SỰ DI TRUYỀN TÍNH TRẠNG CHIỀU DÀI VÀ
CHIỀU RỘNG LÀ ĐÒNG VÀ LÁ CÔNG NĂNG
TRONG CÁC TỔ HỢP LAI GIỮA DÒNG LÚA DỰ
ĐỘT BIẾN VÀ CÁC GIỐNG LÚA TẺ CAO SẢN
KHÔNG THƠM.

Nguyễn Minh Công, Lê Xuân Trình
Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội
Vũ Thị Phương Vinh
Sở Giáo Dục & Đào Tạo Hải Phòng
I. MỞ ĐẦU

Theo Yuan Long Ping (1992), hai yếu tố cần thiết để nâng
cao năng suất luá là nguồn và sức chứa (nguồn là bộ lá, sức
chứa là bông và hạt). Bộ lá quyết định 50% năng suất cây
lúa. Trong bộ lá lúa, lá đòng và lá công năng đóng vai trò
quan trọng nhất trong quá trình nuôi dưỡng bông lúa. Hai lá
này cần có chiều dài và rộng vừa phải, dày, uốn lòng mo,
xanh đậm và mọc đứng để tiếp nhận được nhiều quang
năng nhưng không che khuất các lá ở dưới; mặt khác phải
có tuổi thọ cao.

Bài viết này trình bày các kết quả phân tích di truyền chiều
dài và rộng lá đòng và lá công năng trong các tổ hợp lai
giữa dòng lúa Dự đột biến số 2 (Dự ĐB2) với các giống lúa
tẻ cao sản không thơm nhằm góp phần xây dựng cơ sở lý
luận cho công tác lai tạo giống lúa chất lượng, có năng suất
cao. II. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

hp < 0 (trội không hoàn toàn, thiên về dạng có trị số tuyệt
đối của tính trạng nhỏ hơn, thể hiện ưu thế lai âm); khi hp >
1 (siêu trội dương); còn khi hp < -1 (siêu trội âm).

2.2. Phương pháp nghiên cứu sự phân ly tính trạng ở F2

Sự phân chia thành các lớp kiểu hình dựa theo số liệu thống
kê đối với các tính trạng số lượng của từng dạng dùng làm
bố mẹ, theo công thức ( ( 3( (theo phương pháp của Awan
và cộng sự (1996), Fushuhara (1986).
Sự sai khác giữa tỉ lệ phân ly lý thuyết và thực tế được
đánh giá theo tiêu chuẩn "chi bình phương" (
2
).. III. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

1. Sự di truyền và biểu hiện tính trạng chiều dài lá đòng
ở F1 và F2

Bảng 1a: Sự biểu hiện tính trạng chiều dài lá đòng (cm)
ở P và F1

Bảng 1b: Sự phân ly tính trạng chiều dài lá đòng (cm) ở
F2 Số liệu trình bày trong bảng 1a cho thấy: ở phép lai thuận
giữa dòng Dự ĐB2 và 5 giống lúa cao sản có lá đòng ngắn

(1978), Murai và cộng sự (1987).
Tóm lại, dù tỷ lệ phân ly kiểu hình có khác nhau giữa 2
phép lai của mỗi tổ hợp lai nhưng đều cho tỷ lệ phân ly
theo qui luật phân ly của Menden trong lai đơn

2. Sự di truyền và biểu hiện tính trạng chiều rộng lá
đòng ở F1 và F2

Bảng 2a: Sự biểu hiện tính trạng chiều rộng lá đòng (cm)
ở P và F1