ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN ĐỨC THU

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ CHO LAO ĐỘNG
NÔNG THÔN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN HUYỆN LÂM THAO,
TỈNH PHÚ THỌ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2017


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN ĐỨC THU

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ CHO LAO ĐỘNG
NÔNG THÔN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN HUYỆN LÂM THAO,
TỈNH PHÚ THỌ
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. PHÙNG THỊ HẰNG

THÁI NGUYÊN - 2017


Phùng Thị Hằng, người đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá
trình nghiên cứu khoa học và hoàn thành luận văn.
Do điều kiện về thời gian và năng lực bản thân còn nhiều hạn chế nên
luận văn chắc chắn sẽ còn nhiều khiếm khuyết. Tôi rất mong nhận được sự góp
ý chân tình của các thầy cô giáo và các bạn bè, đồng chí, đồng nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 10 năm 2017
Tác giả
Nguyễn Đức Thu

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ....................................................................................................... ii
MỤC LỤC............................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT ....................................................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ ................................................................... iv
MỞ ĐẦU .............................................................................................................. 1

1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 3
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ................................................................. 3
4.Giả thuyết khoa học .......................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 4
6. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 4
7. Các phương pháp nghiên cứu .......................................................................... 4
8. Cấu trúc của luận văn ...................................................................................... 5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ


2.1 Khái quát về Trung tâm Giáo du ̣c nghề nghiê ̣p - Giáo du ̣c thường xuyên
huyê ̣n Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ ............................................................... 36
2.2 Mục đích, nội dung, phương pháp khảo sát và phương thức xử lý số liệu ....... 39
2.2.1 Mục đích khảo sát ..................................................................................... 39
2.2.2 Nội dung khảo sát ..................................................................................... 39
2.2.3 Phương pháp khảo sát và phương thức xử lý số liệu ............................... 39
2.3 Kết quả khảo sát .......................................................................................... 40
2.3.1 Thực trạng về hoạt động dạy nghề cho lao động nông thôn tại Trung
tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Lâm
Thao, tỉnh Phú Thọ .................................................................................. 40
2.3.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy nghề cho lao động nông thôn tại
Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp- Giáo dục thường xuyên huyện
Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ .......................................................................... 47
2.3.3 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động dạy
nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp Giáo dục thường xuyên huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ ........................ 53

iv


2.4 Đánh giá chung về công tác quản lí hoạt động dạy nghề cho lao động
nông thôn ở Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường
xuyên Lâm Thao ...................................................................................... 55
2.4.1 Ưu điểm .................................................................................................... 55
2.4.2 Hạn chế ..................................................................................................... 55
2.4.3 Nguyên nhân ............................................................................................. 56
Kết luận chương 2.............................................................................................. 57
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY NGHỀ CHO LAO
ĐỘNG NÔNG THÔN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN HUYỆN LÂM THAO, TỈNH PHÚ THỌ ....... 58


TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................. 82
PHỤ LỤC ...............................................................................................................

vi


DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
Viết tắt
GDNN - GDTX
TB&XH

Viết đầy đủ
: Giáo dục nghề nghiệp- Giáo dục thường xuyên
: Thương binh & Xã hội

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ
Bảng 2.1 Trình độ chuyên môn của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên
Trung tâm GDNN - GDTX huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.......... 37
Bảng 2.2 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học viên về sự cần
thiết của hoạt động dạy nghề cho lao động nông thôn .................... 40
Bảng 2.3 Đánh giá của các khách thể điều tra về việc thực hiện các nội
dung dạy nghề cho lao động nông thôn tại trung tâm Giáo dục
nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Lâm Thao................ 42
Bảng 2.4 Đánh giá các khách thể điều tra về phương pháp dạy nghề ở
Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên........... 44
Bảng 2.5 Kết quả dạy và học nghề tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp Giáo dục thường xuyên từ năm 2012 đến nay ................................ 45
Bảng 2.6: Đánh giá của các khách thể điều tra về việc lập kế hoạch quản

đấu đến năm 2020 lao động nông nghiệp còn khoảng 30% lao động xã hội; tỷ
lệ lao động nông thôn qua dạy nghề đạt trên 50%”.
Thực hiện Nghị quyết đó, ngày 28/10/2008, Chính phủ đã ra Nghị quyết
số 24/2008/NQ-CP ban hành “Chương trình hành động của Chính phủ”, trong
đó nêu mục tiêu: “Tập trung dạy nghề nguồn nhân lực ở nông thôn, chuyển một
bộ phận lao động nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ, giải quyết việc
làm, nâng cao thu nhập của dân cư nông thôn tăng lên 2,5 lần so với hiện nay”.
Một trong những nhiệm vụ chủ yếu trong Chương trình hành động của
Chính phủ là:”Xây dựng Chương trình mục tiêu Quốc gia về dạy nghề nguồn
nhân lực nông thôn. Tập trung xây dựng kế hoạch và giải pháp dạy nghề cho bộ
phận con em nông dân đủ trình độ, năng lực vào làm việc ở các cơ sở công
nghiệp, thủ công nghiệp, dịch vụ và chuyển nghề; bộ phận nông dân còn tiếp
tục sản xuất nông nghiệp được dạy nghề về kiến thức và kỹ năng để thực hành
sản xuất nông nghiệp hiện đại; đồng thời tập trung dạy nghề nâng cao kiến thức
cho cán bộ quản lý, cán bộ cơ sở”.

1


Để cụ thể hóa Chương trình hành động, ngày 27/11/2009, Thủ tướng
Chính phủ ban hành Quyết định số 1956/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “ Dạy nghề
cho lao động nông thôn đến năm 2020” (gọi tắt là Đề án 1956). Quyết định này
đã thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước ta là: “Dạy nghề cho Lao động
nông thôn là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước, của các cấp, các ngành và xã hội
nhằm nâng cao chất lượng lao động nông thôn, đáp ứng yêu cầu công nghiệp
hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Nhà nước tăng cường đầu tư để phát
triển dạy nghề cho Lao động nông thôn, có chính sách bảo đảm thực hiện công
bằng xã hội về cơ hội học nghề đối với mọi lao động nông thôn, khuyến khích,
huy động và tạo điều kiện để toàn xã hội tham gia dạy nghề cho Lao
động nông thôn”.

động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường
xuyên huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ” làm đề tài luận văn để nghiên cứu
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài đề xuất một số biện
pháp quản lý hoạt động dạy nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo
dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ
nhằm góp phần nâng cao hiệu quả của hoạt động dạy nghề và quản lý hoạt
động dạy nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm.
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy nghề cho Lao động nông thôn tại Trung tâm Giáo
dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên cấp huyện.
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động dạy nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm
Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ.
4.Giả thuyết khoa học
Việc Quản lý hoạt động dạy nghề cho lao động nông thôn tại Trung tâm
Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ
còn có những hạn chế nhất định như: quy trình quản lý chưa đồng bộ, việc tổ

3


chức thực hiện các nội dung quản lý chưa khoa học, do đó hiệu quả của hoạt
động dạy nghề chưa cao. Nếu đề xuất và thực hiện một cách đồng bộ các biện
pháp quản lý phù hợp với tình hình thực tiễn thì hoạt động dạy nghề cho lao
động nông thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên
huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ sẽ đạt hiệu quả tốt hơn.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy nghề cho lao

tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Lâm Thao để thu
thập thêm thông tin về việc quản lý hoạt động dạy nghề cho lao động nông thôn
nhằm bổ sung thông tin cho quá trình nghiên cứu.
7.2.3. Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
Xây dựng các bảng hỏi dành cho cán bộ quản lý, giáo viên và học viên
của Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Lâm
Thao, tỉnh Phú Thọ để thu thập thông tin cho quá trình nghiên cứu.
7.2.4. Phương pháp chuyên gia
Xin ý kiến các chuyên gia, cán bộ quản lý có nhiều kinh nghiệm trong
việc phân tích, đánh giá các kết quả khảo sát thực tiễn và đề xuất các biện pháp
quản lý.
7.2.5. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
Nghiên cứu sản phẩm hoạt động của học viên trong quá trình học nghề
để bổ sung thêm thông tin về hoạt động dạy dạy nghề tại Trung tâm Giáo dục
nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ
7.3 Các phương pháp nghiên cứu bổ trợ
Để tạo cơ sở cho nhận xét, đánh giá về mặt định tính trong luận văn,
chúng tôi tiến hành sử lý số liệu bằng cách tính % sử dụng biểu đồ để minh họa
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo, Phụ lục,
nội dung của luận văn được cấu trúc thành ba chương như sau:

5


Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy nghề cho lao động nông
thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên cấp huyện.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy nghề cho lao động nông
thôn tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp- Giáo dục thường xuyên huyện Lâm
Thao, tỉnh Phú Thọ.

hệ giữa các giai đoạn hình thành nghề.
Với công trình nghiên cứu “Lessons from the Korean experience on
human capital formation” (Những bài học kinh nghiệm của Hàn Quốc về hình

7


thành vốn con người) Jie Tae Hong [15] đã trình bày những bài học về đầu tư
phát triển nguồn nhân lực của Hàn Quốc từ thập niên 60 của thế kỷ trước đến
những năm gần đây. Theo ông, Hàn Quốc đạt được mục tiêu phát triển đào tạo
nghề là nhờ sự tổ chức và huy động sức mạnh của bộ ba: Nhà nước - Doanh
nghiệp - Người lao động. Jie Tae Hong cũng đã đưa ra một số kiến nghị về
chính sách phát triển đào tạo nghề như: chuyển dần hệ thống đào tạo nghề từ
hướng cung sang hệ thống đào tạo theo thị trường, thu hút vốn vay và đầu tư
nước ngoài để phát triển nguồn nhân lực, tăng cường hệ thống chính sách về
đào tạo nghề để đạt được một chiến lược phát triển nguồn nhân lực thống nhất
trong toàn quốc.
Công trình nghiên cứu “The Thailand vocational education traning” (Đào
tạo nghề của Thái Lan) của Sirirak Ratchusanti [16] đã đề cập nôi dung về
chính sách, định hướng, giải pháp phát triển hệ thống đào tạo nghề, nâng cao
năng lực chất lượng đào tạo, tăng cường sự tham gia của cộng đồng và doanh
nghiệp trong xây dựng chính sách về nguồn nhân lực dựa trên cơ sở thực tiễn
về đào tạo nghề và nguồn nhân lực ở Thái Lan, tác giả đã đưa ra giải pháp phát
triển hệ thống nhưng ít đề cập đến cơ sở lý luận cho các giải pháp.
Các nghiên cứu trên cho thấy: Nhiều nước trên thế giới đã quan tâm tới
việc đào tạo nghề cho người lao động. Hầu hết các nước đều bố trí hệ thống giáo
dục kỹ thuật và dạy nghề bên cạnh bậc học phổ thông và đào tạo cao đẳng, đại
học. Ở một số nước tư bản, hệ thống đào tạo nghề đã tích lũy được nhiều kinh
nghiệm trong quá trình quản lý đào tạo nghề, đáp ứng nhu cầu của thực tiễn.
1.1.2 Ở Việt Nam

kinh tế - xã hội; ngành, nghề đào tạo chưa gắn với thị trường lao động; trình độ
đào tạo không phù hợp với đòi hỏi của việc làm,… Từ đó, tác giả đã đề xuất
một số giải pháp nhằm đảm bảo hài hòa mối quan hệ giữa đào tạo và thị trường
lao động.
9


Luận án tiến sỹ của Phan Chính Thức với đề tài: “Những giải pháp phát
triển đào tạo nghề góp phần đáp ứng nhu cầu nhân lực cho sự nghiệp công
nghiệp hóa - hiện đại hóa”(năm 2003) đã đi sâu nghiên cứu cơ sở lý luận của
đào tạo nghề, đề xuất một số giải pháp phát triển đào tạo nghề đáp ứng nhu cầu
nhân lực của xã hội.
Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến công tác đào tạo nghề và chất
lượng đào tạo nghề. Trong những năm gần đây nhiều cơ chế, chính sách được
ban hành giúp cho công tác đào tạo nghề luôn phát triển và đạt được những
thành tựu nhất định. Điều này được cụ thể hóa trong Luật Giáo dục năm 2005,
Luật dạy nghề năm 2006, Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2017; Quy chế của
trung tâm dạy nghề năm 2007,… Mặt khác, nhiều nhà khoa học cũng đã có các
công trình nghiên cứu về lĩnh vực này như: “Tuổi trẻ với nghề truyền thống
Việt Nam” của tác giả Nguyễn Viết Sự (2001); “Việc làm ở nông thôn, thực
trạng và giải pháp” của Chu Tiến Quang (2001); “Đổi mới hệ thống giáo dục
kỹ thuật và dạy nghề ở Việt Nam giai đoạn 2001-2010” của Đỗ Minh Cương
(2001) ; “Giáo dục kỹ thuật- Nghề nghiệp và phát triển nguồn nhân lực” của
Trần Khánh Đức (2002); “Giáo dục nghề nghiệp- Những vấn đề và giải pháp”
của Nguyễn Viết Sự (2005); “Thị trường lao động Việt Nam, thực trạng và giải
pháp” của Nguyễn Thị Thơm (2006); “Sổ tay tư vấn hướng nghiệp và chọn
nghề” của Trung tâm Lao động- Hướng nghiệp- Bộ Giáo dục và Đào tạo do
Nguyễn Hùng chủ biên (2008);….
Các công trình nghiên cứu nêu trên cho thấy, ở Việt Nam, công tác đào
tạo nghề cho người lao động có nhiều bước phát triển các ngành nghề đào tạo

Đối tượng quản lý rất rộng, không chỉ liên quan đến quản lý con người,
mà còn liên quan đến nhiều đối tượng như: nguồn tài nguyên, tài chính, thời
gian, sự thay đổi.
Tác giả Nguyễn Bá Dương quan niệm: “Hoạt động quản lý là sự tác
động qua lại một cách tích cực giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý qua

11


con đường tổ chức, là sự tác động điều khiển, điều chỉnh tâm lý và hành động
của các đối tượng quản lý, lãnh đạo cùng hướng vào hoàn thành những mục
tiêu nhất định của tập thể và xã hội” [7].
Theo tác giả Nguyễn Văn Bình: “Quản lý là một nghệ thuật đạt được
mục tiêu đã đề ra thông qua điều khiển, phối hợp, hướng dẫn, chỉ huy hoạt
động của những người khác” [1].
Theo Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc [17], hoạt động quản lý
là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý)
lên khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ
chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức...
Quản lý được coi là một công việc mà một người lãnh đạo cần phải học
suốt đời và cũng là sự khởi đầu của những gì họ nghiên cứu. Quản lý được giải
thích như là nhiệm vụ của một nhà lãnh đạo thực thụ. Đó là sự chỉ đạo điều
khiển, điều hành kiểm tra, điều chỉnh của những người đứng đầu một tổ chức
hay một nhóm.
Từ những quan niệm nêu trên có thể hiểu: Quản lý là quá trình tác động
có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể
quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức đó vận
hành và đạt được mục đích đề ra.
1.2.1.2 Quản lý giáo dục
Theo nghĩa tổng quan quản lý giáo dục là hoạt động điều hành, phối hợp

nhau song đều có điểm chung: Xem quản lý giáo dục là quản lí những tác động
có hệ thống, khoa học, có ý thức và có mục đích của chủ thể quản lý lên đối
tượng quản lý là quá trình dạy học và giáo dục diễn ra ở các cơ sở giáo dục
như trường học, trung tâm hướng nghiệp, dạy nghề hay một tập hợp các cơ sở
phân bố trên địa bàn dân cư.
13


Từ những quan niệm nêu trên có thể hiểu: Quản lý giáo dục là những tác
động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở
mọi cấp độ khác nhau đến tất cả các mắt xích của toàn bộ hệ thống giáo dục
nhằm mục đích đảm bảo sự hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở
nhận thức và vận dụng những quy luật của xã hội cũng như các quy luật của
quá trình giáo dục về sự phát triển thể lực, trí lực và tâm lý con người.
1.2.2 Nghề, nghề cho lao động nông thôn
1.2.2.1 Nghề
Theo quan niệm của các quốc gia thuật ngữ “Nghề” được hiểu và định nghĩa
theo nhiều cách khác nhau. Dưới đây chúng tôi xin đưa ra một số khái niệm.
Ở Nga, nghề là một loại hoạt động đòi hỏi có sự đào tạo nhất định và
thường là nguồn gốc của sự sinh tồn.
Ở Pháp, nghề là một loại lao động có thói quen về kỹ năng, kỹ xảo của
con người để từ đó tìm được phương tiện sống.
Ở Anh, nghề được định nghĩa: Nghề là một công việc chuyên môn đòi
hỏi một sự đào tạo trong khoa học, nghệ thuật.
Còn ở Đức, nghề là hoạt động cần thiết cho xã hội ở một lĩnh vực lao
động nhất định, đòi hỏi phải được đào tạo ở trình độ nào đó.
Như vậy, nghề là một hiện tượng xã hội có tính lịch sử phổ biến, gắn
chặt với sự phân công lao động, với tiến bộ khoa học kỹ thuật và văn minh
nhân loại.
Ở Việt Nam, nhiều định nghĩa về nghề được đưa ra xong chưa được

hình dung có 2 nhóm nghề chính đó là nhóm nghề nông nghiệp và nhóm nghề phi
nông nghiệp.
- Nhóm nghề nông nghiệp: Trồng trọt - bảo vệ thực vật; chăn nuôi - thú
y; quản lý dịch vụ nông nghiệp; quản lý khai thác công trình thủy lợi, và vệ
sinh môi trường nông thôn; quản lý trang tra ̣i, hơ ̣p tác xa,̃ tổ hơ ̣p tác; dịch vụ
nông nghiệp và các liñ h vực khác…
15