PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Ở ĐÀ NẴNG
TRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP 4.0 HIỆN NAY
DEVELOPING HUMAN RESOURCES FOR INFORMATION TECHNOLOGY IN DA
NANG IN THE CONTEXT OF THE CURRENT INDUSTRIAL REVOLUTION 4.0
ThS. Lê Đức Thọ
Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng
Lê Đức Minh Thuận
Sinh viên lớp 19IT2, Khoa Công nghệ thông tin – Đại học Đà Nẵng
(Bài đăng Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia: “Phát triển nguồn nhân lực công
nghệ thông tin – Thực trạng và xu thế”, ISBN 978-604-300-621-6, Nxb. Đại học Quốc
gia Hà Nội, tr.187-194. Năm 2020)
TÓM TẮT
Bài viết sử dụng phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp nghiên cứu về thực trạng
nguồn nhân lực Công nghệ thông tin ở thành phố Đà Nẵng hiện nay. Kết quả cho thấy,
tính đến năm 2018, thành phố Đà Nẵng có khoảng 700 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh
vực Công nghệ thông tin. Tuy nhiên, Đà Nẵng đang thiếu trầm trọng nguồn nhân lực
trong lĩnh vực này, đặc biệt là nhân lực giỏi đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công
nghiệp 4.0. Bài viết cũng đề xuất một số giải pháp phát triển nguồn lực Công nghệ thông
tin ở thành phố Đà Nẵng trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay.
Từ khóa: Nguồn nhân lực; phát triển nguồn nhân lực Công nghệ thông tin; cách
mạng công nghiệp 4.0; Đà Nẵng.
ABSTRACT
The paper uses the method of collecting secondary materials to research the current
situation of information technology human resources in Danang City. The results show
that, as of 2018, Danang City has about 700 enterprises operating in the field of
Information Technology. However, Danang is seriously lacking human resources in this
field, especially good ones meeting the requirements of Industry revolution 4.0. The
paper also proposes some solutions to develop IT resources in Da Nang city in the
context of the current industrial revolution 4.0.
Keywords: Human Resources; developing information technology human
resources; industrial revolution 4.0; Danang.
lực cho đào tạo công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông và người sử dụng các ứng dụng
công nghệ thông tin”. Đồng thời, chia nguồn nhân lực công nghệ thông tin làm ba nhóm
là nguồn nhân lực công nghệ thông tin trong quản lý nhà nướ; nguồn nhân lực công nghệ
thông tin trong công nghiệp công nghệ thông tin và nguồn nhân lực phục vụ ứng dụng,
2
đào tạo công nghệ thông tin.
Phát triển nhân lực công nghệ thông tin là tổng thể các hoạt động nhằm xây dựng
lực lượng lao động công nghệ thông tin đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng đáp ứng
yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa phương nói riêng và của đất nước nói
chung thông qua các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Phân tích tài liệu: Đó là phương pháp phân tích tài liệu thông qua những nguồn tài
liệu có sẵn như: các thông tin từ các nguồn như sách, tạp chí, báo cáo liên quan đến
nguồn nhân lực công nghệ thông tin tại thành phố Đà Nẵng.
Phương pháp quan sát: Trong nghiên cứu này, phương pháp quan sát được sử dụng
nhằm quan sát đánh giá sơ bộ về nguồn nhân lực công nghệ thông tin, ngoài ra tiến hành
quan sát các hoạt động được triển khai các hoạt động đào tạo nguồn nhân lực công nghệ
thông tin trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.
3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1. Thực trạng nguồn nhân lực công nghệ thông tin tại Đà Nẵng
Những năm qua, Đà Nẵng có nhiều chủ trương, chính sách thúc đẩy ứng dụng và
phát triển công nghệ thông tin, phát triển hạ tầng công nghệ thông tin đồng bộ, hiện đại.
Công nghệ thông tin thực sự trở thành công cụ quan trọng trong hoạt động của các cấp
chính quyền, đặc biệt trong cung cấp dịch vụ công. Nền công nghiệp công nghệ thông tin
của Đà Nẵng hình thành với gần 1.000 doanh nghiệp, doanh thu năm 2018 đạt 25.200 tỷ
đồng (tăng 16% so với cùng kỳ năm 2017), đóng góp 5% vào GRDP của thành phố [1].
Tuy nhiên, nguồn nhân lực công nghệ thông tin hiện vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của
các nhà tuyển dụng, nhất là trong thời kỳ hội nhập.
khá cao nhưng vẫn còn hạn chế về trình độ ngoại ngữ, kỹ năng thuyết trình, giao tiếp,
năng lực tổ chức dẫn đến năng suất lao động chưa cao.
Về công tác đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin ở thành phố Đà Nẵng
Đà Nẵng hiện có 38 cơ sở đào tạo nhân lực công nghệ thông tin, trong đó có 13
trường Đại học, Cao đẳng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin, các cơ sở còn lại
là các trung tâm đào tạp lập trình viên quốc tế và các trung tâm dạy nghề trên địa bàn
thành phố (bảng 1). Trong đó, Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Đại học sư phạm Đà Nẵng là
hai trường tham gia đào tạo nhân lực công nghệ thông tin sớm nhất trong khối các trường
Đại học. Một số các trường Cao đẳng đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin như:
Cao đẳng Công nghệ thông tin, Cao đẳng Công nghệ thông tin hữu nghị Việt – Hàn,…
Khối giáo dục nghề nghiệp có Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng và một số các trường
trung cấp nghề, các trung tâm dạy nghề cũng tham gia đào tạo nguồn nhân lực công nghệ
thông tin ở các trình độ Cao đẳng Nghề, Trung cấp Nghề, sơ cấp Nghề [5]. Công tác đào
tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin đã có nhiều cải thiện đáng kể trong việc giúp
4
sinh viên định hướng nghề nghiệp, trang bị kiến thức trước khi bước vào môi trường lao
động chuyên nghiệp, bằng cách liên kết với các doanh nghiệp công nghệ thông tin để tổ
chức các sự kiện giới thiệu công nghệ mới, hướng nghiệp, kết nối việc làm. Ở một số
ngành học, doanh nghiệp cũng tham gia định hướng chương trình đào tạo của nhà trường
để đáp ứng được yêu cầu tuyển dụng.
Bảng 1. Các trường Đại học, Cao đẳng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin ở
thành phố Đà Nẵng hiện nay
TT
1
2
3
4
5
150
Trường Cao đẳng Bách khoa Đà Nẵng
100
Khoa CNTT&Truyền thông – Đại học Đà Nẵng
500
Trường Cao đẳng Kinh tế - Kế hoạch Đà Nẵng
100
Trường Cao đẳng Lương thực – Thực phẩm
100
(Nguồn: Kết quả điều tra, tổng hợp do tác giả thực hiện)
Các trường Đại học, Cao đẳng ở Đà Nẵng mỗi năm cung ứng cho thị trường khoảng
3.000 sinh viên tốt nghiệp. Nguồn nhân lực công nghệ thông tin trẻ, trình độ chuyên môn
khá, cần cù và chịu khó, bên cạnh chi phí nguồn nhân lực rẻ. Trong quá trình đào tạo
nguồn nhân lực công nghệ thông tin, các trường Đại học, Cao đẳng đã có nhiều cách làm
mới, sáng tạo. Tuy nhiên, kết quả tuyển sinh, đào tạo những năm qua đạt thấp, nhất là hệ
giáo dục nghề nghiệp có năm tuyển sinh chỉ đạt hơn 1.000 học sinh, sinh viên ở cả 3 cấp
(từ sơ cấp đến cao đẳng) và chỉ đạt dưới 50% công suất đào tạo của các trường. Do đó,
nguồn nhân lực cho ngành công nghệ thông tin thành phố chưa đáp ứng được yêu cầu.
Một số hạn chế của nguồn nhân lực công nghệ thông tin ở thành phố Đà Nẵng
Nguồn nhân lực công nghệ thông tin đang bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế, rơi vào tình
trạng “vừa thừa, vừa thiếu”, mâu thuẫn cung - cầu khá nghiêm trọng, đặc biệt trong lĩnh
vực phần mềm và nội dung số, số lượng và chất lượng đào tạo chưa tiệm cận được nhu
cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.
Phần lớn nhân lực công nghệ thông tin còn hạn chế về trình độ ngoại ngữ và các kỹ
5
năng mềm, như: Giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, quản lý thời gian, thiếu định
hướng nghề nghiệp, sự chủ động và khả năng tự nghiên cứu, áp dụng công nghệ mới. Các
6
2.2. Một số giải pháp phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin ở Đà Nẵng
hiện nay
Một là, đổi mới công tác đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin. Trước tiên
các trường đại học, cao đẳng phải kiện toàn đội ngũ chuyên gia, giảng viên trực tiếp
giảng dạy. Các trường cần có chính sách thu hút giảng viên có trình độ chuyên môn cao
trong lĩnh vực này, nhất là những tiến sĩ, thạc sĩ trẻ, năng động, tràn đầy tâm huyết được
đào tạo, tu nghiệp trong và ngoài nước. Phương pháp giảng dạy đối với môn thuộc về
công nghệ nên tăng cường tính thực tiễn thông qua khảo sát thực tế, thực hành tại phòng
thí nghiệm chuyên ngành, thực tập tại các cơ sở sản xuất. Vì vậy, nhà trường và doanh
nghiệp luôn luôn gắn kết, cần thiết kế các buổi giới thiệu công nghệ mới do hai bên phụ
trách. Đổi mới nội dung chương trình đào tạo theo hướng cập nhật và ứng dụng thực tiễn
cao vừa bảo đảm giảm thiểu khối kiến thức hàn lâm và tập trung nhiều vào kiến thức ứng
dụng thực tế.
Hai là, đầu tư cơ sở vật chất phục vụ đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin.
Bên cạnh đó, để có các điều kiện nhằm thực hiện đào tạo đạt chất lượng, các trung tâm,
các trường đại học, cao đẳng cũng phải tập trung đầu tư các trang thiết bị, máy móc để
phục vụ cho quá trình giảng dạy ở ngành này. Các trung tâm, đơn vị đào tạo phải đề xuất
tư duy mới, cập nhật ứng dụng thực tiễn địa phương để xây dựng chương trình đào tạo
một cách hiệu quả nhất kể cả việc đổi mới phương pháp dạy và học phù hợp, tạo điều
kiện tối đa để sinh viên có thể tiếp cận với các tài liệu, phần mềm hỗ trợ cần thiết như
giáo trình điện tử, kho học liệu. Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực công nghệ thông
tin có thể đáp ứng được nhu cầu sử dụng, phù hợp với sự phát triển của xã hội, trước tiên
cần có sự phân bố hợp lý giữa đào tạo cơ bản và đào tạo công nghệ thực tiễn, giữa lý
thuyết và thực hành. Trong thời gian qua, sinh viên tốt nghiệp có kiến thức cơ bản tốt, tuy
nhiên những kiến thức về công nghệ mới lại không được cập nhật. Do đó, chương trình
đào tạo, bài giảng phải có phần mở, phần linh hoạt để bổ sung kiến thức công nghệ mới
[4].
nghiệp. Mặc dù, các cơ sở đào tạo hiện nay đều rất nỗ lực đưa doanh nghiệp đến gần với
nhà trường hơn, nhưng để có tiếng nói chung, thì nhà trường và doanh nghiệp phải cùng
bắt tay nhau hợp tác chặt chẽ hơn nữa. Các cơ sở đào tạo nên cập nhật thông tin về sinh
viên của mình như ngành nghề đào tạo, các kỹ năng… lên hệ thống dữ liệu này để doanh
nghiệp chủ động chọn sinh viên phù hợp với môi trường doanh nghiệp để thực tập cũng
như phối hợp nhà trường đào tạo nguồn nhân lực này.
Năm là, chú trọng đào tạo các kỹ năng ngoại ngữ cho sinh viên, tổ chức tuyển sinh
đầu vào ngành công nghệ thông tin có thêm môn ngoại ngữ, ngoài việc nâng cao chất
lượng tuyển sinh đầu vào, rèn luyện kỹ năng ngoại ngữ cho sinh viên, thành lập Quỹ học
bổng cho các bạn sinh viên có nỗ lực học ngoại ngữ. Đồng thời, đưa vào chương trình
8
đào tạo các kỹ năng mềm cần thiết cho sinh viên để giúp các em có được những kỹ năng
cần thiết sau khi ra trường có thể tự tìm kiếm được việc làm.
Sáu là, đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong đào tạo, phát triển nguồn nhân lực công
nghệ thông tin. Hợp tác đào tạo với các trường nước ngoài đang là xu hướng chung của
rất nhiều trường đại học. Hình thức này mở ra cơ hội cho sinh viên được tiếp cận với nền
giáo dục quốc tế ngay tại Việt Nam với chi phí rẻ hơn rất nhiều so với học tại chính quốc.
Phương pháp đào tạo nên được thiết kế theo chuẩn quốc tế, tập trung vào năm khối kiến
thức: Ngoại ngữ, Kiến thức xã hội, Phát triển cá nhân, Giáo dục chuyên nghiệp và Thực
tập công nghiệp. Sinh viên tốt nghiệp ra trường không chỉ có năng lực chuyên môn tốt
nhờ rèn luyện từ trên ghế nhà trường và qua giai đoạn thực tập công nghiệp như một
nhân sự chính thức tại các công ty công nghệ thông tin hàng đầu Việt Nam, mà còn có
khả năng làm việc trong môi trường quốc tế [4].
Bảy là, nâng cao chất lượng công tác thống kê, dự báo, xây dựng kế hoạch, quy
hoạch phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin. Để triển khai công tác quy hoạch
nguồn nhân lực công nghệ thông tin, trên cơ sở quy hoạch phát triển công nghệ thông tin
của thành phố, cần xây dựng đề án phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin thành
phố đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030 nhằm đề ra các giải pháp hữu hiệu để
ngành công nghệ thông tin cần chủ động đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, chú
trọng tăng thời lượng thực hành, các kỹ năng mềm cho sinh viên; chủ động phối hợp, liên
kết hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ thông tin trong đào tạo.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Văn Chung (2019), “Chú trọng phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông
tin”, https://www.qdnd.vn.
[2]. Khang Ninh (2018), “Đầu tư nguồn nhân lực công nghệ thông tin”,
https://baodanang.vn.
[3]. Võ Đức Hòa (2016), “Phát triển nguồn nhân lực công nghệ thông tin của việt
Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế”, Luận văn Thạc sĩ Quản lý kinh tế, Đại học
Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội.
[4]. Lê Đức Thọ, Ngô Quang Hùng (2019), “Phát triển nguồn nhân lực công nghệ
thông tin ở nước ta trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 – Thực trạng và một
số giải pháp”, Kỷ yếu hội thảo: “Tác động của cách mạng công nghiệp đến quan hệ lao
động và chất lượng việc làm trong doanh nghiệp FDI tại Việt Nam hiện nay”, Nxb. Đại
học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.
[5]. Lê Đức Thọ (2019), “Đào tạo nguồn nhân lực công nghệ thông tin tại các
trường Đại học, Cao đẳng hiện nay – Thực trạng và giải pháp”, Kỷ yếu Hội thảo khoa
học: “Đào tạo ngành công nghệ thông tin và du lịch đáp ứng nguồn nhân lực theo cơ chế
đặc thù”, Nxb. Khoa học và Kỹ thuật, tr.34-41.
10