BÀI GIẢNG THÍ NGHIỆM VLXD ĐẠI CƯƠNG
BÀI 1
XÁC ĐỊNH KHỐI LƯNG RIÊNG CỦA XIMĂNG – CÁT
XÁC ĐỊNH KHỐI LƯNG THỂ TÍCH CỦA XIMĂNG – CÁT
– ĐÁ – GẠCH ĐẤT SÉT NUNG
MỤC ĐÍCH CỦA BÀI THÍ NGHIỆM
 Làm quen với phương pháp và thao tác thí nghiệm xác đònh hai chỉ
tiêu vật lý cơ bản – khối lượng riêng và khối lượng thể tích - của các
vật liệu: ximăng, cát, đá, gạch đất sét nung.
 ng dụng bài học để xác đònh khối lượng riêng và khối lượng thể
tích của một số loại vật liệu để đưa vào các ứng dụng như: xác đònh
khối lượng công trình, tính cấp phối bêtông v..v.
1. THÍ NGHIỆM XÁC ĐỊNH KHỐI LƯNG RIÊNG
Khối lượng riêng của vật liệu là khối lượng của một đơn vò thể tích vật liệu
ở trạng thái hoàn toàn đặc.
Công thức tính:
a
a
V
m
=
γ
(1-1)
) m cm ( vò đơn liệu,vật của đặc toàn hoàntích thểlà :V
) tấn kg;(g; vò đơn khô,toàn hoànthái trạngở liệuvật của lượng là khối : m
tấn/m;kg/m;g/cm ( vò đơn liệu,vật của riênglượng là khối :
:đó Trong
33
a
333
a

TS. TRẦN VĂN MIỀN; ThS. KIM HUY HOÀNG
2
Hình 1-1 – Bình Le chatelier
BÀI GIẢNG THÍ NGHIỆM VLXD ĐẠI CƯƠNG
 Cho 65g ximăng từ từ vào bình Le chatelier. Sau đó, xoay nhẹ bình
để không khí trong xi măng thoát hết ra ngoài ( không còn bọt khí
xuất hiện ).
 Ghi lại vò trí mặt thoáng của dầu trong bình Le chatelier. Thể tích
tăng thêm của dầu chính là thể tích đặc của 65 gam ximăng.
 Khối lượng riêng của ximăng được tính theo công thức (1-1):
aa
a
VV
m 65
==
γ
(g/cm
3
)
Kết quả thí nghiệm xác đònh khối lượng riêng của ximăng (chính xác đến
0,1g/cm
3
) là trò số trung bình cộng của 2 lần thí nghiệm, mà kết quả 2 lần
thử này không sai nhau quá 0,02g/cm
3
.
1.2. XÁC ĐỊNH KHỐI LƯNG RIÊNG CỦA CÁT
Dụng cụ, thiết bò và nguyên vật liệu cần có trong thí nghiệm.
Cân kỹ thuật, độ chính xác 0.1g.
Bình khối lượng riêng có vạch chuẩn.

còn bọt khí thoát ra ).
 Tiếp tục cho nước vào bình tới khi mực nước đến vạch chuẩn.
 Đem cân bình, ghi lại khối lượng m
2
(g).
 Đổ hết cát và nước trong bình ra, rửa sạch bình.
 Khối lượng riêng của cát cũng tuân theo công thức (1-1). Ta tính như
sau:
)(500
500
)(
1212
mmmmG
G
a
−−
=
−−
=
γ
(g/cm
3
)
Kết quả thí nghiệm xác đònh khối lượng riêng của cát (chính xác đến
0,1g/cm
3
) là trò số trung bình cộng của 2 lần thí nghiệm, mà kết quả 2 lần
thử này không sai nhau quá 0,02g/cm
3
.

nhất đònh xuống 1 thùng đong biết trước thể tích.
Đối với vật liệu có kích thước rõ ràng và dể đo ( gạch đất sét nung, tấm lát
nền tráng men, gạch bông ximăng …), để xác đònh thể tích, ta sẻ đo kích
thước 3 chiều. Đối với vật liệu có hình dáng rõ ràng thì cần chú ý: độ rỗng
của vật liệu gồm độ rỗng cấu trúc và độ rỗng hình học vật thể do đó khi xác
đònh khối lượng thể tích mà có tính đến thể tích rỗng do dạng hình học thì
đó chính là khối lượng thể tích biểu kiến.
2.1. XÁC ĐỊNH KHỐI LƯNG THỂ TÍCH CỦA XIMĂNG
2.1.1. Dụng cụ, thiết bò và nguyên vật liệu cần có
Cân kỹ thuật, độ chính xác 1 gam.
Lò sấy, bình hút ẩm.
Thùng chứa 2.83 lít.
Ximăng cần có cho các lần thí nghiệm.
2.1.2. Trình tự thí nghiệm
 Đem ximăng sấy khô đến khối lượng không đổi.
 Xác đònh khối lượng của thùng đong 2.83 lít bằng cân kỹ thuật, được
giá trò (m
1
gam).
 Ximăng được đổ vào thùng có thể tích 2.83 lít thông qua 1 phểu.
Miệng tháo của phểu nằm cách mặt thùng đong là 10 cm.
 Dùng dao gạt từ giữa sang 2 bên sao cho bằng mặt thùng.
 Đem cân thùng đã chứa đầy ximăng, được giá trò (m
2
gam).
 Khối lượng thể tích của ximăng tuân theo công thức (2-1). Ta tính
như sau:
2830
12
0