Những vấn đề lý luận về ngân hàng
Sơ lược về sự ra đời của ngân hàng

3500 năm trước công nguyên trở về trước là giai đoạn sơ khai của ngân hàng dưới
dạng tiệm cầm đồ. Trong giai đoạn ấy các chế định nhà nước, pháp luật chưa rõ
ràng, trộm cắp xảy ra ở khắp nơi, nên các thương nhân, các gia đình có của cải,
trong cộng đồng chỉ tìm thấy sự an tâm khi gửi vàng bạc đá quý dư thừa vào nhà
thờ, các nhà giàu có hoặc lãnh chúa vì những nơi ấy an toàn cho tiền bạc của họ.
Lúc ấy ngân hàng còn đơn giản, người dân gửi tiền cho nhà thờ, lãnh chúa, đến kì
hạn họ rút tiền ra và đem trả tiền công cho việc cất giữ.

Khoảng 2000 năm trước công nguyên, có hai phát kiến quan trọng đã biến những
người giữ tiền thành chủ ngân hàng.

Thứ nhất: Thay vì giao dịch bằng tiền thì người ta có thể thanh toán chứng thư xác
nhận tiền họ có ở ngân hàng. Chứng thư này được chấp nhận vì người nhận thanh
toán tin rằng với chứng thư này họ có thể lấy được tiền ở ngân hàng mà họ gửi.

Thứ hai: Những người chủ ngân hàng thông minh nhận thấy rằng khi họ cất giữ
tiền thì tiền này chỉ để ở trong kho mà không làm gì cả, trong khi các thương nhân
lại cần vốn để kinh doanh, nhận thấy nhu cầu vốn rất cao, những người chủ ngân
hàng có thể đem cho thương nhân vay và lấy lời, số lời này được chia một số cho
những người gửi tiền, và cứ thế ngân hàng cứ phát triển dần.

Vai trò của ngân hàng đối với nền kinh tế

Ngân hàng là nơi tập trung tiền tệ nhàn rỗi và cung ứng tiền cho sản xuất kinh
doanh.

Ngân hàng là trung gian trong quá trình thanh toán góp phần thúc đẩy quá trình
lưu thông hàng hóa nhanh chóng.


- Lưu giữ các dự trữ tiền tệ của ngân hàng

- Lưu giữ và quản lý quý kim, ngoại tệ

- Cung cấp tín dụng cho các ngân hàng khác hoặc tổ chức tài chính

- Kiểm soát số lượng tín dụng cho phù hợp với nhu cầu thực sự của nền kinh tế

Các nhiệm vụ quan trọng này không thể giao cho các ngân hàng tư vì quyền lợi tư
nhân và quyền lợi của quốc gia đôi khi tương phản nhau. Và vì lẽ đó Ngân hàng
trung ương ra đời.

2. Ngân hàng trung gian

Ngân hàng trung gian được hiểu theo:

- Trung gian giữa ngân hàng trung ương và công chúng, theo đó Ngân hàng trung
gian một mặt giao dịch với Ngân hàng trung ương, một mặt giao dịch với công
chúng.

- Trung gian trong việc môi giới giữa người gửi tiền và người vay tiền.

Ngân hàng trung gian có các loại sau:

a. Ngân hàng thương mại: là một loại ngân hàng kí thác, cho vay ngắn hạn không
quá 2 năm. Vai trò của nó là:

- Tập trung số lượng tiền tiết kiệm hay tiền tạm thời nhàn rỗi của công chúng.


- Ngân hàng tiết kiệm hỗ tương ở Hoa Kì

- Hiệp hội cho vay và tiết kiệm ở Hoa Kì

- Ngân hàng xuất nhập khẩu

- Ngân hàng bất động sản

d. Ngân hàng có mục đích xã hội

Ví dụ như Ngân hàng Chính sách Xã hội Việt Nam (VBSP) là một cơ quan tài
chính của Chính phủ, có nhiệm vụ triển khai các chương trình cung cấp tài chính
cho người nghèo và doanh nghiệp nhỏ.

VBSP được thành lập tháng 10 năm 2002 và chính thức đi vào hoạt động từ tháng
1, 2003. VBSP có 64 chi nhánh và 592 văn phòng giao dịch tại các tỉnh thành.
Tính đến 31 tháng 12, 2005, tổng số vốn cho vay chưa được thu hồi của VBSP là
18.4 nghìn tỷ đồng (1,152 triệu đô la Mỹ).