BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

LÊ VĂN DANH

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC SỬ DỤNG DỊCH VỤ
KẾ TOÁN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP. Hồ Chí Minh - Năm 2020


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH

LÊ VĂN DANH

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC SỬ DỤNG DỊCH VỤ
KẾ TOÁN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành

: Kế toán

Mã số

: 8340301

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TÓM TẮT
PHẦN MỞ ĐẦU

1

1. Lý do chọn đề tài

1

2. Mục tiêu nghiên cứu

2

3. Câu hỏi nghiên cứu

2

4. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

2

5. Phương pháp nghiên cứu

3

6. Ý nghĩa, đóng góp của đề tài

3

7. Kết cấu luận văn


2.1.2 Đặc điểm dịch vụ

14


2.1.3 Dịch vụ kế toán.

15

2.2 Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam.

16

2.3 Đặc điểm DNNVV trên địa bàn TPHCM

17

2.4 Các mô hình về quyết định lựa chọn dịch vụ.

19

2.4.1 Mô hình mua dịch vụ của Philip Kotler (1997)

19

2.4.2 Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action – TRA).

19


23

2.5.7 Sự hỗ trợ.

24

2.5.8 Mô hình nghiên cứu đề xuất.

24

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

26

3.1 Phương pháp nghiên cứu

26

3.2 Thiết kế nghiên cứu

27

3.2.1 Thiết lập mô hình và các giả thuyết nghiên cứu

27

3.2.2 Xây dựng thang đo

28


4.2.1 Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's alpha

43

4.2.2 Phân tích nhân tố khám phá EFA

49

4.3.

Phân tích tương quan Pearson

4.4 Phân tích hồi quy đa biến

54
55

4.4.1 Kiểm định giả thuyết về ý nghĩa của các hệ số hồi quy

58

4.4.2 Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến

59

4.4.3 Kiểm định về tính độc lập của phần dư

59

4.4.4 Kiểm định giải định phương sai của sai số (phần dư) không đổi.



Phụ lục 4: DANH SÁCH ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT
Phụ lục 5: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH ĐỊNH LƯỢNG


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DNNVV

: Doanh nghiệp nhỏ và vừa

EFA

: Phân tích nhân tố khám phá

SPSS

: Phần mềm thống kê cho khoa học xã hội

TRA (Theory of Reasoned Action )

: Mô hình lý thuyết hành động hợp lý

TPB (Theory of Planned Behavior)

: Mô hình lý thuyết hành vi dự định

TP. HCM

: Thành phố Hồ Chí Minh


Bảng 4.5: Kết quả kiểm định thang đo biến “Giá phí”

45

Bảng 4.6: Kết quả kiểm định thang đo biến “Tần suất”

46

Bảng 4.7:Kết quả kiểm định thang đo biến “Trình độ chuyên môn”

46

Bảng 4.8.1: Kết quả kiểm định thang đo biến “Lợi ích”

47

Bảng 4.8.2: Kết quả kiểm định thang đo biến “Lợi ích” sau khi loại biến
LI1

48

Bảng 4.9: Kết quả kiểm định thang đo biến “Sự hỗ trợ”

48

Bảng 4.10 Kết quả kiểm định thang đo biến “ Sử dụng dịch vụ kế toán”

49



58

Bảng 4.19: Bảng kết quả hồi quy

59

Bảng 4.20: Kết quả chạy Durbin-Watson

60


Bảng 5.1: Bảng xắp sếp thứ tự quan trọng theo hệ số Beta của các nhân
tố

68


DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
Tên sơ đồ

Trang

Hình 1.1: Mô hình nghiêu cứu của Nguyễn Quyết Thắng (2018)

11

Hình 2.1: Quy trình mua dịch vụ của Philip Kotler (1997)

19

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC SỬ DỤNG DỊCH VỤ KẾ TOÁN
CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH.
TÓM TẮT
Nghiên cứu này được thực hiện trên cơ sở thu thập dữ liệu từ 162 đối tượng nghiên
cứu là giám đốc, kế toán trưởng, kế toán viên đang làm tại các công ty nhỏ và vừa
trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến việc
sử dụng dịch vụ kế toán. Bài viết dùng Phương pháp nghiên cứu định tính kết hợp
với nghiên cứu định lượng, với kỹ thuật phân tích hồi quy đa biến. Kết quả nghiên
cứu cho thấy có 7 nhân tố tác động đến việc sử dụng dịch dịch vụ kế toán tại các
doanh nghiệp nhỏ và vừa theo mức độ giảm dần là: Sự hỗ trợ, sự giới thiệu, tần suất,
lợi ích, giá phí, trình độ chuyên môn, thương hiệu. Đây là cơ sở để góp phần đưa ra
một số gợi ý chính sách nhằm giúp các đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán nắm bắt
được nhu cầu của người sử dụng dịch vụ kế toán để đưa ra các chính sách phù hợp
nhằm tiếp cận với khách hàng.
Từ khóa: Dịch vụ kế toán, sử dụng dịch vụ, doanh nghiệp nhỏ và vừa.


FACTORS AFFECTING THE USE OF ACCOUNTING SERVICES OF
SMALL AND MEDIUM ENTERPRISES IN HO CHI MINH CITY.
Astract
This study was conducted on the basis of collecting data from 162 research subjects
who are directors, chief accountants, and accountants working in small and
medium-sized companies in Ho Chi Minh City to identify factors affecting the use
of accounting services. The paper uses qualitative research methods combined with
quantitative research, with multivariate regression analysis techniques. The research
results show that there are 7 factors affecting the decision to use accounting services
in small and medium-sized enterprises in descending order: Support, referral,
frequency, benefits, price, qualification, brand. This is the basis for contributing
some policy suggestions to help accounting service providers understand the needs

dụng dịch vụ kế toán. Ví dụ nghiên cứu của Trần Thị Cẩm Thanh và Đào Nhật
Minh (2015) đưa ra các nhân tố ảnh hưởng là lợi ích chuyên môn, lợi ích tâm lý, giá
phí dịch vụ, khả năng đáp ứng, sự giới thiệu; nghiên cứu của Phạm Ngọc Toàn và
Dương Thị Tuyết Loan (2017) đưa ra các nhân tố là đội ngũ nhân viên, sự giới thiệu,
lợi ích chuyên môn, chất lượng dịch vụ kế toán, giá phí; nghiên cứu của Nguyễn


2

Quyết Thắng (2018) đưa ra các nhân tố là sự hỗ trợ; năng lực, chi phí, sự giới thiệu,
độ tin cậy, tính hữu hình. Các nghiên cứu đưa ra các kết quả khác nhau do khác biệt
về khu vực và thời gian khác nhau. Từ thực trạng đặc điểm các DNNVV trên địa
bàn TP.HCM chịu nhiều sự cạnh tranh, mặt khác các DNNVV bị hạn chế về nguồn
lực nên việc sử dụng dịch vụ kế toán chưa được cao, do đó hoạt động cung cấp dịch
vụ và sự lựa chọn dịch vụ kế toán phù hợp với doanh nghiệp còn nhiều khó khăn.
Nhận thấy tầm quan trọng của vấn đề, tác giả đã chọn đề tài “Các nhân tố ảnh
hưởng đến việc sử dụng dịch vụ kế toán của các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên
địa bàn Thành Phố Hồ Chí Minh” để tìm hiểu các nhân tố ảnh hưởng đến việc sử
dụng dịch vụ kế toán của DNNVV trên địa bàn Thành Phố Hồ Chí Minh.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Gồm 2 mục tiêu sau:
-

Nhận diện các nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng dịch vụ kế toán của các

DNNVV trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh;
-

Đo lường mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến việc sử dụng dịch vụ kế



5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu được sử dụng là phương pháp hỗn hợp kết hợp giữa
phương pháp định tính và phương pháp định lượng.
-

Phương pháp định tính: Tham khảo các nghiên cứu trước đó của các chuyên

gia và thiết lập thang đo dựa vào kết quả của các nghiên cứu có liên quan.
-

Phương pháp định lượng: Tiến hành khảo sát các DNNVV trên địa bàn TP.

HCM theo thang đo Likert nhằm đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng
dịch vụ kế toán tại địa bàn TP. HCM; Đánh giá độ tin cậy thang đo với hệ số
Cronbach Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA; Đánh giá và kiểm định sự
phù hợp của mô hình hồi quy.
6. Ý nghĩa, đóng góp của đề tài
-

Luận văn đã nghiên cứu khảo sát về việc sử dụng dịch vụ kế toán của các

DNNVV trên địa bàn Thành Phố Hồ Chí Minh;
-

Từ những kết quả của cuộc khảo sát, đánh giá tác động nhân tố đến việc sử

dụng dịch vụ kế toán và đề ra các giải pháp nhằm giúp các DNNVV trên địa bàn
TP.HCM lựa chọn dịch vụ kế toán phù hợp với doanh nghiệp.
7. Kết cấu luận văn

Tập trung vào công việc kinh doanh

-

Tiếp cận chuyên môn

Các lý do không nên sử dụng dịch vụ thuê ngoài
-

Tiết kiệm chi phí đáng kể

-

Mất chuyên môn

-

Mất thông tin
Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích hồi quy và tương quan, với dữ

liệu là 1200 DNNVV, sau khi loại trừ các doanh DNNVV không phù hợp với định
nghĩa hoặc mẫu khảo sát không phù hợp thì có 121 mẫu có thể sử dung. Kết quả bài
nghiên cứu đưa ra các lý do nên sử dụng dịch vụ thuê ngoài, khảo sát trên dịch vụ
kế toán thì nhân tố giảm thiểu chi phí không có ảnh hưởng đáng kể mà ngược lại
nghiên cứu này còn cho thấy thuê ngoài làm tăng chi phí cho các doanh nghiệp nhỏ


5

và vừa. Nhân tố có ảnh hưởng lớn nhất là tiếp cận chuyên môn, tiếp theo là nhân tố

-

Loại hình ngành
Kết quả của nghiên cứu này chỉ ra rằng quản lý rủi ro và hiệu quả quản lý

được coi là yếu tố chi phối trong việc thuê ngoài chức năng kế toán, các yếu tố còn
lại được phát hiện là không đáng kể ở mức 5% mức độ tin cậy.
Nghiên cứu của Yahya Kamyabi và Susela Devi (2011)
Yahya Kamyabi và Susela Devi trong bài nghiên cứu của mình “An
Empirical Investigation of Accounting Outsourcing in Iranian SMEs: Transaction
Cost Economics and Resource-Based Views” tác giải nghiên cứu tại Iran, đối tượng
nghiên cứu là các DNNVV. Các nhân tố được tác giả rút ra như sau:
-

Tính chất đặc thù của công ty

-

Niềm tin của người quản lý vào đơn vị cung cấp dịch vụ

-

Áp lực cạnh tranh

-

Chiến lược của công ty
Dựa trên 658 mẫu hợp lệ, kết quả bài nghiên cứu cho thấy nhân tố tính chất

đặc thù của công ty ảnh hưởng tiêu cực đến việc sử dụng dịch vụ kế toán. Các nhân


Tính bất định của hành vi kế toán

-

Nguy cơ chủ nghĩa cơ hội của bên cho thuê

-

Sự tin tưởng vào đội ngũ kế toán thuê ngoài

-

Năng lực kế toán

-

Sự cạnh tranh

Nghiên cứu của Ajmal Hafeez và Otto Andersen (2014)
Ajmal Hafeez và Otto Andersen trong bài nghiên cứu của mình“Factors
Influencing Accounting Outsourcing Practices among SMEs in Pakistan Context:
Transaction Cost Economics (TCE) and Resource-Based Views (RBV) Prospective”
đã đề xuất một số nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng dịch vụ kế toán của DNNVV
tại Pakistan như sau:
-

Tần suất

-

hội nhập kinh tế quốc tế” tác giả đánh giá tác động của cam kết quốc tế về dịch vụ
kế toán tại Việt Nam khi hội nhập, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hệ
thống pháp luật về kế toán và dịch vụ kế toán theo các điều ước quốc tế mà Việt
Nam đã ký kết. Điều đó là một yêu cầu, một cơ hội cho sự phát triển. Qua nghiên
cứu này, tác giả xác định được những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những
hạn chế trong kế toán và dịch vụ kế toán Việt Nam, từ đó đưa ra những giải pháp
nhằm hoàn thiện kế toán và dịch vụ kế toán như hoàn thiện khuôn khổ pháp lý.
Nghiên cứu của Trần Thị Cẩm Thanh và Đào Nhật Minh (2015)
Trong bài nghiên cứu “ Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn
dịch vụ kế toán của các DNNVV tại Việt Nam” tác giả thực hiện bài nghiên cứu dựa
trên những phân tích về vấn đề thuê ngoài dịch vụ kế toán, mô hình mua dịch vụ
của Philip Kotler (1997) và lý thuyết về hành vi (Thuyết hành động hợp lý và mô
hình 3 thành phần thái độ. Số lượng mẫu điều tra hợp lệ: 107 mẫu; địa điểm lấy
mẫu: TP. HCM và Bình Định. Các tác giả đã đưa ra năm nhân tố ảnh hưởng như:


8

-

Lợi ích chuyên môn

-

Lợi ích tâm lý

-

Giá phí dịch vụ


đánh giá thực trạng hiện nay về lựa chọn dịch vụ kế toán, xác định những chỉ tiêu


9

đo lường khi quyết định lựa chọn dịch vụ kế toán của các DNNVV tại TP. Hồ Chí
Minh. Số mẫu được chọn trong bài nghiên cứu là 116 người là các chuyên gia, các
cán bộ và nhân viên tại các DNNVV tại TP. Hồ Chí Minh. Trong bài này tác giả
đưa ra các nhân tố ảnh hưởng là đội ngũ nhân viên, sự giới thiệu, lợi ích chuyên
môn, chất lượng dịch vụ kế toán, giá phí. Sau khi tiến hành phân tích các nhân tố,
bài nghiên cứu cho thấy nhân tố chất lượng dịch vụ kế toán là nhân tố có mức độ
ảnh hưởng lớn nhất, tiếp theo là các nhân tố đội ngũ nhân viên, lợi ích chuyên môn,
giá phí và cuối cùng là sự giới thiệu
Nghiên cứu của Trần Thị Kim Phượng, Nguyễn Hữu Thiện và Nguyễn Ngọc
Đan Thanh (2017)
Trong bài nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định thuê ngoài dịch vụ
kế toán của các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại tỉnh Tiền Giang”, các tác giả đưa ra
một thực trạng tại Tiền Giang các DNNVV thường lựa chọn thuê ngoài dịch vụ kế
toán hơn là thiết lập bộ máy kế toán hoàn chỉnh với đầy đủ chức năng. Số lượng
mẫu nghiên cứu là 185 mẫu và 180 mẫu hợp lệ. Tác giả đưa ra các nhân tố ảnh
hưởng như sau:
-

Sự thường xuyên của công việc kế toán

-

Áp lực cạnh tranh

-

-

Đội ngũ nhân viên

-

Sự giới thiệu

-

Trình độ chuyên môn

-

Khả năng đáp ứng

-

Giá phí

-

Lợi ích cảm nhận

-

Hình ảnh đối tượng cung cấp dịch vụ

Sau khi phân tích các nhân tố, tác giả nhận thấy tất cả các nhân tố đều ảnh hưởng
đến quyết định lựa chọn dịch vụ kế toán. Trong đó ảnh hưởng mạnh nhất là nhân tố


lựa chọn
dịch vụ kế
toán

Độ tin cậy

- H5

Tính hữu hình - H6

Hình 1.1: Mô hình nghiêu cứu của Nguyễn Quyết Thắng (2018)
Nguồn: Bài viết ngày 04/12/2018 đăng trên tạp chí công thương.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhân tố tính hữu hình tác động mạnh nhất, tiếp theo đó
là các nhân tố sự giới thiệu, năng lực, độ tin cậy, chi phí và cuối cùng là sự hỗ trợ.
1.3 Nhận xét các nghiên cứu trước và xác định vấn đề nghiên cứu của đề tài
Các tác giả tập trung nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định sử
dụng dịch vụ kế toán tại một số quốc gia. Những nghiên cứu trên thế giới có thể sẽ
khác biệt do với tình hình tại Việt Nam vì sự khác biệt về văn hóa, lối sống và quan
trọng là tình hình nền kinh tế khác nhau. Hơn nữa với sự phát triển không ngừng
của kinh tế xã hội thì nhu cầu sử dụng dịch vụ kế toán cũng thay đổi theo từng thời
kỳ.
Các nghiên cứu ở Việt Nam liên quan về việc sử dụng dịch vụ kế toán tương
đối nhiều và có nhiều nhân tố khác nhau ảnh hưởng đến việc sử dụng dịch vụ kế
toán của DNNVV. Tuy nhiên do khác nhau về thời gian thực hiện (thời gian từ năm
2018 trở về trước) nghiên cứu cũng như khác nhau về địa bàn (các tỉnh thành khác,


12