MẪU 3
Tuần 1 - Ngày soạn:
PPCT:

Bài 1. CỘNG ĐỒNG CÁC DÂN TỘC VIỆT NAM
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Nêu được một số đặc điểm nổi bật về các dân tộc ở nước ta, qua đó đánh giá được
những thuận lợi và khó khăn đối với phát triển kinh tế - xã hội và an ninh quốc
phòng.
- Trình bày được đặc điểm phân bố các dân tộc ở nước ta.
- Chứng minh được mối đại đoàn kết giữa các dân tộc.
- Đề xuất định hướng nhằm khai thác có hiệu quả sự đa dạng trong văn hóa của các
dân tộc; các biện pháp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế, nâng cao đời sống của đồng
bào các dân tộc thiểu số.
2. Kĩ năng
- Phân tích bảng số liệu về số dân phân theo thành phần dân tộc.
- Thu thập thông tin về đặc trưng nét văn hóa một số dân tộc.
- Xác định trên bản đồ phạm vi phân bố của các dân tộc.
- Kĩ năng làm việc nhóm
3. Thái độ
- Có tinh thần tôn trọng và xây dựng mối đoàn kết dân tộc.
- Yêu thích môn học và tìm hiểu nét văn hóa các dân tộc.
4. Năng lực hình thành
- Năng lực chung: Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo,
năng lực quản lí, năng lực giao tiếp, năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền
thông, năng lực sử dụng ngôn ngữ.
- Năng lực chuyên biệt:
+ Năng lực sử dụng các công cụ địa lí học thông qua việc phát triển các kĩ năng làm
việc với tranh ảnh, bản đồ, bảng số liệu.
+ Năng lực phân tích các mối liên hệ địa lí: phân bố dân cư với tập quán canh tác.

thác có hiệu quả
bản của
và mối đoàn kết theo thành
sự đa dạng trong
các dân
giữa các dân tộc. phần dân tộc,
văn hóa của các
tộc nước
- Đánh giá được biểu cơ cấu
dân tộc; các biện
ta.
những thuận lợi
dân tộc của
pháp nhằm thúc
- Nêu
và khó khăn đối nước ta.
đẩy phát triển kinh
được phạm với phát triển
- Phân tích
tế, nâng cao đời
vi phân bố kinh tế - xã hội
hình ảnh để rút sống của đồng bào
của một số và an ninh quốc ra nhận xét về các dân tộc thiểu
dân tộc.
phòng.
mối đại đoàn
số.
kết của các dân
tộc.
IV. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

các dân tộc.
- Trình bày được sự khác nhau trong trình độ phát triển kinh tế giữa các dân tộc
- Phân tích được mối đoàn kết giữa các dân tộc
- Nêu được những thuận lợi và khó khăn của đặc điểm đa dân tộc ở nước ta.
- Rèn luyện kĩ năng ghi nhớ nhanh và thảo luận nhóm.
2. Phương pháp/kĩ thuật dạy học
- Kĩ thuật tia chớp, đàm thoại gợi mở, đồ dùng trực quan
3. Phương tiện
- Bảng số liệu 1.1 SGK
- Biểu cơ cấu dân tộc của nước ta năm 1999
- Hình ảnh về hoạt động sản xuất của một số dân tộc, lớp học vùng cao, bài báo
4. Tiến trình hoạt động
- Bước 1: GV dùng kĩ thuật tia chớp thu thập nhanh hiểu biết của HS về số lượng các
dân tộc Việt Nam qua câu hỏi:
+ Dựa vào hiểu biết của mình hãy cho biết nước ta có bao nhiêu dân tộc ? Kể
tên một số dân tộc mà em biết.
- Bước 2: Tổ chức cho HS chơi trò chơi “Trí nhớ siêu đẳng”
+ Chia lớp thành 6 – 8 nhóm tùy thuộc sĩ số lớp (quy tắc chia nhóm theo số thứ
tự). Cho thời gian 30s để di chuyển về nhóm và thực hiện yêu cầu sau:
(GV chú ý đặt thời gian và hô khẩu lệnh rõ ràng cho thời gian thảo luận cách ghi
nhớ và thời gian để các nhóm thực hành ghi nhớ thông tin).

Trang 3


MẪU 3

+ Trong 2 PHÚT các nhóm ghi nhanh tên các dân tộc vào bảng của nhóm
mình, hết thời gian GV ấn chuông/lắc chuông/báo hết giờ cho các đội giơ bảng lên.
+ Đội ghi nhiều tên các dân tộc nhất và đúng nhất (cũng có thể nhanh nhất) sẽ

hãy:

+ Nhận xét về cơ cấu dân tộc của nước ta ?
+ Từ đó em hãy đánh giá vai trò của người Việt trong cơ cấu lao động và trong
quá trình phát triển của đất nước.
Nội dung phần 1
- Nước ta có 54 dân tộc.
- Mỗi dân tộc có đặc trưng về văn hóa thể hiện trong ngôn ngữ, trang phục,
phong tục, tập quán….
- Người Việt (Kinh) chiếm 86,2 % dân số, là lực lượng lao động đông đảo
trong các ngành kinh tế và khoa học, kĩ thuật; có nhiều kinh nghiệm trong thâm
canh lúa nước, có nhiều nghề thủ công đạt mức tinh xảo.
- Các dân tộc ít người (13,8%) có trình độ phát triển kinh tế khác nhau, mỗi
dân tộc có kinh nghiệm riêng trong sản xuất và đời sống.
- Người Việt định cư ở nước ngoài cũng là một bộ phận của cộng đồng các
dân tộc Việt Nam.
- Bước 6: GV tổng kết và cho HS quan sát hình 1.2 “Lớp học vùng cao” và hình
ảnh một số bài báo có nội dung đóng góp của kiều bào với đất nước, phân tích để làm
rõ sự đoàn kết thống nhất của 54 dân tộc, dù có sự khác biệt trong phong tục, tập
quán, trình độ phát triển kinh tế, sống ở trong lãnh thổ hay ngoài nhưng cả 54 dân tộc
vẫn đoàn kết một lòng trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc.

Trang 5


MẪU 3

- Bước 7: Thu thập ý kiến của hs về những thuận lợi và khó khăn khi nước ta đa dạng
dân tộc bằng kĩ thuật ủng hộ - phản đối, thảo luận trong 1 PHÚT và trả lời câu hỏi:
+ Nhóm 1,2,3: Là nước đa dân tộc có thuận lợi như thế nào đối với sự phát

- Bước 2: Thành viên trong các nhóm đọc nội dung SGK trang 5, thảo luận cặp đôi
trong 3 PHÚT hoàn thành bảng sau:

GVDLTTYN
- Bước 3: Tổ chức trò chơi “Nhanh tay nhanh mắt”
+ GV giao cho mỗi nhóm một lược đồ câm phân vùng kinh tế và 1 bộ thẻ gồm tên
một số dân tộc của nước ta (chọn các dân tộc đặc trưng của mỗi vùng).
+ Trong 3 PHÚT hãy ghép nhanh tên của các dân tộc vào đúng khu vực phân bố trên
lược đồ mà giáo viên yêu cầu (yêu cầu lựa chọn vị trí phân bố tương đối chính xác)

Trang 7


MẪU 3

Nhóm 1,2: Vùng trung du
và miền núi phía Bắc.

Nhóm 3,4: Khu vực
Trường Sơn - Tây Nguyên

Nhóm 5,6: Khu vực cực
Nam Bộ và Nam Bộ.

BỘ THẺ TRÒ CHƠI CHO CÁC ĐỘI (CHUẨN BỊ MỖI NHÓM MỘT BỘ)

- Bước 4: Yêu cầu 3 nhóm đại điện cho 3 vùng hoàn thành nhanh nhất mang sản
phẩm lên trên bảng (dùng nam châm gắn), GV trình chiếu lại bảng thống kê sự phân
bố của các dân tộc cùng chấm 3 phiếu, các phiếu 3 nhóm còn lại ở dưới đổi nhau
chấm chéo.

- Bước 6: Quan sát những hình ảnh sau và cho biết trong những năm qua đời sống
của đồng bào các dân tộc thiểu số có sự thay đổi như thế nào ?

Trang 9


MẪU 3
- Bước 7: Việc chuyển từ hình thức “du canh du cư” sang “định canh định cư” của
đồng bào các dân tộc thiểu số có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển kinh tế - xã
hội, bảo vệ môi trường và an ninh quốc phòng của đất nước ?

C. Hoạt động luyện tập ( 5 phút)
1. Mục tiêu
- Hệ thống lại nội dung kiến thức vừa tìm hiểu
2. Phương pháp/kĩ thuật dạy học
- Sơ đồ hóa
3. Phương tiện
- Bút màu, giấy
4. Tiến trình hoạt động
- Bước 1: GV trình chiếu một số sơ đồ cho HS quan sát và hướng dẫn sơ qua cách
xây dựng sơ đồ tư duy
- Bước 2: GV yêu cầu các cá nhân hệ thống lại kiến thức bài học một cách khái quát
qua sơ đồ tư duy dạng mindmap hoặc theo cách mình muốn thể hiện.
- Bước 3: Quy định thời gian hoàn thiện là 5 PHÚT
- Bước 4: Chấm bài một số HS xong sớm

Trang 10


MẪU 3


- Tiếp tục hoàn thiện sơ đồ tư duy nếu chưa xong
- Tìm hiểu thêm về các nét văn hóa đặc trưng của các dân tộc
V. RÚT KINH NGHIỆM
………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………….
TƯ LIỆU
1/http://www.chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/NuocCHXHCNVietNam/Tho
ngTinTongHop/dantoc
2/https://baotintuc.vn/dan-toc-mien-nui/doi-thay-cua-doi-song-dong-bao-nguoimong-o-son-la-20121229172907526.htm

Trang 11


MẪU 3

Trang 12


MẪU 3
Tuần - Ngày soạn:
PPCT:

Bài 2. DÂN SỐ VÀ GIA TĂNG DÂN SỐ
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức
- Trình bày được đặc điểm dân số của nước ta.
- Nêu và giải thích được tình hình gia tăng dân số nước ta.
- Phân tích được sự chuyển biến trong cơ cấu dân số nước ta.

MẪU 3
III. BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢC
HÌNH THÀNH
Nội Dung

Nhận biết

Thông hiểu

- Trình bày
được đặc
điểm dân số
Dân số và
của Việt Nam
gia tăng dân - Nêu được
số
đặc điểm tình
hình gia tăng
dân số nước
ta.

- Giải thích được tình
hình gia tăng dân số.
- Phân tích được sự
chuyển biến trong cơ
cấu dân số nước ta.
- Đánh giá được tác
động của
đặc điểm dân số đối
với sự phát triển kinh

- Đặt ra tình huống có vấn đề thu hút sự tò mò của học sinh.
- Gợi mở học sinh đến nội dung về dân số nước ta từ chính chính sách của Đảng và
nhà nước.
2. Phương pháp/kĩ thuật dạy học
- Vấn đáp, kĩ thuật đặt câu hỏi mở và sử dụng phương tiện trực quan.
3. Phương tiện
- Hình ảnh về poster tuyên truyền dân số.
4. Tiến trình hoạt động
- Bước 1: GV yêu cầu HS:
+ Cho biết số thành viên trong gia đình nhà mình (Ông bà sinh được bao nhiêu con?
Ba mẹ, cô dì, chú bác sinh phổ biến là bao nhiêu con?)
+ Cho biết một số khẩu hiệu về dân số mà em đã quan sát được trong cuộc sống.
>>> GV trình chiếu hình ảnh về poster tuyên truyền dân số của Nhà nước

Trang 14


MẪU 3

- Bước 2: GV đặt câu hỏi “Tại sao ở nước ta mỗi gia đình chỉ nên có từ 1 đến 2 con
để nuôi dạy cho tốt” hay Tại sao lại có khẩu hiệu “Dù gái hay trai chỉ hai là đủ”
- Bước 3: GV gọi một số hs trả lời và dẫn dắt vào bài học
Dân số, tình hình gia tăng dân số và những hậu quả của gia tăng dân số đã
trở thành mối quan tâm không chỉ riêng của mỗi quốc gia mà của cả cộng đồng quốc
tế. Tại mỗi quốc gia chính sách dân số được xem là một trong những quốc sách hàng
đầu. Sớm nhận thức rõ vấn đề này, Đảng và Nhà nước đã đề ra hàng loạt các chính
sách dân số như chúng ta vừa đề cập đến để thực hiện mục dân số. Vậy dân số nước
ta có đặc điểm như thế nào? Những đặc điểm đó có ảnh hưởng gì đối với phát triển
kinh tế - xã hội, tại sao cần đưa ra chính sách dân số như trên cô mời các em tìm
hiểu sang bài học hôm nay.


Trang 16


MẪU 3
+ Trạm 3:

+ Trạm 4: Tụ xây dựng đoạn clip có nội dung các vấn đề dân số nước ta hiện nay

Trang 17


MẪU 3

SƠ ĐỒ DI CHUYỂN THEO TRẠM

- Bước 4: Sau khi di chuyển qua 4 trạm học tập HS ngồi đúng vị trí trạm cuối cùng
của vòng di chuyển (không cần về vị trí ban đầu). GV gọi một HS bất kì thuộc nhóm
bất kì lên trình bày đặc điểm dân số Việt Nam, dưới lớp cho HS chấm chéo phiếu học
tập của nhau.
- Bước 5: Tổng kết nội dung và hỏi cả lớp: Vì sao gia tăng tự nhiên của dân số giảm
nhưng dân số nước ta vẫn tăng nhanh ?
Trang 18


MẪU 3

- Bước 6: Dùng kĩ thuật tia chớp thu thập nhanh ý kiến học sinh về những khó khăn
khi dân số nước ta đông và tăng nhanh.
+ Lấy ví dụ chứng minh dân số đông và tăng nhanh gây ra nhiều khó khăn đối với

+ 2 học sinh đóng vai nhà hoạch định chính sách
+ 2 học sinh đóng vai chuyên viên hội Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam
- Bước 4: Gv tổ chức buổi tọa đàm
Kịch bản buổi tọa đàm
- GV: Chào mừng quý vị đến với buổi tọa đàm với chủ đề dân số Việt Nam –
cơ hội hay thách thức. Đến với buổi tọa đàm ngày hôm nay, xin được giới thiệu:
+ Bà ………….Chuyên gia nghiên cứu về dân số của viện Dân số và Các vấn đề xã
hội
+ Ông ………Chuyên gia hoạch định chính sách phát triển kinh tế
+ Bà …………..Chuyên viên hội Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam
- Vâng thưa bà ………….- chuyên gia nghiên cứu về dân số: Sau chưa đầy 5
năm sau, Việt Nam đã chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số khi tỉ trọng
nhóm dân số 65 tuổi trở lên chiếm 7%. Các phương tiện thông tin đại chúng thời gian
qua đã cho rằng: “Việt Nam chưa giàu đã già”. Tốc độ già hóa dân số của Việt Nam
đang nằm trong 5 quốc gia nhanh nhất thế giới. Bà có nhận định gì về vấn đề trên ?
(Hs trả lời )/ Cảm ơn ý kiến của bà.
- Xin được hỏi chuyên viên hội Kế hoạch hóa gia đình Việt Nam bà ………….
Bà hãy cho biết: Già hóa dân số sẽ đặt ra vấn đề gì đối với công tác chăm sóc sức
khỏe người cao tuổi ở nước ta trong những năm sắp tới ? Theo bà cần có những giải
pháp gì cho tình trạng trên ?/ HS trả lời / Cảm ơn
- GV: Như vậy rõ ràng chúng ta thấy rằng già hóa dân số đang là một thách
thức rất lớn đối với phát triển đất nước, đặc biệt trong điều kiện nền kinh tế còn gặp
nhiều khó khăn. Vậy xin hỏi ông ……..- chuyên gia hoạch định chính sách phát triển
kinh tế: Theo ông, đứng trước thực trạng này cần đưa ra các giải pháp gì trong chính
sách phát triển kinh tế - xã hội của nước ta trong thời gian tới ?/ Hs trả lời/ cảm ơn.
- Ngoài già hóa dân số thì hiện nay mất cân bằng giới tính cũng đang được xem
là một vấn đề đáng lo ngại. Theo thống kê hiện nay cứ 100 bé gái thì có 112.8 bé trai,
Trang 20





MẪU 3

D. Hoạt động nối tiếp- hướng dẫn học tự học ( 3 phút)
- Làm bài tập số 3 SGK trang 10
- Nhắc nhở HS chuẩn bị nội dung bài 3 phân bố dân cư và các loại hình quần cư.
V. RÚT KINH NGHIỆM

TƯ LIỆU
1/http://tongdieutradanso.vn/cong-bo-ket-qua-tong-dieu-tra-dan-so-2019.html
2/https://dantri.com.vn/xa-hoi/viet-nam-dang-trong-thoi-ky-co-cau-dan-so-vang1262509969.htm
3/https://vnexpress.net/thoi-su/dan-so-viet-nam-gia-hoa-nhanh-nhat-the-gioi2918846.html
4/https://danso.org/viet-nam/

Trang 22


MẪU 3

Trang 23


MẪU 3
Thày cô liên hệ 0989.832560 ( có zalo ) để có trọn bộ cả năm bộ giáo án trên.
Nhận cung cấp giáo án cho tất cả các môn học khối thcs và thpt

website: https://tailieugiaovien.edu.vn

Trang 24