CƠ SỞ CỦA GÓI KÍCH THÍCH KINH TẾ
Tình trạng Đại suy thoái thập niên 1930 đã phủ nhận sự tiên đoán của lý
thuyết cổ điển vì không giải thích thỏa đáng về thực trạng của cuộc khủng
hoảng kinh tế. Trước thực trạng đó, J.M Keynes - kinh tế gia người Anh, cung
cấp lý thuyết mới với sự xuất bản của tác phẩm: Lý thuyết Tổng quát về Nhân
dụng, lãi suất và tiền tệ năm 1936, tác phẩm được coi như đã đặt nền tảng
cho kinh tế vĩ mô hiện đại (một năm sau khi Lý thuyết Tổng quát xuất bản, J.R
Hicks (1937) xuất bản một bài khảo luận trong đó mô hình IS-LM được phát
triển để giải thích mô hình Keynessian).
Ý tưởng căn bản của lý thuyết Tổng quát là trong ngắn hạn tổng cầu xác
định sản lượng và tình trạng kinh tế khủng hoảng là hậu quả của sự thiếu hụt
của tổng cầu – tổng cầu thật sự không đủ để hỗ trợ sản lượng toàn dụng.
Lúc đó chính sách kích cầu là phương thuốc thích ứng để phục hồi nhân
dụng và sản lượng.
Sản lượng quốc gia được đo lường bằng tổng giá trị sản phẩm quốc nội
(GDP) theo biểu thức:
GDP C I G NX= + + +
Trong đó:
C là chi tiêu khu vực hộ gia đình
I là đầu tư khu vực tư nhân
G là tiêu dùng của chính phủ
NX là xuất khẩu thuần (Xuất khẩu – nhập khẩu)
Gói kích thích kinh tế nhằm kích cầu chi tiêu khu vực hộ gia đình (C) và đầu tư
tư nhân (I), nhờ đó duy trì tốc độ tăng trưởng GDP, hạn chế suy thoái kinh tế,
thể hiện qua đẳng thức sau:
w w w w
GDP C C I I G G NX NX
g g g g g= + + +
Trong đó:
, , ,
C I G NX

2009 đến nay đang lâm vào hoàn cảnh suy thoái nghiêm
trọng, tốc độ tăng trưởng kinh tế âm và thất nghiệp đang
ở mức cao. Chẳng hạn như nền kinh tế Mỹ tăng trưởng âm
gần 8% từ tháng 11/2008 đến 05/2009, thất nghiệp vẫn tăng
trên mức 9%, thị trường bất động sản có dấu hiệu chạm đáy;
nền kinh tế EURO tăng trưởng âm gần 5% từ 11/2008 đến
tháng 05/2009, thất nghiệp vượt mức 9%; nền kinh tế Nhật
Bản vẫn tăng trưởng âm hơn 9% trong tháng 3/2009 và thất
nghiệp vẫn vượt trên mức 5% (Nguồn: Vũ Thành Tự Anh,
Chương trình Giảng dạy Kinh tế Fulbright, 7/2009).
Trước thực trạng đó, các quốc gia liên minh lại để tìm ra
giải pháp ngăn chặn cuộc đại suy thoái trên toàn cầu bằng
các chính sách kích cầu tiêu dùng và đầu tư ngay cả trong
tình trạng thâm hụt ngân sách đang ở mức cao.
Gói kích cầu chủ yếu đổ vào khu vực chi tiêu hộ gia đình
(C) và đầu tư tư nhân (I). Với các chính sách kích cầu có sự
phối hợp nhịp nhàng giữa các nước đã bước đầu tác động
có hiệu quả đến niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và
hộ gia đình.
BỐI CẢNH ÁP DỤNG GÓI KÍCH THÍCH KINH TẾ TẠI
VIỆT NAM
Gói kích cầu được triển khai trong tình trạng tốc độ tăng
trưởng giá trị sản xuất trong cả ba khu vực đều giảm. So với
6 tháng đầu năm 2008, tộc độ tăng trưởng giá trị sản xuất
của 6 tháng đầu năm 2009 của khu vực 1 là 2,5% (giảm gần
một nửa so với cùng kỳ năm trước), khu vực 2 là 5% (giảm 2/3
so với cùng kỳ năm trước) và khu vực 3 là 20% giảm 1/3 so với
cùng kỳ năm trước).
Tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng của 6 tháng đầu năm
2009 cũng giảm, nhưng đối với khu vực 2 - ngành xây dựng

0
2
4
6
8
10
Thâm hụt ngân sách (%GDP) Gói kích cầu (%GDP)
Ấn Độ
Pháp
Anh
Nga
Nh
ật Bản
Indonesia
Hàn Qu
ốc
Đ
ức
Trung Qu
ốc
M
ỹ
Vi
ệt Nam
Bảng 1: Cân bằng ngân sách (%GDP) và gói kích cầu (%GDP) tại một số nước
Nhật
Bản
Indo-
nesia
Ấn Độ Pháp Anh Nga

nhân (g
I
) bị âm, dẫn đến tình trạng suy giảm kinh
tế.
Gói kích thích kinh tế nhằm hỗ trợ cho chi tiêu
khu vực hộ gia đình và đầu tư tư nhân (tăng tốc
độ tăng trưởng g
C
và g
I
) nhằm hướng đến các
chương trình hỗ trợ tiêu dùng, đầu tư trong các lĩnh vực
tạo ra việc làm, khuyến khích xuất khẩu để cải thiện cán
cân thương mại nhằm duy trì tốc độ tăng trưởng GDP,
giảm suy giảm kinh tế.
Ngày 12/5/2009, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã công
bố chính thức về gói kích cầu có giá trị 140.000 tỷ đồng
của Chính phủ. Theo đó, gói kích cầu tương đương 8 tỷ
USD được chia thành 7 phần có các giá trị khác nhau. Cụ
thể các phần của gói kích cầu này bao gồm: (1) hỗ trợ
lãi suất vay vốn tín dụng khoảng 17.000 tỷ đồng; (2) tạm
thu hồi vốn đầu tư xây dựng cơ bản ứng trước khoảng
3.400 tỷ đồng; (3) ứng trước ngân sách nhà nước để thực
hiện một số dự án cấp bách khoảng 37.200 tỷ đồng; (4)
chuyển nguồn vốn đầu tư kế hoạch năm 2008 sang năm
2009 khoảng 30.200 tỷ đồng; (5) thực hiện chính sách
giảm thuế khoảng 28.000 tỷ đồng; (6) tăng thêm dư nợ
bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp khoảng 17.000 tỷ
đồng; (7) các khoản chi kích cầu khác nhằm ngăn chặn
suy giảm kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội khoảng 7.200

dụng
24%
Giảm thuế
20%
Chi cho An sinh
xã hội
5%
Chi tr
ực tiếp vào
xây dựng và dự
án cấp thiết
51%
những tiêu cực đó. Mặt khác,
kích thích đầu tư thông qua
mở rộng kênh tín dụng sẽ đe
dọa lạm phát trở lại. Để hạn
chế điều này, Chính phủ cũng
công bố sẽ phát hành 20.000
tỷ đồng trái phiếu Chính phủ
để thu hút lượng tiền mặt lưu
thông tài trợ cho thâm hụt
ngân sách.
Có đến 20% giá trị gói kích
cầu được thực hiện thông
qua việc cắt giảm thuế trong
khi Việt Nam không mở rộng
đối tượng chịu thuế, nghĩa
là số nhân kích thích tăng
trưởng thông qua thuế là
rất nhỏ ở Việt Nam. Do vậy,

kìm hãm lạm phát. Tuy nhiên, hậu quả của chính
sách này là dẫn đến tình trạng đình trệ trong sản
xuất. Đến nay, lạm phát được kìm hãm thì bài toán
đặt ra trong lúc này là các chính sách nhằm kích
thích tăng trưởng kinh tế là rất cần thiết.
Gói kích cầu là một giải pháp tập trung vào
kích thích chi tiêu khu vực tiêu dùng (C) và đầu
tư tư nhân (I) vì đây là hai thành phần đóng góp
tỷ trọng lớn trong cơ cấu GDP, trong khi cán cân
thương mại vẫn đang còn âm (NX<0). Đặc biệt là
phải quan tâm đến cách phân bổ gói kích cầu vào
khu vực sản xuất các mặt hàng hướng đến xuất
khẩu và từng bước hạ giá Việt Nam đồng hợp lý
để hướng đến xuất khẩu nhằm cải thiện các cân
thương mại (NX).
Các khoản chi tiêu trong gói
kích cầu nên tập trung vào các
chương trình an sinh xã hội, các
ngành thâm dụng lao động, cơ sở
hạ tầng phục vụ nông nghiệp và
đời sống nông dân, các công trình
đóng vai trò then chốt của quốc
gia. Các khoản chi này nhằm tạo
ra nhiều việc làm để giải quyết bài
toán thất nghiệp và tạo ra các mối
nối trong nền kinh tế, thuận tiện
trong việc phát triển kinh tế liên
ngành và liên địa phương.
Xác định quy mô gói kích cầu
vừa phải để đảm bảo thâm hụt