Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]
CHƯƠNG 1: ĐIỆN HỌC

Bài 1: SỰ PHỤ THUỘC CỦA CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN
VÀO HIỆU ĐIỆN THẾ GIỮA HAI ĐẦU DÂY DẪN
I – LÝ THUYẾT
1. Nhắc lại ký hiệu, đơn vị của cường độ dòng điện và hiệu điện thế.
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
2. Thí nghiệm
Sơ đồ mạch điện trong thí nghiệm:
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Kết quả:
Kết quả
Lần đo

Hiệu điện thế

Cường độ

U (V)

dòng điện (A)


U(V)

I(A)

1

2,0

0,1

2

2,5

…

3

0,4

…

4

5,0

…

5



Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

Trang 2


Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Bài 2: ĐIỆN TRỞ DÂY DẪN
ĐỊNH LUẬT ÔM
I – LÝ THUYẾT
1. Ý nghĩa, ký hiệu, đơn vị của điện trở dây dẫn.
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
2. Phát biểu và công thức định luật Ôm.
Nêu tên và đơn vị của từng đại lượng trong công thức.
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
3. Cho điện trở R = 30 Ω. Biết điện chịu được dòng điện chạy qua nó có cường độ tối đa là 2
A. Người ta đặt vào hai đầu điện trở đó một hiệu điện thế 60 V. Hỏi điện trở có bị hỏng
không, vì sao ?
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
4. Hai đầu một vật dẫn có hiệu điện thế 36 V thì thấy cường độ dòng điện chạy qua nó là 2 A.
a. Nếu cho hiệu điện thế tăng thê 4 V thì cường độ dòng điện bây giờ là bao nhiêu?
ĐS: 2,2 A
b. Nếu cho hiệu điện thế giảm còn một nửa thì cường độ dòng điện bây giờ là bao nhiêu ?
ĐS: 1A
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
5. Dây tóc một bóng đèn lúc sáng bình thường có điện trở R = 18 Ω và cường độ dòng điện
chạy qua nó là 0,9 A. Tính cường độ dòng điện chạy qua dây tóc bóng đèn khi ta đặt vào hai
cực của bóng một hiệu điện thế 27 V, khi đó độ sáng của bóng thay đổi thế nào so với ban
đầu ?
ĐS: 1,5A, bóng đèn sáng mạnh hơn và có thể hỏng.
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................

b. Chỉ số Vôn kế và Ampe kế sẽ thay đổi thế nào nếu
thay R bằng R1=100Ω ?
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
9. Một học sinh làm thí nghiệm với hai điện trở R1 và R2 khác nhau và vẽ đồ thị biểu diễn sự
phụ thuộc giữa U và I của hai điện trở như hình 2.10. Hãy so sánh R1 và R2.
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................

Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

Trang 5


Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................


Trang 6


Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
2. Cho hai điện trở R1 = 5 Ω và R2 = 10 Ω nối tiếp với nhau và mắc vào hiệu điện thế UAB.
a. Tính điện trở tương đương của mạch điện. ĐS: 15 Ω
b. Muốn điện trở tương đương của mạch là 25 Ω thì phải mắc nối tiếp vào mạch điện trở R3
giá trị bao nhiêu ? ĐS: 10 Ω
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
3. Cho mạch điện như hình 4.3. Trong đó R2 = 18 Ω, khóa
K đóng thì Vôn kế chỉ giá trị 28 V, Ampe kế chỉ giá trị
0,7 A.
a. Tính R1. ĐS: 40Ω

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
5. Cho R1 và R2 cùng mắc nối tiếp vào hai điểm A, B có hiệu điện thế UAB.
a. Chứng minh công thức Rtđ=R1+R2.
b. Áp dụng với R1=10Ω và R2=20Ω. ĐS: 30Ω
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
6. Cho R1 và R2 cùng mắc nối tiếp vào hai điểm AB có hiệu điện thế UAB. Biết R1 = 2 R2 và
điện trở tương đương của đoạn mạch là R = 45 Ω. Tính R1 và R2. ĐS: 30Ω và 15Ω
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
7. Cho mạch điện gồm hai bóng đèn dây tóc được mắc vào mạch
A,B như hình 4.7. Cho UAB = 24 V, dây tóc hai bóng đèn khi
sáng bình thường có điện trở lần lượt là 24 Ω và 48 Ω và khóa
K đóng.
a. Tính cường độ dòng điện chạy qua các bóng đèn khi công

Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Bài 5: ĐOẠN MẠCH SONG SONG
I – LÝ THUYẾT
1. Vẽ sơ đồ mạch điện gồm hai điện trở mắc song song.
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
2. Biểu thức xác định các giá trị trong đoạn mạch gồm hai điện trở mắc song song.
a. Cường độ dòng điện chạy qua mạch ................................................................................
Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

Trang 9


Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]

b. Hiệu điện thế giữa hai đầu mạch: ....................................................................................
c. Điện trở tương đương của mạch: ......................................................................................
.........................................................................................................................................................
3. Viết biểu thức xác định các giá trị trong đoạn mạch gồm n điện trở mắc song song.
a. Cường độ dòng điện chạy qua mạch ................................................................................
b. Hiệu điện thế giữa hai đầu mạch: ....................................................................................
c. Điện trở tương đương của mạch: ......................................................................................
.........................................................................................................................................................

Trang 10


Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
3. Cho điện trở R1 = 25 Ω chịu được cường độ dòng điện tối đa là 2,2 A, điện trở R2 = 30 Ω
chịu được cường độ dòng điện tối đa là 1,5 A. Hỏi: Hãy tính toán và cho biết hai điện trở
trên có thể mắc song song nhau và mắc vào hiệu điện thế UAB = 48 V được không ? Vì sao ?
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
4. Cho mạch điện như hình 5.8. Trong đó R1 = 5 Ω

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
6. Cho ba điện trở mắc song song với nhau và mắc vào hai cực của nguồn điện A,B. Biết R1 =
18 Ω, R2 = 12 Ω và R3 = 25 Ω.
a. Vẽ sơ đồ mạch điện.
b. Tính điện trở tương đương của mạch.
c. Biết nguồn điện có hiệu điện thế giữa hai cực là 24 V. Tính cường độ dòng điện chạy
qua mỗi điện trở và chạy qua mạch chính.
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

Trang 12

điện trở. ĐS: 2A, 0,8A, 1,2A
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

Trang 13


Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
2. Cho mạch điện như hình 6.2. Biết R1 = 10 Ω, R2 = 15 Ω và R3
= 25 Ω. Hiệu điện thế ở hai đầu mạch điện là 45 V.
a. Tính điện trở tương đương của đoạn mạch.
ĐS: 12,5Ω
b. Khi K đóng tìm số chỉ của Ampe kế. ĐS: 3,6A
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................


Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................aq
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
4. Cho mạch điện như hình 6.4. Trong đó R1
= 12 Ω, R2 = 8 Ω và R3 = 16 Ω và RX.
Hiệu điện thế giữa hai đầu mạch là 48V.
Biết RX có thể thay đổi được.
a. Cho RX = 14 Ω. Tính điện trở tương
đương của đoạn mạch và cường độ
dòng điện trong mạch chính.
b. Muốn cường độ dòng điện chạy qua RX lớn hơn gấp 3 lần cường độ dòng điện chạy qua
R1 thì RX phải có giá trị bao nhiêu ?
ĐS: 4A, 9,3Ω
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Bài 7: SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ
VÀO CHIỀU DÀI DÂY DẪN
I – LÝ THUYẾT
Điện trở dây dẫn phụ thuộc vào chiều dài dây dẫn như thế nào ?
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

Trang 16



.........................................................................................................................................................
4. Một dây dẫn dài 180m được dùng để quấn thành một cuộn dây. Khi đặt vào hai đầu dây một
hiệu điện thế 36 V thì dòng điện qua dây là 0,5 A.
a. Tính điện trở của dây.
b. Nếu dùng 2 đoạn dây trên mắc nối tiếp với nhau thì điện trở của cả sợi dây là bao nhiêu?
c. Mỗi đoạn dây dài 1 m của sợi dây trên có điện trở bao nhiêu ?
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

Trang 17


Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
5. Một cuộc dây dẫn dài 200 m. Khi đặt vào hai đầu dây một hiệu điện thế 50 V thì cường độ
dòng điện chạy qua dây là 1,2 A.
a. Tính điện trở của dây.
b. Nếu tăng chiều dài của cuộn dây trên lên 300 m thì điện trở của cả cuộn bây giờ là bao
nhiêu ?
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................


Email: [email protected]

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
2. Hai dây điện bằng đồng có cùng chiều dài. Dây thứ nhất có tiết diện 0,5 mm2 thì có điện trở
R1 = 5 Ω. Hỏi dây thứ hai có tiết diện 1 mm2 thì có điện trở bao nhiêu ?
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Bài 9: SỰ PHỤ THUỘC CỦA ĐIỆN TRỞ
VÀO VẬT LIỆU LÀM DÂY DẪN
I – LÝ THUYẾT
1. Nêu ý nghĩa của điện trở suất 𝜌.
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
2. Nói điện trở suất của đồng là 1,7.10-8 Ωm, điều đó có ý nghĩa gì ?
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
3. Nêu sự phụ thuộc của điện trở dây dẫn vào chiều dài, tiết diện và vật liệu làm dây dẫn. Viết
biểu thức của sự phụ thuộc đó (Công thức tính điện trở dây dẫn).

dây.
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
3. Hãy tính điện trở của một đoạn dây nhôm, dài 50 m, tiết diện tròn, có đường kính tiết diện
là 2 mm. Cho điện trở suất của nhôm là 1,7.10-8 Ωm. (Lấy 𝜋 = 3,14).
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
4. Một dây tóc bóng đèn làm bằng Vônfram có điện trở 20 Ω, tiết diện tròn bán kính 0,5 mm.
Tính chiều dài của đoạn dây này. Cho điện trở suất của Vonfram là 5,5.10-8 Ωm.
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

Trang 20


Giáo viên: Mai Quang Hưởng


R 1= 120 Ω. Hỏi một dây khác có chiều dài l2 = 50 m, có điện trở R2 = 50 Ω thì có tiết diện
S2 bằng bao nhiêu ?
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

Trang 21


Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
8. Người ta đặt vào hai đầu đoạn dây dẫn dài 300 m một hiệu điện thế U = 8,5 V thì thấy
cường độ dòng điện chạy qua dây là 2,5 A. Dây có tiết diện 1,5 mm2. Tính điện trở suất của
dây, tra bảng điện trở suất và cho biết dây là bằng chất liệu gì ?
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................


2. Nêu cấu tạo và hoạt động của biến trở con chạy
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
3. Phân loại, công dụng của biến trở
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
4. Ứng dụng của biến trở
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................

II – BÀI TẬP TỰ LUYỆN
1. Một biến trở có điện trở lớn nhất là Rb = 150 Ω làm bằng dây dẫn hợp kim Nikêlin có điện
trở suất 0,4.10-6 Ωm và tiết diện S = 1,6 mm2.
a. Tính chiều dài của dây dẫn dùng làm biến trở này.
b. Một bóng đèn khi sáng bình thường có điện trở là R1 = 50 Ω và dòng điện chạy qua đèn
khi đó có cường độ I = 1,25 A. Mắc bóng đèn nối tiếp với biến trở nói trên vào hiệu điện
thế 90 V. Hãy vẽ sơ đồ mạch điện như trên. Hỏi phải điều chỉnh biến trở có chỉ số điện
trở R bằng bao nhiêu để đèn sáng bình thường ?
Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9


.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
3. Một cuộn dây dẫn bằng đồng có khối lượng 1,068 kg tiết diện ngang của dây dẫn là 1 mm2.
Cho điện trở suất của đồng là 1,7.10-8 Ωm, khối lượng riêng của đồng là 8900 kg/m3.
a. Tính điện trở của cuộn dây này.
b. Người ta dùng dây này để quấn một biến trở. Biết lõi biến trở hình trụ tròn đường kính 2
cm. Tính số vòng dây quấn của biến trở. Xem như các vòng quấn đều giống hệt nhau.
Lý thuyết và Bài tập Vật lí 9

Trang 24


Giáo viên: Mai Quang Hưởng

Email: [email protected]

.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................