Cơ sở lí luận về phát triển nông nghiệp theo hướng kết hợp
nông nghiệp với du lịch
1.1. Sự cần thiết phải kết hợp giữa nông nghiệp với các ngành kinh tế
quốc dân.
1.1.1. Các xu hướng phát triển của nông nghiệp hiện đại.
Sang thế kỉ XXI nền nông nghiệp thế giới nói chung, cần tiết kiệm để nâng
cao hiệu quả trong sử dụng năng lượng, cho đến nay năng lượng sử dụng
trong nông nghiệp thế giới còn rất khiêm tốn. Theo tài liệu của FAO năm 1972-
1973 nông nghiệp toàn thế giới mới sử dụng 3,5% tổng năng lượng hoá thạch,
giai đoạn 1985- 1986 tăng nên 4,1% và đến năm 2001 nông nghiệp thế giới sử
dụng khoảng 5,3% tổng năng lượng hoá thạch hàng hoá của thế giới. Sự phân
bố sử dụng năng lượng hoá thạch cũng không đều: một lao đông nông nghiệp
ở các nước phát triển sử dụng năng lượng nhiều gấp 30 lần 1 lao độmg nông
nghiệp ở các nước đang phát triển; về vật tư kĩ thuật nông nghiệp, các nước
phát triển sử dụng 60% tổng số phân hoá học, trên 50% tổng số thuốc trừ sâu,
trừ cỏ, 75% tổng số máy kéo 70% tổng sổ thức ăn gia xúc của thế giới.
Sang thế kỉ XXI, nông nghiệp thế giới có thể phải sử dụng năng lượng nhiều
hơn thế kỉ XX để tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hoá nông nghiệp. Nhưng để sử
dụng năng lượng trong nông nghiệp có hiệu quả phải điều chỉnh hợp lí giữa
các khu vực: theo hướng giảm năng lượng và vật tư kĩ thuật ở các nước phát
triển, tăng ở các nước đang phát triển. Năm 1979 tổng giấm đốc FAO đã nêu ý
kiến: “ các nước nghèo phải được sử dụng thêm phân khoáng và hoá chất trừ
sâu bệnh nhưng không nên sao chép phương pháp đang dùng ở các nước
giàu”. nếu hạn chế sử dụng năng lượng trong nông nghiệp thì ở những nước
đang phát triển sản xuất lương thực sẽ giảm sút dẫn đến thiếu đói. Vì vậy mô
hình nông nghiệp của các nước phát triển sẽ điều chỉnh theo hướng giảm chi
phí năng lượng, giảm nội dung, mức độ công nghiệp hoá để tăng hiệu suất sử
dụng năng lượng và hạn chế ô nhiễm môi trường, mô hình nông nghiệp của
các nước đang phát triển sẽ điều chỉnh theo hướng tăng chi phí năng lượng
hợp lí, không dập theo khuôn mẫu của các nước công nghiệp phát triển trước
đây nhằm đảm bảo hiệu suất sử dụng năng lượng khá và chống gây ô nhiễm

đòi hỏi của sự phát triển theo qui luật tiến hoá của con người, của một nền
nông nghiệp hiện đại và của những yêu cầu của hiện tại, con người cần tiến tới
phát triển một nền nông nghiệp sao cho có thể kết hợp tổng hoà giữa tự nhiên
và con người, nhằm khai thác tối đa những lợi thế của từg vùng, từng khu vực.
Vì vậy, đòi hỏi hay sự cần thiết cần có một mô hình sản xuất nông nghiệp hợp lí
là rất cần thiết.
Trong một vài thập kỷ gần đây sự thay đổi các điều kiện tự nhiên, kinh tế -
xã hội của thế giới diễn ra rất phức tạp, trong nó chứa đựng nhiều yếu tố
thuận lợi, đồng thời cũng có nhiều khó khăn thách thức đối với việc phát triển
nông nghiệp nói riêng và phát triển nền kinh tế nói chung. Đó là do quá trình
công nghiệp hoá và thị trường hoá, nông nghiệp các nước đang chuyển dần từ
chế độ thâm canh truyền thống lên thâm canh hiện đại. Mặt khác, với áp lực về
dân số tăng quá nhanh 2-3%/năm, với động lực lợi nhuận trong cơ chế thị
trường, nhất là động lực lợi nhuận tối đa của chủ nghĩa tư bản, nông nghiệp
đã phát triển theo kiểu khai thác tước đoạt thiên nhiên dẫn tới những hiện
tượng phổ biến: nông nghiệp "hầm mỏ" bóc lột đất, tốc độ phá rừng lấy đất
trồng trọt vượt quá tốc độ tái sinh của nó. Việc áp dụng cơ giới hoá, hoá học
hoá và thuỷ lợi hoá chưa lấy công nghệ sinh học và cải thiện tầng thổ nhỡng
làm trung tâm. Những hành động khai thác mang tính tước đoạt thiên nhiên
trong nông nghiệp cùng tới quy mô và tốc độ khai thác tài nguyên quá lớn, quá
nhanh, và lượng chất thải quá nhiều trong công nghiệp hoá đang làm cạn kiệt
tài nguyên và ô nhiễm môi trường rất nghiêm trọng.
Trước những thực tế đó, con người đã nhận thức ra được vấn đề này rất
sớm. Năm 1972 hội nghị liên hợp quốc về môi trường ở Stockhom đã và tuyên
bố kêu gọi:” bảo vệ và cải thiện môi trường của con người là một vấn đề lớn có
ảnh hưởng tới phúc lợi của con người và phát triển kinh tế toàn thế giới”. đó là
khát khao khẩn cấp của các dân tộc trên thế giới và là nhiệm vụ của mỗi chính
phủ. 20 năm sau hội nghị Rio 1992 ở Braxin đã ra tuyên bố mang tính đòi hỏi
thông qua “ chương trình hành động Agenda 21” đối với mỗi quốc gia và chính
phủ. Với tuyên bố Rio 1992 và chương trình hành động 21 đánh giấu việc phát

thuốc trừ sâu, hàm lượng nitrat và các chất kích thích sinh trưởng vượt qua
mức cho phép.
- Gây tổn hại cho các nông trại và các nguồn tài nguyên thiên nhiên do thuốc
trừ sâu, ảnh hưởng tới sức khoẻ người lao động, tới cộng đồng.
- Gây độc hạI cho bầu khí quyển bởi khí amôniac (NH
3
); nitơ ôxit; mêtan và
nhiều chất khác sinh ra từ quá trình đốt, làm suy giảm tầng ôzôn, làm TráI đất
nóng lên và gây ô nhiễm bầu khí quyển.
- Sử dụng quá mức các tài nguyên thiên nhiên gây suy thoáI nước ngầm,
mất dần các loài động vật và các nguồn năng lượng ntự nhiên, làm mất khả
năng hấp thụ phế thảI của chúng, dẫn đến lụt lội và mặn hoá.
Có thể chỉ ra những vấn đề nảy sinh trong ô nhiễm do hoạt động sản xuất
nông nghiệp như trong bảng sau:

Chất gây độc
Hoặc chất gây ô nhiễm Hậu quả
Gây độc hại cho nguồn nước
- Thuốc trừ sâu - Gây độc hại cho nước mưa, nước bề mặt và nước
ngầm, gây độc co động vật hoang dạI và vượt
ngưỡng chuẩn đối với nước uống.
- Nitrat
- Nitrat, phôtphat
- Hội chứng trẻ xanh ở trẻ em và có thể gây ung thư.
- Sinh trưởng tảo và phú dưỡng gây ra mùi hôI thối,
tắc bgẽn nước mặt, cá chết, phá huỷ bãI san hô, phát
- Phế thải hữu cơ nguồn
gốc động vật.
- Nước thảI từ quá trình
thức ăn động vật.

- Amôniac sinh ra từ phân
động vật và ruộng lúa.
- Nitơ ôxit từ phân bón hoá
học.
- Mêtan từ động vật và
ruộng lúa.
- Sản phẩm đốt sinh khối
(rơm, rạ,…).
- Mùi: đóng vai trò trong việc tạo ra mưa axit.
- Đóng vai trò làm suy thoáI tầng ôzôn và sự nóng
lên của khí hậu toàn cầu.
- Đóng vai trò làm khí hậu toàn cầu nóng lên.
- Làm tăng ô nhiễm ôzôn cục bộ của tầng đối lưu,
tạo mưa axit. Suy thoái tầng ôzôn và làm khí hậu
toàn cầu nóng lên, mùi khó chịu.

Tóm lại, trước những nảy sinh các tác động của quá trình công nghiệp hoá
hiện đại hoá nền nông nghiệp và việc quá lạm dụng các chế phẩm hoá học
trong sản xuất nông nghiệp đã làm cho môi trườn sinh thái bị huỷ hoại nghiêm
trọng, nó đe doạ tới sức khoẻ của con người. Trước thực tế này các nước đã tự
tìm hướng phát triển cho mình, để phát triển đất nước, cung như phát triển
nông nghiệp một cách toàn diện tránh các tác động tiêu cực làm ảnh hưởng
đến sự phát triển bền vững trong tương lai. Do vậy, nông nghiệp của các nước
hiện nay đang chuyển theo hướng nông nghiệp sinh thái bền vững, nông
nghiệp sản xuất sản phẩm chất lượng cao (sản phẩm sạch) và nông nghiệp kết
hợp với sự phát triển bền vững của môi trường.
1.1.2. Sự cần thiết kết hợp giữa nông nghiệp với du lịch.
Trong xu thế phát triển của nông nghiệp thế giới như hiện nay, hoạt động
sản xuất nông nghiệp không còn chỉ giới hạn trong việc tạo việc làm và thu
nhập cho một bộ phận dân cư sinh sống trong khu vực nông nghiệp, nông thôn

tư mở rộng sản xuất nông nghiệp bằng các nguồn thu này sẽ tăng. Khi đó nông
nghiệp có thể tận dụng tối đa các nguồn lực của mình trong qua trình sản xuất,
bởi nông nghiệp khi đó ngoài việc có những nguồn thu bằng trực tiếp sản xuất
thì có thể có thêm những nguồn thu khác do ngành du lịch đem lại. Nhưng
cũng có thể thấy ngược lại nông nghiệp cũng mở ra cho ngành du lịch một cơ
hội rất lớn để phát triển các dịch vụ du lịch, vui chơi giải trí đáp ứng nhu cầu
của xã hội ngày càng tăng như hiện nay. Bởi nông nghiệp bước sang thế kỷ XXI
phát triển theo xu hướng nông nghiệp sinh thái bền vững, khi đó nông nghiệp
sẽ có rất nhiều tiềm năng về du lịch sinh thái.