Trò chuyện với con về phong tục ngày Tết(11/02/2010)
Khi con thắc mắc tại sao mẹ lại phải cúng
giao thừa? sao bố không quét nhà trong
những ngày Tết hay sao con không được sang
nhà hàng xóm chơi vào ngày mùng 1 Tết thì
bố mẹ phải giải thích ra sao? Hãy dành chút
thời gian để giải thích cho con về những
phong tục truyền thống trong ngày Tết, để
trẻ không những đón xuân thật vui mà còn
lớn hơn lên nhờ những bài học nhiều ý nghĩa.
Tết đến là khoảng thời gian sum vầy, hạnh phúc của
mọi gia đình. Ảnh: Kiến Vàng.
Có nhiều phong tục trong ngày Tết trẻ chưa thể hiểu hết được ý nghĩa sâu sắc, nhưng
không phải vì thế mà cha mẹ trả lời cho quan chuyện hoặc làm ngơ không giải đáp thắc
mắc của trẻ. Những phong tục ngày Tết cũng là những nét đẹp văn hóa còn được gìn giữ,
cần giảng giải cho trẻ hiểu để bé yêu không chỉ hiểu biết hơn về kiến thức mà còn thấm dần
nét văn hóa dân tộc. Đương nhiên các bậc cha mẹ cần giải thích với con một cách nhẹ
nhàng, dễ hiểu, dùng từ ngữ hay cách thức so sánh, miêu tả của trẻ để giúp con thấy
những phong tục này đã góp phần làm nên những ngày xuân thật ý nghĩa.
Vì sao có giao thừa?
Cũng giống như một năm học mẫu giáo của bé, có ngày khai trường và có lễ tổng kết cuối
năm thì mỗi năm cũng có một ngày mở đầu và ngày kết thúc. Ngày cuối cùng của một năm
là ngày 30/12 âm lịch hàng năm. Giờ phút cuối cùng của một năm cũ qua đi và chuẩn bị
đón năm mới đến được gọi là giao thừa. Mỗi năm ông trời đều phân công một vị thần xuống
cai quản mặt đất, thời khắc giao thừa cũng chính là lúc vị thần cũ kết thúc nhiệm vụ của
mình, bàn giao lại công việc cho vị thần mới. Những lúc ấy, ba mẹ mới bày mâm cỗ cúng
giao thừa, đó là cách để bày tỏ lòng viết ơn vị thần cai quản năm cũ đã trông coi cuộc sống
của con người được bình yên, no ấm và cũng là để chào đón vị thần mới, cầu mong ông sẽ
mang nhiều may mắn và hạnh phúc đến trong năm mới.
Vì thời gian các vị thần gặp nhau để bàn giao công việc không dài, cho nên người lớn phải
sắp đồ lễ cúng giao thừa ở ngoài trời, để các vị thần có thể chứng giám lòng thành. Tục lệ

mà lại phải túng thiếu tiền bạc, vì thế đối với người Việt, ngày 30 Tết dù có bận rộn đến đâu
đi chăng nữa họ cũng cố gắng dọn dẹp, sửa sang lại nhà của cho gọn gàng, sạch sẽ để
đón Tết.
Ngoài ra cũng có tục không cho lửa hay cho nước trong những ngày đầu năm. Lửa đỏ cũng
tượng trưng cho sự đầy đủ của cải trong nhà, nếu cho đi thì có nghĩa là cho luôn cả phần
lộc của gia đình. Nước cũng được coi là biểu tượng cho sự thịnh vượng và nhiều tài lộc,
đầu năm giữ cho nước bao giờ cũng có trong nhà, ngày trước còn có tục trước năm mới là
phải gánh nước đổ đầy xô, thùng chứa để năm mới được may mắn, phát đạt. Do đó, cho
nước ngày đầu năm cũng là điều kiêng kị.
Đầu năm kiêng không mặc quần áo màu trắng, đen.

Mặc áo quần sặc sỡ tượng trưng cho niềm vui, hạnh phúc trong năm mới. Ảnh: Images.
Nắng đầu năm luôn tươi và hoa lá mùa xuân nở đầy màu sắc, vì mùa xuân là mùa sinh sôi,
mùa của mọi sự bắt đầu và mang đến nhiều niềm vui. Vì thế khi mùa xuân đến là con người
lại nao nức chuẩn bị đón Tết, đi chơi xuân. Với nhiều niềm vui như thế, nhiều hy vọng cho
năm mới như vậy nên quần áo, trang phục chúng ta mặc cũng thể hiện niềm vui ấy. Áo
quần mới nhiều màu tươi tắn, sặc sỡ sẽ mang theo niềm vui và hy vọng. Hai màu trắng và
đen lại là những màu vốn được dân ta cho là màu của tang ma, buồn bã. Vì thế trong
những ngày đầu năm mới, người ta thường kiêng mặc hai màu này, tránh mang đến điều
không may hay nỗi buồn, vì sợ nó sẽ theo họ đến suốt một năm.
Thế nào là xông đất?
Người Việt quan niệm “đầu xuôi, đuôi lọt”, chính vì vậy mà ngày mùng 1 Tết, nếu mọi điều
đều diễn ra suôn sẻ thì đó là dấu hiệu thật tốt cho một năm mới bắt đầu. Người khách đầu
tiên đến chúc Tết cũng là người rất quan trọng. Nếu người khách ấy có tính tình cởi mở, tốt
bụng, vui vẻ mà tuổi lại hợp với chủ nhà thì đó là điều hết sức thuận lợi. Vì lẽ đó mà người
Việt thường có thói quen xem tuổi, xem tính cách và mời một người khách là người xông
đất nhà mình trong năm mới, với mong muốn gia đình sẽ được hưởng những điều tốt đẹp
từ người khách ấy. Đó là lý do tại sao ba mẹ thường không cho con tự tiện đến nhà người
khác vào sáng mùng 1 Tết mà chưa được gia đình người ta cho phép. Trong những ngày
đầu tiên của năm mới, chúng ta nên tránh những điều không hay, không vui cho mình và