MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC
THẨM ĐỊNH CÁC DỰ ÁN FDI
I. Định hướng công tác thẩm định
Tiếp tục đổi mới tổ chức quản lý công việc để tập trung thực hiện công
tác kiểm tra, giám sát, đánh giá đầu tư, hoàn thiện quy trình tổ chức thực hiện
các khâu công việc phù hợp với chức năng, nhiệm vụ. Nâng cao chất lượng
công tác, đáp ứng nhu cầu quản lý đầu tư:
- Công tác thẩm định phải được xây dựng thành quy trình phù hợp với
đặc điểm của hoạt động đàu tư nước ngoài.
- Phải xuất phát từ quan điểm của xã hội để tiến hành thẩm định dự án;
tức là việc thẩm định các luồng chi phi – lợi ích phải xem xét đến hiệu quả kinh
tế-xã hội mà dự án đem lại...
II. Giải pháp hoàn thiện công tác thẩm định các dự án có vốn FDI
Vai trò của công tác thẩm định dự án đối với hoạt động đầu tư nói riêng
và nền kinh tế Việt Nam nói chung - khi mà hoạt động đầu tư nước ngoài đang
được Chính phủ khuyến khích thực hiện - là hết sức quan trọng. Hoàn thiện
công tác thẩm định dự án luôn là một yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan thẩm
định của Nhà nước. Công tác thẩm định dự án thực hiện tốt sẽ hạn chế đến mức
tối thiểu những dự án xấu, có ảnh hưởng không tốt cho quá trình phát triển ổn
định của nền kinh tế.
Xuất phát từ mục đích và yêu cầu của hoạt động thẩm định dự án đã đề
cập đến ở chương I cũng như những điểm hạn chế của hoạt động này đã đề cập
ở chương II; đề tài có đề xuất một số giải pháp cho công tác thẩm định như sau:
1. Giải pháp về nghiệp vụ
1.1. Hoàn thiện quy trình ( tổ chức) thẩm định dự án đầu tư FDI
Khâu có ý nghĩa quan trọng trong quá trình thẩm định dự án là thực hiện
các công việc thẩm định. Để thực hiện tôt khâu này cần phải có một quy trình
thực hiện thẩm định hợp lý, khoa học. Nhiệm vụ tổng quát của công tác thẩm
định dự án là phân tích đánh giá tính khả thi của dự án về các mặt và đề xuất
kiến nghị làm cơ sở cho cơ quan Nhà nước ra quyết định chấp nhận hay không
chấp nhận dự án. Cơ chế “một cửa“ đã phần nào đáp ứng đựoc yêu cầu về thời

các yêu cầu quản lý nhà nước, quản lý ngành và phối hợp được giữa các ngành,
các địa phương trong việc đánh giá thẩm định dự án, đồng thời đảm bảo tính
khách quan, cho phép phân tích sâu sắc, có căn cứ khoa học và thực tế các vấn
đề chuyên môn, giúp cơ quan thẩm định hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ thẩm định
của mình.
1.2. Hoàn thiện nội dung thẩm định
Thông thường, các nhà đầu tư nước ngoài chỉ quan tâm nhiều đến hiệu
quả tài chính của dự án, bởi vì đứng về lợi ích riêng của nhà đầu tư thì hiệu quả
cao nhất là lợi nhuận thu được. Trong khi đó, các nhà quản lý không chỉ căn cứ
vào hiệu quả tài chính, mặc dù đó là một nhân tố làm tăng nguồn thu của ngân
sách nhà nước, đóng góp vào sự phát triển của nền kinh tế. Yếu tố quyết định và
được lấy làm tiêu chuẩn cơ bản để xác định phương hướng lựa chọn các dự án
chính là hiệu quả kinh tế xã hội. Do đó, khi thẩm định xem xét một dự án đầu tư
trực tiếp nước ngoài cần phải đặt hiệu quả kinh tế xã hội lên trên và coi đó là
phương hướng cơ bản của những biện pháp khuyến khích đầu tư. Xuất phát từ
tinh thần đó, việc cải cách công tác thẩm định dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài
hiện nay cần phải theo hướng đảm bảo lợi ích nhà nước trong khuôn khổ pháp
luật. Trong luận chứng kinh tế - kỹ thuật cần chú ý nhiều hơn đến phần giải
trình các lợi ích kinh tế xã hội của dự án khi triển khai đem lại cho toàn bộ nên
kinh tế. Các chỉ tiêu kinh tế (ENPV, EIRR…) cần được đưa vào sử dụng nhằm
lượng hoá một cách chính xác luồng lợi ích – chi phí đem lại từ dự án.
Để làm được điều này cũng cần thực hiện một số yêu cầu trong trình tự
sau:
- Dựa vào báo cáo tài chính của chủ đầu tư để thêm bớt các hạng mục chi phí –lợi
ích.
- Điều chỉnh các hạng mục sang giá kinh tế bằng cách sử dụng hệ số chuyển đổi
kinh tế, điều này đã đặt ra yêu cầu thiết yếu cho các cơ quan thống kê.
- Tính toán, sử dụng các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế-xã hội để đánh giá, nhận xét.
Về nội dung của việc đánh giá hiệu quả của dự án cũng cần phải có
những điểm lưu ý. Đối với những dự án đầu tư mới, cần đánh giá thật kỹ lưỡng

ích thu được từ việc giảm những rủi ro và chi phí xã hội khi thực hiện những dự
án không đảm bảo những yêu cầu đặt ra. Một số giải pháp khuyến nghị như sau:
- Thu thập thông tin trên từng phương diện của dự án, bao gồm tư cách
pháp nhân của chủ đầu tư, các luồng chi phí, lợi ích, nguồn nguyên liệu, công
nghệ, môi trường….
- Thông tin có thể thu thập ở rất nhiều nguồn, tuy nhiên không phải
nguồn tin nào cũng đáng tin cậy. Nên tìm hiểu các thông tin một cách chính
thống qua các cơ quan đại diện ngoại giao, thương mại kinh tế của Việt Nam ở
nước ngoài, các ngân hàng, các công ty kiểm toán tư vấn đầu tư trong và ngoài
nước. Ngoài ra, cơ quan thẩm định cũng có thể đa dạng hóa nguồn thông tin từ
các bạn hàng của đối tác để nắm được tình hình tài chính, quan hệ thanh toán, tư
cách, uy tín và năng lực của nhà đầu tư nước ngoài.
- Đảm bảo một hệ thống cung cấp và xử lý thông tin báo cáo nội bộ chính
xác. Hệ thống thông tin không thể thông suốt và chính xác khi ngay ở trong nội
bộ, sự cung cấp thông tin đã sai lệch. Việc cung cấp thông tin nội bộ này phụ
thuộc vào sự phân tích của các phòng ban liên quan trong cơ quan thẩm định;
phải đảm bảo được sự đánh giá toàn diện khi tiếp nhận được thông tin từ bên
ngoài, tránh việc xem xét chủ quan phiến diện trên một mặt nào đó.
- Xây dựng một hệ thống lưu trữ những thông tin đã qua xử lý cũng như
thông tin mới tiếp nhận một cách khoa học để có thể truy cập khi cần. Hệ thống
này cần được cập nhật liên tục và phân loại khoa học theo từng lĩnh vực cũng
như từng ngành.
Trong phạm vi quốc gia, đầu tư trực tiếp nước ngoài là một hoạt động
phức tạp, liên quan đến thẩm quyền và trách nhiệm của những cơ quan quản lý
khác nhau. Vì vậy để tạo được nguồn thông tin tốt cho công tác thẩm định cần
có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước ở các cấp. Vấn đề then chốt
là nhằm đảm bảo duy trì chế độ báo cáo định kỳ theo quy định. Ngoài chế độ
báo cáo thống kê theo quy định chung của nhà nước, các Sở kế hoạch và đầu tư
cần có báo cáo và thông tin nhanh về tình hình đầu tư nước ngoài trên địa bàn
để Bộ Kế hoạch và Đầu tư kịp thời nắm bắt và xử lý các vấn đề phát sinh.