TIỂU LUẬN

Đẩy mạnh cổ phần hóa một bộ phận
doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam

Giảng viên hướng dẫn :
Sinh viên thực hiện :
Tiểu luận Kinh tế chính trị

1
LỜI MỞ ĐẦU

Từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, nền kinh tế nước ta đang
từng bước chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
có sự điều tiết của Nhà nước.Trong một môi trường mới,điều kiện cơ chế
quản lý thay đổi,khi hiệu quả sản xuất kinh doanh trở thành yếu tố sống còn
củ
a mỗi doanh nghiệp thì các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế Nhà nước
đã bộc lộ những yếu kém và lâm vào tình trạng sa sút và khủng hoảng.Kinh
nghiệm từ nhiều nước trên thế giới cho thấy,Cổ phần hóa có vai trò rất quan
trọng trongviệc đổi mới các doanh nghiệp Nhà nước,nhất là những nền kinh tế
đang trong quá trình chuyển đổi như Việt Nam.Cổ phần hóa có tác động

Nhà nước
Cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước(CPH DNNN) là Nhà nước bán
một phần hay toàn bộ giá trị cổ phần của mình trong doanh nghiệp cho các
đối tượng,tổ chức hay tư nhân trong và ngoài nước hoặc cho cán bộ công
quản lý và công nhân của doanh nghiệp bằng đấu giá công khai hay thông qua
thị trường chứng khoán.
CPH là chủ trương đã được thực tế chứng minh là rất đúng đắn ,có tác
dụng rõ rệt nâng cao hiệu quả DNNN.Chủ trương này đã được quan tâm hoàn
thi
ện,luật hóa và gần đây tập trung chỉ đạo đạt kết quả khá hơn.Song việc thực
hiện vẫn còn chậm và còn khó khăn,vướng mắc cả trong quá trình tiến hành
lẫn sau CPH.Đây là vấn đề nhạy cảm,đụng chạm đến lợi ích của nhiều đối
tượng,nhất là những người lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp;do đó việc thực
hiện phụ thuộc rất lớ
n vào ý thức,đồng tình hay không của những người
này.Quy trình CPH có nhiều khâu phức tạp,nhất là xác định giá trị doanh
nghiệp,xử lý những vấn đề tồn đọng,cần phải chỉ đạo tính toán chặt chẽ,nếu
không sẽ sơ hở,thất thoát tái sản nhà nước.Để có thể tìm ra phương thức bổ
khuyết cho giải pháp hiện hành,cần phải nắm vững mục tiêu,yêu cầu và nội
dung thực chấ
t của CPH.
Theo Nghị quyết TW 3 (khóa IX) của Đảng và nghị định
187/2004/NĐ-CP ngày 16.11.2004 của Chính phủ về việc chuyển công ty
Nhà nước thành công ty cổ phần,ngoài việc huy động thêm vốn của xã hội để
tăng cường năng lực tài chính,thì mục tiêu của CPH là nhằm sử dụng có hiệu
quả vốn,tài sản của Nhà nước,nâng cao hiệu quả,sức cạnh tranh của các doanh
nghiệp nhà nước và nền kinh tế nói chung,thông qua việc thay
đổi cơ cấu sở
hữu,tạo ra động lực mới và chuyển DNNN sang phương thức quản lý mới
năng động,chặt chẽ hơn.

quả kinh doanh,cả quyền l
ợi và trách nhiệm,lợi nhuận và rủi ro cho những
người tham gia góp vốn,qua đó tạo ra động lực,trách nhiệm và nâng cao hiệu
quả doanh nghiệp.
II.THỰC TRẠNG CỔ PHẦN HÓA DOANH NGHIỆP NHÀ NƯỚC Ở
VIỆT NAM TRONG THỜI GIAN QUA

1.Một số kết quả đạt được
Tiểu luận Kinh tế chính trị

4
Đổi mới,sắp xếp và phát triển DNNN là một chủ trương lớn của Đảng
và Nhà nước ta.Chủ trương này đã được triển khai thực hiện trong gần 20
năm qua.Mặc dù có nhiều thăng trầm nhưng đã đem lại những kết quả đáng
ghi nhận.CPH DNNN được xem là một giải pháp cơ bản và quan trọng nhất
để cơ cấu lại DNNN.Thực hiện chủ trươ
ng này,ngay từ tháng 5 năm
1990,Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (nay là thủ tướng chính phủ) ra quyết định
số 143-HĐBT cho phép thí điểm chuyển một số DNNN thành công ty cổ
phần.Hai năm sau,ngày 8/6/1992,Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng lại ban hành
chỉ thị số 202/CT về tiếp tục thí điểm chuyển một số DNNN thành công ty cổ
phần.Từ ngày đó đến nay đã 15 nă
m.Qua 15 năm thực hiện,đến hết năm
2005,chúng ta đã thành lập được 2987 công ty cổ phần trên cơ sở CPH
DNNN và bộ phận DNNN.Kết quả thực hiện qua từng năm như sau:
Năm 1990-1992:không có DNNN nào được CPH.
Năm 1993 : 02 đơn vị
Năm 1994 : 01 đơn vị
Năm 1995 : 3 đơn vị
Năm 1996 : 5 đơn vị

Việc sắp xếp lại và CPH các DNNN đã hoàn thành trên 61 trong tổng
số 64 tỉnh thành .
Trong các doanh nghiệp đã CPH,30% số các doanh nghiệp được hoàn
toàn độc lập tự chủ trong kinh doanh mà không còn sự chi phối trực tiếp nào
của Nhà Nước (Nhà Nước không nắm giữ một cổ phần nào,toàn bộ thuộc về
tập thể người lao độ
ng).
Hầu hết các doanh nghiệp thuộc lại nhỏ,yếu,hiệu quả kinh doanh
thấp,sức cạnh tranh kém đã được đưa bớt ra khỏi hệ thống các DNNN,như
vậy có thêm điều kiện để củng cố các DNNN khác.
Qua CPH,nhiều yếu kém cố hữu đã được giải quyết:nợ xấu,tồn kho vật
tư hàng hóa kém phẩm chất,các trang thiết bị và tài sản cũ nát…Với các
doanh nghi
ệp đã CPH,bộ máy và phương pháp quản lý đã thích nghi,năng
động và sát với thị trường hơn,phần nào làm tăng trách nhiệm của người lao
động đối với doanh nghiệp,động lực lao động mới đang dần được tạo ra.Các
biện pháp tiến hành cổ phần hóa ngày càng được hoàn thiện hơn.Cơ chế định
giá doanh nghiệp mới qua các tổ chức tư vấn độc lập(thay vì qua hội đồng
Tiểu luận Kinh tế chính trị

6
định giá như trước đây) được áp dụng.Nhiều doanh nghiệp đã thực hiện đấu
thầu giá cổ phiếu trên thị trường chứng khoán.
Năm 2005 đã xuất hiện một điểm sáng mới cần được nhấn mạnh là
trong số doanh nghiệp CPH đã có nhiều doanh nghiệp làm ăn khá,quy mô vốn
lớn,hấp dẫn các nhà đầu tư.Có thể kể đến các công ty như : Công ty khoan và
dịch vụ
dầu khí,các nhà máy thủy điện Sông Hinh (Vĩnh Sơn),Thác Bà,Phả
Lại.Điện lực Khánh Hòa,Công ty giấy Tân Mai.Công ty vận tải xăng dầu
đường thủy I,Vinamilk,Công ty Kinh Đô.Giá trị của Vinamilk lên tới 2500 tỷ

măng,viễn thông,hàng không),với kết quả hoạt động sau CPH ngày một tiến
bộ .Tiến trình CPH không chỉ được thực hiện đối với từng doanh nghiệp
thành viên mà còn tri
ển khai đối với toàn tổng công ty.Đến nay đã có quyết
định phê duyệt CPH 5 tổng công ty,trong đó có cả các Tổng công ty Thương
Mại-xây dựng,Điện tử-tin học,Vinaconex và Bảo Việt.
Thứ ba,việc CPH không chỉ nhằm thu hút vốn của các nhà đầu tư,của
những người lao động trong doanh nghiệp,mà còn thu hút cả vốn của những
nông dân cung cấp nguyên liệu cho sản xuất công nghiệp,chuyển họ thành
những cổ
đông,gắn bó họ với sự phát triển của doanh nghiệp.Công ty Mía
đường Lam Sơn và công ty Mía đường La Ngà đã thực hiện CPH theo hướng
đó.Ở công ty cổ phần Mía đường Lam Sơn,Nhà nước giữ 46%,nông dân trồng
mía và cổ đông ngoài doanh nghiệp mua 26%(trong đó có 400.000 cổ phần
ưu đãi cho người trồng mía),người lao động trong doanh nghiệp mua 24% cổ
phần.Ở công ty cổ phần mía đường La Ngà,Nhà nước giữ 35%,nông dân
trồng mía và cổ đông ngoài doanh nghiệ
p mua 25% (trong đó có 150.000 cổ
phần ưu đãi cho người trồng mía),người lao động trong doanh nghiệp mua
40%cổ phần.Công ty cổ phần Mía đường Lam Sơn là một doanh nghiệp hoạt
động rất có hiệu quả.Sau 5 năm CPH(từ năm 2000 đến 2005) nộp ngân sách
tăng từ 10 tỷ lên 38 tỷ đồng và lợi nhuận đạt tới 77,5 tỷ đồng và cổ tức là
20%/năm.
Thứ tư,là việc chuyển từ CPH theo h
ướng cơ bản khép kín,nội bộ sang
hình thức đấu giá công khai,bán cổ phần ra bên ngoài để thu hút nhà đầu tư
trong và ngoài nước.Đây được coi là sự chuyển biến "có chất " nhất thể hiện
sự thay đổi căn bản quan điểm và chủ trương về CPH,góp phần tạo ra sức bật
mạnh mẽ để đẩy nhanh,mạnh tiến trình cải cách hệ thống DNNN một cách
công khai,minh bạch và tạo

lãi suất ngân hàng.
Có thể nói
đây là những con số rất có ý nghĩa đối với các doanh
nghiệp,khẳng định CPH là một trong những biện pháp hữu ích nhất để nâng
cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các DNNN.Một điều có ý nghĩa quan
trọng hơn nữa là,kết quả trên sẽ tạo niềm tin và động lực cho các DNNN khác
tiến hành đổi mới hoạt động kinh doanh của mình một cách tích cực hơn.