Thực trạng hoạt động bảo lãnh tại chi nhánh Ngân hàng Công thương
Hoàn kiếm
2.1. Tổng quan về Ngân hàng Công thương Hoàn Kiếm
Ngân hàng Công thương Hoàn Kiếm (NHCT HK) có trụ sở chính tại 37
– Hàng Bồ, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, là chi nhánh cấp 1 của Ngân hàng Công
thương Việt Nam (NHCT VN). Lịch sử hình thành và phát triển của Ngân hàng
Công thương Hoàn Kiếm có thể tóm lược qua các mốc sau:
Trước 1985, chi nhánh NHCT HK trực thuộc Ngân hàng Quốc gia Việt
Nam, thực hiện các nhiệm vụ do Ngân hàng Quốc gia giao.
Đến tháng 1/1998, Ngân hàng Công thương Việt Nam được thành lập
theo Quyết định số 67 của NHNN VN, từ đó chi nhánh NHCT HK trực thuộc
NHCT Hà Nội, thực hiện nhiệm vụ chính được giao là vừa kinh doanh tiền tệ,
tín dụng và thanh toán, đồng thời vừa đảm bảo nhu cầu về vốn cho các đơn vị
ngoài quốc doanh và các tập thể trên địa bàn quận Hoàn Kiếm.
Nhưng đến 26/3/1988, theo chỉ thị số 218/CT – HĐBT của Hội đồng Bộ
trưởng ban hành ngày 13/7/1987, thực hiện điều lệ của NHCT VN, NHCT HK
chính thức tách ra khỏi NHCT thành phố Hà Nội để trở thành NHCT HK như
ngày nay. Cùng với sự thay đổi đó, NHCT HK từ một Quỹ tiết kiệm chuyển từ
số 10 – Lê Lai về trụ sở chính 37 Hàng Bồ, Hoàn Kiếm.
Cho đến 27/3/1993, NHCT Hà Nội bị giải thể và hình thành nên các chi
nhánh cấp 1 trực thuộc NHCT VN. Và từ đó, NHCT HK trở thành chi nhánh
cấp 1 của NHCT VN. NHCT HK thực hiện chức năng kinh doanh tiền tệ, huy
động vốn, cho vay, đầu tư, cung cấp các dịch vụ ngân hàng như: thanh toán thẻ,
chi trả lương, chuyển tiền, chi trả kiều hối.
Đến 2003, theo dự án chuyển đổi mô hình tổ chức và hiện đại hóa hệ thống
ngân hàng, NHCT HK là một ngân hàng hạch toán phụ thuộc vào NHCT VN,
có con dấu riêng và được mở tài khoản giao dịch tại NHNN giống các tổ chức
tín dụng khác.
Cho đến nay, trải qua gần 20 năm xây dựng, hoạt động và trưởng thành,
NHCT HK đã gặp không ít khó khăn, thậm chí va vấp trong buổi đầu của quá
trình chuyển đổi nền kinh tế. Nhưng nhờ sự cố gắng của tập thể cán bộ nhân
P. Tiền tệ kho quỹ
P. Tổ chức hành chính
P. Thanh toán xuất
xuất nhập khẩu
Phó giám đốc 4
Giám đốc
P. Khách hàng doanh nghiệp lớn
P. Khách hàng số 2( DN vừa và nhỏ)
P. Khách hàng cá
nhân
P. quản lý rủi ro
Tổ quản lý nợ có vấn
đề
P. Kế toán tài chính
P. Kế toán giao dịch
P. Thanh toán xuất nhập khẩu
P. Tiền tệ kho quỹ
nhập khẩu
P. Kế toán giao dịch
P. Kế toán tài chính
P. Khách hàng số 2 ( DN vừa và nhỏ)
Tổ quản lý nợ có vấn đề
Sơ đồ 2.2: Sơ đồ tổ chức quản lý nhân sự
Giám đốc
Các Phó giám đốc
Quỹ tiết kiệm
Phòng giao dịch
Các phòng nghiệp vụ
Tổ kiểm tra nội bộ
Trưởng phòng
nghiệp lớn, để khai thác vốn bằng VND & ngoại tệ; thực hiện các nghiệp vụ
liên quan đến tín dụng, quản lý các sản phẩm tín dụng cho phù hợp với chế độ,
thể lệ hiện hành và hướng dẫn của Ngân hàng Công thương Việt Nam( NHCT
VN). Trực tiếp quảng cáo, tiếp thị, giới thiệu và bán các sản phẩm dịch vụ ngân
hàng cho các doanh nghiệp lớn.
Phòng khách hàng số 2 ( Doanh nghiệp vừa và nhỏ)
Là phòng nghiệp vụ trực tiếp giao dịch với các khách hàng là Doanh
nghiệp vừa và nhỏ (DNV&N), để khai thác vốn bằng VND & ngoại tệ; thực
hiện các nghiệp vụ liên quan đến tín dụng, quản lý các sản phẩm tín dụng cho
phù hợp với chế độ, thể lệ hiện hành và hướng dẫn của NHCT VN. Trực tiếp
quảng cáo, tiếp thị, giới thiệu và bán các sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho các
DNV&N.
Phòng khách hàng cá nhân
Là phòng nghiệp vụ trực tiếp giao dịch với các khách hàng là các cá nhân, để
khai thác vốn bằng VND & ngoại tệ; thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến tín
dụng, quản lý các sản phẩm tín dụng cho phù hợp với chế độ, thể lệ hiện hành
và hướng dẫn của NHCT VN. Trực tiếp quảng cáo, tiếp thị, giới thiệu và bán
các sản phẩm dịch vụ ngân hàng cho các khách hàng cá nhân.
Phòng quản lý rủi ro
Phòng quản lý rủi ro có nhiệm vụ tham mưu cho Giám đốc chi nhánh về
công tác quản lý rủi ro của chi nhánh; Quản lý giám sát thực hiện danh mục cho
vay, đầu tư đảm bảo tuân thủ các giới hạn tín dụng cho từng khách hàng.Thẩm
định hoặc tái thẩm định khách hàng, dự án, phương án đề nghị cấp tín dụng.
Thực hiện chức năng đánh giá, quản lý rủi ro trong toàn bộ các hoạt động ngân
hàng theo chỉ đạo của NHCT VN.
Tổ quản lý nợ có vấn đề
Tổ quản lý nợ có vấn đề có trách nhiệm về quản lý, xử lý nợ xấu (nợ
nhóm 3, nhóm 4, nhóm 5 theo quy định phân loại nợ), nợ đã xử lý rủi ro, nợ
được Chính phủ xử lý; là đầu mối khai thác và xử lý tài sản đảm bảo tiền vay
theo quy định của nhà nước nhằm thu hồi nợ xấu.
Phòng tổng hợp là phòng nghiệp vụ tham mưu cho Giám đốc chi nhánh
dự kiến kinh doanh, tổng hợp, phân tích đánh giá tình hình hoạt động kinh
doanh, thực hiện báo cáo hoạt động hàng năm của chi nhánh.
2.1.2. Kết quả hoạt động kinh doanh trong những năm gần đây
Trong những năm qua (từ năm 2003), nền kinh tế của nước ta đang trên
đà phát triển của quá trình hội nhập, kinh tế tăng trưởng cao, cơ sở hạ tầng được
cải thiện, thu nhập và đời sống của đại bộ phận dân cư được nâng cao, kéo theo
sự phát triển của các tổ chức tín dụng. Ngân hàng Công thương Hoàn Kiếm
cũng ở trong xu thế đó. Với môi trường hoạt động có nhiều thuận lợi: địa bàn
hoạt động chính là quận Hoàn Kiếm, một khu trung tâm thương mại lớn nhất Hà
Nội, gồm có 18 Phường, với hơn 24 vạn dân. Nơi đây tập trung nhiều ngành
nghề kinh doanh, nhiều doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, nơi giao lưu buôn bán và
văn hóa với nước ngoài. Những thuận lợi đó đã tạo ra nhiều cơ hội để ngân
hàng hoạt động và phát triển.Tuy nhiên, bên cạnh đó, NHCT HK cũng phải chịu
sự cạnh tranh mạnh mẽ từ phía các ngân hàng cùng hệ thống và các ngân hàng
trên địa bàn.
Nhìn chung những năm qua NHCT HK đã có những thành tựu đáng kể, là
một trong những chi nhánh hoạt động hiệu quả nhất trong hệ thống ngân hàng
Công thương Việt Nam.Sau đây là khái quát chung nhất về tình hình hoạt động
kinh doanh của ngân hàng từ năm 2003 đến cuối năm 2006.
2.1.2.1. Hoạt động huy động vốn
Trong những năm gần đây, hoạt động huy động vốn của NHCT HK gặp
khá nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân. Về nguyên nhân khách quan gồm
có: (1) Sự cạnh tranh mạnh mẽ của các NHTM trên địa bàn. (2) Sự phát triển
ngày càng đa dạng của hệ thống các NHTM CP cũng tạo nên sức ép cạnh tranh
lớn. (3) Sự thay đổi cơ chế chính sách của Chính phủ đối với một số ngành, tổ
chức kinh tế xã hội. Về nguyên nhân chủ quan, do khách hàng chủ yếu của
NHCT HK là đối tượng thuộc thành phần kinh tế quốc doanh, còn lại số ít các
đơn vị ngoài quốc doanh, mà đối tượng khách hàng này lại thường xuyên bị tập
trung cạnh tranh và khai thác.
Quán triệt nghiêm túc sự chỉ đạo của NHNN và NHCT VN về việc nâng
cao chất lượng tăng trưởng tín dụng, khắc phục tình trạng tín dụng nóng, chi
nhánh NHCT HK đã đưa ra quan điểm định hướng cụ thể nhằm minh bạch hóa
chất lượng tín dụng và nâng cao chất lượng tăng trưởng tín dụng, kiểm soát tốc
độ tăng trưởng phù hợp với khả năng của chi nhánh. Chi nhánh NHCT HK đã
đạt được một số thành tựu sau đây:
BẢNG 2.2: TÌNH HÌNH HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NHCT HK
Đơn vị: tỷ đồng
Năm
Chỉ tiêu
2003 2004 2005 2006
Tổng dư nợ 900 930 1100 1070
Tốc độ tăng liên hoàn (%)
Phân loại theo thời gian
- Cho vay ngắn hạn 330 279 200 220
- Cho vay trung và dài hạn 570 651 900 850
Phân loại theo thành phần
kinh tế
- Cho vay DNNN 630 725.4 880 778
- Cho vay ngoài quốc doanh 270 204.6 220 292
(Nguồn: Phòng tổng hợp – tiếp thị)
Theo số liệu ở bảng 2, ta thấy quy mô dư nợ tín dụng ngày càng tăng, đặc
biệt là từ năm 2003 đến 2005. Cơ cấu dư nợ chuyển dịch theo hướng tăng dần
cho vay trung và dài hạn, chiếm tỷ trọng 79% (năm 2006) tăng 16% so với năm
2003. Xét cho vay theo thành phần kinh tế, cho vay các doanh nghiệp quốc
doanh cũng đã có những khởi sắc, chiếm tỷ trọng đáng kể: năm 2003 là 30%,
năm 2005 là 20% và năm 2006 là 27% và chủ yếu tập trung chủ yếu vào các
công ty có vốn đầu tư nước ngoài, sản phẩm có khả năng cạnh tranh trên thị
trường trong nước và quốc tế. Công tác thu hồi nợ tồn đọng tiếp tục được chú
trọng, năm 2005 chi nhánh đã xử lý tài sản thu hồi nợ được 402 triệu đồng, thu
xuất nhập khẩu đạt 70 triệu USD, doanh số mua bán ngoại tệ đạt 195 triệu USD,
tăng gấp đôi so với năm trước. Nói chung, chất lượng hoạt động dịch vụ của chi
nhánh ngày càng nâng cao, tổng thu từ dịch vụ chiếm tỷ trọng ngày càng cao
trong hoạt động của chi nhánh.
2.2. Thực trạng hoạt động bảo lãnh tại chi nhánh Ngân hàng Công thương
Hoàn Kiếm
2.2.1. Quy tắc chung trong hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Công thương
Hoàn Kiếm
Hoạt động bảo lãnh tại Chi nhánh NHCT Hoàn kiếm chịu sự điều chỉnh
của các quyết định do thống đốc NHNN Việt Nam ban hành và các công văn
của Tổng giám đốc NHCT Việt Nam, bao gồm:
- Quyết định của Thống Đốc NHNN về việc ban hành quy chế bảo lãnh ngân
hàng số 283/200/QĐ - NHNN14 ngày 25/08/2000.
- Quyết định số 386/2001/QĐ - NHNN của Thống Đốc NHNN sửa đổi một số
điểm trong quyết định 283/QĐ - NHNN14 ban hành ngày11/04/2001.
- Quyết định số 1348/2001/QĐ- NHNN của Thống Đốc NHNN về việc sửa đổi,
bổ sung một số quy định liên quan đến thu phí bảo lãnh của các tổ chức tín dụng
ban hành ngày 29/10/2001.
- Quyết định số 112/2003/QĐ- NHNN về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của
quy chế bảo lãnh ngân hàng ban hành ngày 44/02/2003.
- Công văn số 1409/CV- KTTC về việc hạch toán các khoản thu về bảo lãnh
ngân hàng được đưa ra ngày 30/10/2000.
- Quyết định số 26/2006/QĐ – NHNN ngày 26/6/2006 của Thống đốc Ngân
hàng Nhà nước về việc ban hành quy chế bảo lãnh ngân hàng
- Công văn số 2653/CV-NHCT5 của Tổng Giám Đốc NHCT Việt Nam hướng
dẫn thực hiện quy chế bảo lãnh ngân hàng ngày 30/10/2000.
- Công văn số 2710/CV- NHCT10 về việc hạch toán các khoản thu về bảo lãnh
ngân hàng ngày 06/11/2000.
- Công văn số 1199/CV- MHCT5 của Tổng Giám Đốc NHCT Việt Nam sửa đổi
bổ sung một số điều trong hướng dẫn thực hiện quy chế bảo lãnh ngân hàng ban
Hồ sơ khách hàng gồm có các giấy tờ cần có trong hồ sơ khách hàng đã được
quy định trong quy trình cho vay tín dụng.
Hồ sơ khoản bảo lãnh: giấy đề nghị bảo lãnh là bản gốc có chữ ký thẩm quyền
đầy đủ; Hồ sơ chứng minh khả năng thực hiện nghĩa vụ được bảo lãnh; Và các
giấy tờ liên quan đến mục đích bảo lãnh
Hồ sơ đảm bảo nghĩa vụ được bảo lãnh.
Những giấy tờ khác ngân hàng yêu cầu cho từng trường hợp cụ thể.
Bước 2: Thẩm định các điều kiện bảo lãnh
Được thực hiện căn cứ vào các điều kiện và nguyên tắc bảo lãnh theo quy
chế hiện hành NHCT Việt Nam, gồm:
Kiểm tra hồ sơ và nghĩa vụ được bảo lãnh: Tiếp tục xem xét tính đầy đủ, xác
thực, hợp pháp và hợp lệ của các giấy tờ và mục đích được bảo lãnh. Riêng đối
với bảo lãnh dự thầu cần phân tích khả năng thực hiện hợp đồng, điều kiện và
khả năng đối với bảo lãnh thực hiện hợp đồng.
Thu thập và xác minh thông tin: các nguồn thông tin đa dạng có thể được thu
thập từ hồ sơ bảo lãnh và mối quan hệ của khách hàng hiện tại và trước đây,
thông tin từ việc trao đổi trực tiếp với khách hàng, từ thực tế đơn vị kinh doanh
của khách hàng, cơ quan quản lý, phương tiện thông tin đại chúng, các tổ chức
tín dụng khác và CIC, CIP và phòng thông tin kinh tế - tài chính – ngân hàng –
NHCT cũng như khai thác từ các nguồn khác.
Phân tích và thẩm định khách hàng: Mục đích để tìm hiểu cặn kẽ và toàn diện
về khách hàng đề nghị bảo lãnh, việc phân tích và thẩm định tương tự như trong
việc phân tích và thẩm định khách hàng đi vay đã được nêu rõ ở quy trình cho
vay và quản lý doanh nghiệp; Trường hợp ngân hàng tham gia đồng bảo lãnh,
ngoài việc phân tích, thẩm định khách hàng, CBTD cần phối hợp với Phòng kế
hoạch, tổng hợp và đầu tư tại trụ sở chính để kiểm tra năng lực tài chính và
thẩm quyền tham gia đồng bảo lãnh của các thành viên đồng bảo lãnh.
Trường hợp phát hành bảo lãnh trên cơ sở bảo lãnh đối ứng hoặc xác nhận bảo
lãnh của TCTD khác, CBTD cần phối hợp với phòng ngân hàng đại lý và phòng
kế hoạch, tổng hợp và đầu tư tại trụ sở chính để thẩm định năng lực, uy tín của
CBTD có trách nhiệm trình tờ trình thẩm định, tái thẩm định cùng toàn bộ hồ
sơ cho TPTD hoặc người được uỷ quyền và chịu trách nhiệm về tính đầy đủ,
hợp pháp của toàn bộ hồ sơ khách hàng, tính trung thực và chính xác của tờ
trình thẩm định; TPTD hoặc người được uỷ quyền kiểm tra và thẩm định lại
toàn bộ hồ sở theo các tiếu chí đó, đồng thời ghi rõ trên tờ trình thẩm định kết
luận khách hàng, đề xuất phê duyệt hay không phê duyệt; Trình giám đốc phê
duyệt và chịu trách nhiệm trước giám đốc về những kết luận của mình.Giám
đốc ngân hàng hoặc người được uỷ quyền ra quyết định phê duyệt khoản bảo
lãnh theo thẩm quyền của mình, nếu quyết định không phê duyệt thi ghi rõ
quyết định và lý do từ chối bảo lãnh của mình vào tờ trình thẩm định sau đó gửi
sang phòng tín dụng để soạn thảo văn bản trả lời khách hàng.
Trường hợp phải qua HĐTD cơ sở: