BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

---------------------------

TRÌNH THỊ NHINH

HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI
BỘ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP
THỰC PHẨM TP.HCM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành: 60340301

TP.HCM – Tháng 10 năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

---------------------------

TRÌNH THỊ NHINH

HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI
BỘ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP
THỰC PHẨM TP.HCM
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành: 60340301
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN XUÂN HƯNG

3

PGS.TS. Huỳnh Đức Lộng

Phản biện 2

4

TS. Phạm Ngọc Toàn

Ủy viên

5

TS. Trần Ngọc Hùng

Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã
được sửa chữa (nếu có)
Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập-Tự do-Hạnh phúc

PHÒNG QLKH –ĐTSĐH


Đại học Công nghiệp Thực phẩm Tp.HCM, khảo sát, đo lường và đánh giá thực
trạng hoạt động của hệ thống KSNB tại đơn vị. Từ đó đề xuất một số giải pháp, kiến
nghị nhằm khắc phục những mặt hạn chế và phát huy tối đa những ưu điểm trong hệ
thống KSNB, giúp nhà trường nâng cao năng lực quản lý, đảm bảo và duy trì phát
triển bền vững, trong bối cảnh thực hiện cơ chế tự chủ hiện nay.
III- Ngày giao nhiệm vụ

: 15/02/2017

IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ : 30/8/2017
V- Cán bộ hướng dẫn
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

: PGS.TS NGUYỄN XUÂN HƯNG
KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và được sự
hướng dẫn khoa học của Cô PGS.TS Nguyễn Xuân Hưng. Các nội dung nghiên
cứu, kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa công bố bất kỳ hình thức nào
trước đây. Những số liệu trong các bảng biểu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét,
đánh giá được chính tác giả thu thập từ các nguồn khác nhau có ghi rõ trong phần
tài liệu tham khảo.
Ngoài ra, trong luận văn còn sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số
liệu của các tác giả khác, cơ quan tổ chức khác đều có trích dẫn và chú thích nguồn
gốc.
Nếu phát hiện có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về

phản hồi hữu ích từ quý Thầy Cô và các bạn đọc.
Trân trọng,
TP .Hồ Chí Minh, ngày tháng 08 năm 2017
Tác giả

Trình Thị Nhinh


iii

TÓM TẮT
Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Tp.HCM là một trường đào tạo
nhiều cấp và đa ngành, nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất,
phấn đấu trở thành trung tâm đào tạo nhân lực hàng đầu trong lĩnh vực chế biến
thực phẩm.
Quá trình 35 năm thành lập và phát triển của nhà trường gắn liền với sự phát
triển của đất nước, nền giáo dục – đào tạo Việt Nam. Trường đã tập trung củng cố
đội ngũ CBVC – GV có trình độ chuyên môn và kỹ năng sư phạm cao, xây dựng
chương trình, nội dung đào tạo, đầu tư cơ sở vật chất, … để phục vụ học tập và
nghiên cứu. Đẩy mạnh việc nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên với một hệ thống
KSNB theo hướng tự phát mà chưa ứng dụng bất kỳ lý luận khoa học nào hiện nay
thì việc hoàn thiện hệ thống KSNB tại Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm
Tp.HCM là rất thiết thực và cần sự quan tâm từ phía BGH của nhà trường.
Luận văn “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Trường Đại học Công
nghiệp Thực phẩm TP.HCM” gồm 05 chương.
Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hệ thống KSNB, khảo sát đánh giá
và phân tích độ tin cậy của thang đo, nêu ra một số thực trạng hệ thống KSNB của
trường, từ đó đưa ra các giải pháp kiến nghị để hoàn thiện. Những nhận định của tác
giả có thể không khái quát hết thực trạng của đơn vị, nhưng qua đó tác giả mong
muốn có thể góp một phần xây dựng hệ thống KSNB, giúp lãnh đạo nhà trường

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ....................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii
TÓM TẮT ................................................................................................................. iii
ABSTRACT .............................................................................................................. iv
MỤC LỤC ...................................................................................................................v
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ....................................................................... ix
DANH MỤC CÁC BẢNG........................................................................................ xi
DANH MỤC HÌNH ẢNH ....................................................................................... xii
DANH MỤC SƠ ĐỒ .............................................................................................. xiii
PHẦN MỞ ĐẦU .........................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................2
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu .......................................................................2
4. Phương pháp nghiên cứu .....................................................................................2
5. Đóng góp mới của đề tài......................................................................................3
6. Cấu trúc của đề tài nghiên cứu ............................................................................3
CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU .........................................5
1.1. Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài đã công bố ........................5
1.1.1 Về bài báo khoa học ...................................................................................5
1.1.2 Về luận văn đã công bố .............................................................................7
1.2 Điểm mới của đề tài nghiên cứu ........................................................................9
Kết luận chương 1 .....................................................................................................10
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ .............11
2.1. Lịch sử hình thành và phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ ..........................11
2.1.1. Giai đoạn từ năm 1992 trở về trước .........................................................11
2.1.2 Giai đoạn từ năm 1992 trở về sau .............................................................14
2.2. Khái niệm kiểm soát nội bộ theo INTOSAI 1992, INTOSAI 2004 và
INTOSAI 2013 ......................................................................................................15
2.2.1. Theo hướng dẫn của INTOSAI năm 1992...............................................15

4.1. Tổng quan về Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM ...............43
4.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của trường ............................................43
4.1.2. Chức năng và nhiệm vụ của trường .........................................................44


vii
4.1.3. Bộ máy tổ chức ........................................................................................44
4.1.4. Sứ mạng của trường .................................................................................44
4.1.5. Thành tích và thành tựu của nhà trường ..................................................45
4.1.5.1. Những thành tích ..................................................................................45
4.1.5.2. Những thành tựu ...................................................................................46
4.1.6. Những định hướng lớn phát triển và tầm nhìn của nhà trường giai đoạn
2015-2020 và tầm nhìn đến năm 2030 ..............................................................49
4.2. Thực trạng Hệ thống kiểm soát nội bộ tại Trường Đại học Công nghiệp Thực
phẩm Tp.HCM. ......................................................................................................49
4.2.1 Môi trường kiểm soát ...............................................................................51
4.2.2. Đánh giá rủi ro .........................................................................................63
4.2.3. Hoạt động kiểm soát ................................................................................67
4.2.4. Thông tin truyền thông ............................................................................74
4.2.5. Giám sát ...................................................................................................77
4.2.6. Hệ thống kiểm soát nội bộ tại trường ......................................................80
Kết luận chương 4 .....................................................................................................83
CHƯƠNG 5: MỘT SỐ GIẢI PHÁP .........................................................................84
HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC
CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HCM ...............................................................84
5.1. Kết luận chung và phương hướng xây dựng ..................................................84
5.1.1. Kết luận chung .........................................................................................84
5.1.2. Phương hướng xây dựng các giải pháp ..................................................84
5.2. Kiến nghị một số giải pháp để hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại
Trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Tp.HCM .............................................85

Hiệp hội kế toán Hoa Kỳ

Association

Hiệp hội Kế toán viên công chứng

American Institute of

Hoa kỳ

Certified Public Accountants
Committee on Auditing

CAP

ủy ban thủ tục kiểm toán

Procedure

Ủy ban thuộc Hội đồng quốc gia Hoa
Kỳ về chống gian lận khi lập báo cáo

The committee of Sponsoring

COSO

tài chính

Organization



Kiểm soát nội bộ

internal control

SAI

cơ quan kiểm toán tối cao

Supreme Audit Institutions
Statement on Auditing

SAP

thủ tục kiểm toán

Procedure
Securities and Exchange

SEC

Ủy ban chứng khoán Hoa kỳ

Commission


x
Tiếng việt
Viết tắt


HSSV

Học sinh Sinh viên

KHTC

Kế hoạch Tài chính

QTTB

Quản trị Thiết bị

TCHC

Tổ chức Hành chính

TP.HCM

Thành Phố Hồ Chí Minh


xi
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1: Thống số lượng CBVC – GV trong nhà trường .......................................37
Bảng 3.2: Bảng thống kê chi tiết số lượng CBVC – GV tham gia khảo sát trả lời
hợp lệ .........................................................................................................................37
Bảng 3.3: Tổng kết số phiếu khảo sát gửi đi và thu về .............................................39
Bảng 3.4: Bảng tổng kết số phiếu khảo sát trả lời hợp lệ .........................................39
Bảng 3.5 Thang đo chính thức của nghiên cứu .........................................................40
Bảng 4.1: Bảng tổng kết số phiếu khảo sát về Môi trường kiểm soát ......................52

nền kinh tế, quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước. Việt Nam
đang trên đà phát triển đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
và hội nhập quốc tế. Vì vậy nguồn lực con người quyết định sự thành công và phát
triển của đất nước. Giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây
dựng một thế hệ người Việt Nam mới đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội.
Trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay ở nước ta đòi hỏi nguồn nhân lực
chất lượng cao vì vậy việc nâng cao chất lượng đào tạo là yêu cầu tất yếu và cấp
bách, đồng thời cũng chịu sự tác động của quy luật cung cầu trong cơ chế thị
trường. Tự chủ đại học trong các trường công lập đang là xu thế tất yếu của xã hội,
hoạt động trong môi trường mới cơ chế mới buộc phải thích nghi với việc tự chịu
trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự và tài chính, vì vậy
các trường phải biết đón đầu những cơ hội, triển khai liên kết các loại hình đào tạo,
thực hiện quản lý hiệu quả nhằm thu hút người học và nâng cao nguồn thu.
Do đó, cần quan tâm cải cách công tác quản lý, quan tâm đến hệ thống KSNB.
Một hệ thống KSNB vững mạnh sẽ giúp các trường đại học giảm bớt rủi ro trong
mọi hoạt động của mình, trên cơ sở quản lý rủi ro sẽ đảm bảo cho các trường tuân
thủ đúng các quy định, hoạt động hiệu quả, sử dụng tối ưu các nguồn lực, có khả
năng đảm bảo tài chính, đảm bảo khả năng hoạt động liên tục, đứng vững và phát
triển trong điều kiện nền kinh tế thị trường phát triển và hội nhập. Tuy nhiên, việc
xây dựng hệ thống KSNB tại các trường đại học ở Việt Nam phần lớn chưa được
quan tâm, chưa chú trọng đến phòng ngừa và quản lý rủi ro mà chỉ tập trung vào
việc thực hiện các chỉ tiêu kế hoạch, dự toán về tài chính. Điều đó đã hạn chế tác
dụng của hệ thống KSNB, thậm chí ở một số trường, KSNB chỉ mang tính hình
thức, gây tốn kém thêm chi phí,…
Để giải quyết vấn đề nêu trên, tác giả chọn đề tài “Hoàn thiện hệ thống kiểm
soát nội bộ tại trường Đại học Công nghiệp Thực phẩm Tp.HCM”, để phát hiện


2
ra những tồn tại của hệ thống KSNB tại trường, từ đó đề xuất các kiến nghị cần


3
Nghiên cứu chính thức
- Được thực hiện bằng phương pháp định lượng, sau khi bảng câu hỏi khảo sát
được điều chỉnh từ ngữ phù hợp sẽ được tiến hành gửi qua email cho các đối tượng
trong trường, đồng thời sẽ phỏng vấn trực tiếp các đối tượng khảo sát.
- Xử lý dữ liệu nghiên cứu: Dữ liệu thu thập sẽ được xử lý bằng phần mềm
SPSS 20, excel 2010.
- Xây dựng thang đo và thiết kế bảng câu hỏi khảo sát: Hình thức thang đo
được sự dụng phổ biến trong nghiên cứu định lượng là thang đo likert mức đo phổ
biến từ 1->5 (1 là hoàn toàn không có, 2 là có ít, 3 là trung bình, 4 là có nhiều, 5 là
hoàn toàn có đủ).
- Đề xuất kiến nghị: Dựa trên kết quả khảo sát, để đề xuất các kiến nghị hợp lý
và khả thi.
5. Đóng góp mới của đề tài

- Đánh giá thực trạng hoạt động của hệ thống KSNB tại Trường Đại học Công
nghiệp Thực phẩm Tp.HCM
- Đề xuất và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng hệ thống KSNB tại Trường
Đại học Công nghiệp Thực phẩm Tp.HCM.
6. Cấu trúc của đề tài nghiên cứu
Ngoài phần mở đầu và kết luận, bố cục của luận văn được chia thành 5
chương, cụ thể như sau:
Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu: Chương này giới thiệu về các
công trình nghiên cứu đã công bố trên thế giới và Việt Nam có liên quan đến đề tài.
Chương 2: Cơ sở lý luận về hệ thống KSNB: Chương này trình bày lý luận
về hệ thống KSNB làm nền tảng cho việc nghiên cứu.
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu: Lựa chọn phương pháp nghiên cứu
thích hợp để giải quyết mục tiêu của đề tài.
Chương 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận: Chương này trình bày tổng

của Việt Nam, nhóm tác giả đã đề xuất cách tiếp cận mang tính tổng thể về hệ thống
KSNB với các yếu tố của hệ thống KSNB được cụ thể hóa theo quan điểm của
COSO (Ủy ban các tổ chức đồng bảo trợ).
+ Theo tài liệu hướng dẫn của INTOSAI được cập nhật vào năm 2001, trình
bày về định nghĩa KSNB như sau: KSNB là một quá trình xử lý toàn bộ được thực
hiện bởi nhà quản lý và các cá nhân trong tổ chức, quá trình này được thiết kế để
phát hiện các rủi ro và cung cấp một sự đảm bảo hợp lý để đạt được nhiệm vụ của tổ
chức.
+ Theo hướng dẫn của INTOSAI nhấn mạnh đến khía cạnh giá trị đạo đức. Sự
nhấn mạnh này khẳng định tầm quan trọng của hành vi đạo đức cũng như sự ngăn
chặn và phát hiện sự gian trá và tham nhũng trong khu vực công. Ngân sách Nhà
nước là nguồn lực tài chính được cấp phát mà không cần hoàn trả, hơn nữa là được


6
phân bổ với nhiều đối tượng khác nhau. Chính vì vậy, cần có các kiểm soát nhằm
đảm bảo ngân sách được sử dụng đúng mục đích, các tài sản không bị thất thoát hay
lãng phí. Hơn nữa, việc bảo vệ nguồn lực tài chính này càng cần được chú trọng
trong KSNB đối với khu vực công. Trên thế giới, các nhà lãnh đạo các tổ chức của
Nhà nước xem hướng dẫn của INTOSAI là một nền tảng để thực hiện và giám sát
KSNB trong tổ chức.
+ Xét về bản chất, hệ thống KSNB trong các trường đại học được biểu hiện rõ
nét nhất về mặt hình thức chính là các chính sách và thủ tục kiểm soát. Các chính
sách và thủ tục kiểm soát sẽ được xây dựng và vận hành trên nền tảng của nó chính
là môi trường kiểm soát và hệ thống thông tin kế toán. Các chính sách là thủ tục
kiểm soát sẽ chỉ đảm bảo được hiệu lực hoạt động và tính liên tục bằng quá trình
đánh giá rủi ro và giám sát. Do đó, để đảm bảo hiệu quả hoạt động, thực hiện tốt các
mục tiêu xã hội, các trường đại học công lập trong xây dựng hệ thống KSNB phải
quan tâm đồng bộ đến cả năm nhân tố nêu trên.
- Lê Đoàn Minh Đức, Hà Hữu Phước, Nguyễn Cao Ngọc Thảo, 2016. Khảo

1.1.2 Về luận văn đã công bố
- Hồ Thị Thanh Ngọc, 2010. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm
soát nội bộ tại Trường Cao đẳng Xây dựng số 2. Luận văn thạc sĩ. Trường Đại học
Kinh tế Tp.HCM. Luận văn đã vận dụng lý thuyết về KSNB của báo cáo COSO
1992 để tìm hiểu và phân tích hệ thống kiểm soát nội bộ tại Trường Cao
Đẳng Xây dựng số 2, đồng thời đưa ra giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu
quả hoạt động kiểm soát nội bộ tại trường. Luận văn được nghiên cứu dựa
trên phương pháp khái quát, tổng hợp, phân tích, quan sát, phỏng vấn (sử dụng bảng
câu hỏi – dữ liệu định tính). Tuy nhiên, hạn chế của đề tài này là đã không vận
dụng KSNB theo INTOSAI.
- Nguyễn Thị Hoàng Anh, 2012. Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại
trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM. Luận văn thạc sỹ kinh tế. Trường Đại
học Kinh tế TP.HCM.
+ Tác giả đã trình bày thực trạng của hệ thống kiểm soát nội bộ tại trường
Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp.HCM, thông qua việc sử dụng bảng câu hỏi được
thiết kế. Qua khảo sát tác giả cho thấy nhà trường có nhận thức được tầm quan


8
trọng của hệ thống KSNB nhưng chưa nhận thức đầy đủ nên chưa phát huy hết tác
dụng của các thành phần trong hệ thống. Việc đánh giá hệ thống KSNB là cơ sở để
tác giả hình thành các kiến nghị và đưa ra các đề xuất phù hợp, hữu ích nhằm hoàn
thiện hệ thống KSNB vận hành tốt hơn.
+ Tác giả đưa ra các giải pháp: Từ phía nhà trường - Ban Giám hiệu cần cho
cán bộ viên chức thấy được lợi ích của hệ thống KSNB thông qua những hành
động, thái độ của mình để các thành viên trong nhà trường có thể cảm nhận được và
tận tâm xây dựng hệ thống KSNB.
+ Mục tiêu của luận văn là từ việc khảo sát thực tế đề ra các biện pháp nhằm
nâng cao hiệu quả hoạt động KSNB tại trường. Với việc đưa ra các giải pháp và
kiến nghị hy vọng sẽ giúp Ban Giám hiệu có các biện pháp quản lý tốt hơn để phù