MỘT SỐ VẤN ĐỀ TỒN TẠI VÀ NHỮNG BIỆN PHÁP NHẰM TĂNG
CƯỜNG NGUỒN THU CHO BHYT HÀ NỘI.
I. NHỮNG VẤN ĐỀ TỒN TẠI TRONG VIỆC HUY ĐỘNG NGUỒN THU Ở BHYT HÀ NỘI
A- VỀ CƠ CHẾ CHÍNH SÁCH:
1. Môi trường pháp lý chưa hoàn chỉnh.
BHYT ra đời và phát triển đến nay đã sang năm thứ 10, trong thời gian
qua nhờ chính sách về BHYT đã được ban hành cũng như đã được sửa đổi để
ngày một phù hợp với thực tế. Tuy vậy trong thời gian chưa phải là dài và với
một hoạt động chưa hề có một tiền lệ trước, với một điều kiện kinh tế xã hội
cũng không giống với một số nước mà hệ thống BHYT đã phát triển lầu đời, hệ
thống các chính sách của ta vẫn còn nhiều vấn đề cần bổ khuyết hay nói một
cách khác là môi trường pháp lý cho BHYT vẫn chưa hoàn chỉnh. Điều này ảnh
hưởng nhiều tới sự phát triển hoạt động hiện tại của hệ thống BHYT cả nước
nói chung và BHYT Hà nội nói riêng mà trước hết là hoạt động khai thác, phát
hành thẻ.
Đầu tiên là điều lệ BHYT ban hành theo Nghị định 299/HĐBT đã có ý
nghĩa hết sức cần thiết và quan trọng trong thời kỳ đầu mới tổ chức triển khai
thực hiện nhưng càng về sau nhiều điều quy định không còn phù hợp với
những chính sách mới của Nhà nước có liên quan và thực tế hoạt động trong
những năm qua. Do đó hoạt động BHYT đã dần dần bị mất đi tính đích thực
của nó, nó đã gần như trở thành một nguồn ngân sách bao cấp lại trong y tế,
không còn nằm trong những nguyên lý và quỹ đạo hoạt động bảo hiểm. Cụ thể
các Thông tư: số 12/TT-LB ngày 18/09/1993; số 16/BYT-TT ngày 26/08/1994;
số 15/BYT-TT ngày 24/10/1995 là những thí dụ điển hình. Bên cạnh đó các văn
bản do Chính phủ và các Bộ ban hành cũng có nhiều mâu thuẫn gây khó khăn
cho việc thực thi chính sách BHYT: như là đối với việc thu BHYT thì hai văn
bản: Nghị định số 47/CP ngày 06/06/1994 của Chính phủ và công văn số
3037/TC-HCVX ngày 18/11/1994 của Bộ tài chính cùng nói về thu BHYT
nhưng một bên là thu 3% tiền lương còn một bên quy định thu 3% thu nhập.
Những trái ngược này gây khó khăn cho công tác thu phí và phát hành thẻ
BHYT.

tốt và lại sợ mình bị mất đi một phần lợi ích nào đó, do đó mỗi bên đều tìm
cách khai thác tối đa lợi của mình và nhiều khi còn tìm mọi cách để lạm dụng
nguồn quỹ của BHYT từ đó làm ảnh hưởng tới quỹ BHYT. Từ đó làm giảm chất
lượng khám chữa bệnh dẫn đến làm giảm đi niềm tin của mọi người vào BHYT,
gây nên những khó khăn nhất định cho công tác khai thác và phát hành thẻ
BHYT từ đó ảnh hưởng đến nguồn thu của BHYT trong cả nước nói chung và
BHYT Hà nội nói riêng.
B- VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN.
Một trong những nguyên nhân làm giảm nguồn thu đầu vào của BHYT Hà
nội là công việc tổ chức thực hiện ở các khâu chưa thật tốt, điều này gây ra
một số vấn đề sau:
1. Tình trạng thất thu đầu vào.
Theo báo cáo của BHYT Hà nội năm 1998 mới có khoảng 83% đơn vị tham
gia BHYT, đạt 86% số người phải tham gia BHYT bắt buộc, do đó số thất thu
ước tính khoảng 3,5 tỷ đồng.
Như vậy, số thất thu ở đầu vào là đáng kể, và có thể liệt kê một số nguyên
nhân dẫn đến việc đó như sau:
+ Nhiều doanh nghiệp của Nhà nước, trong đó có những doanh nghiệp lớn
chưa tham gia hết BHYT. Khu vực liên doanh và doanh nghiệp tư nhân khai
thác được rất ít.
+ Nhiều doanh nghiệp tham gia nửa vời, đóng một tháng rồi lại thôi không
đóng hoặc chỉ đóng cho một số ít lao động của doanh nghiệp nhưng khi nào có
người ốm đau, rơi vào diện chưa đóng BHYT thì lập tức đến mua bổ sung để sử
dụng.
+ Nhiều doanh nghiệp kê khai mức thu nhập để đóng BHYT thấp hơn
nhiều so với thu nhập thực tế của người lao động để khoản phải đóng của
doanh nghiệp thấp, dấn đến số đóng BHYT cũng thấp đi tương ứng.
2. Tình trạng nợ tiền đóng bảo hiểm, nộp chậm, nộp ngắt quãng vẫn
còn nhiều.
Hiện nay BHYT Hà nội đã chấm dứt việc cho nợ tiền đóng BHYT. Nhưng

hoạch khai thác đề ra là phải khai thác được 80% số học sinh - sinh viên trên
toàn thành phố. Nhưng thực tế mới chỉ khai thác được gần 50%, do vậy phải
có biện pháp để khai thác triệt để đối tượng tham gia BHYT tự nguyện.
4. Công tác tuyên truyền quảng cáo còn nhiều hạn chế.
Bảo hiểm y tế là một chính sách mới, còn rất nhiều người chưa biết, chưa
hiểu hoạc hiểu rất ít về nó do đó công tác tuyên truyền quảng cáo là rất quan
trọng. Nhưn công tác này chưa được làm thường xuyên, chưa sâu rộng trên
các phương tiện thông tin đại chúng như phát thành, truyền hình, sách báo...
hầu như không mấy khi nhắc đến BHYT, không tuyên truyền giải thích cho
người dân hiểu ý nghĩa và tâm quan trọng của BHYT. Vì vậy, nhiều người dân
chưa biết BHYT là gì, nếu có biết thì cũng không hiểu được bản chất nhân đạo
của BHYT, nên không tự giác tham gia. Điều này gây ra nhiều khó khăn cho
công tác khai thác BHYT, đặc biệt đối với BHYT tự nguyện.
C- VỀ VẤN ĐỀ XÃ HỘI.
Vấn đề xã hội được để cập ở đây chính là nhận thức của người tham gia.
Thực hiện chế độ BHYT ngoài việc phụ thuộc vào các chính sách do Nhà nước
ban hành nó còn phụ thuộc rất nhiều vào nhận thức của người tham gia BHYT.
Hiện nay công tác BHYT ở nước ta nói chung và ở BHYT Hà nội nói riêng còn
nhiều vướng mắc là do còn nhiều tồn tại trong ý thức của người dân, sở dĩ có
điều này là do các nguyên nhân sau:
Thứ nhất: trình độ dân trí chưa cao, tư duy bao cấp còn nặng nề điều này
là do trong một thời gian dài nhân dân ta được hưởng chính sách bao cấp toàn
bộ về y tế, mà không trực tiêp phải trả chi phí cho việc khám chữa bệnh của
mình cũng như mua BHYT, thêm đó khái niệm BHYT cũng không tồn tại trong
tiềm thức của đại bộ phận nhân dân, hiểu biết về bảo hiểm nói chung BHYT nói
riêng là còn hạn chế nhiều nơi, nhiều người hầu như không biết gì. Điều này là
do trình độ dân trí chưa cao đặc biệt là ở vùng nông thôn. Do đó việc tham gia
BHYT không được coi trọng và không được nhìn nhận đúng mức.
Thứ hai: Mức thu nhập bình quân thấp, thu nhập bình quân ở nước ta đến
nay mới khoảng gần 300 USD cho một người/năm do vậy đời sống kinh tế rất