Chuyên đề 7
Lập sơ đồ hợp thức của quá trình chuyển hoá,
tìm mối quan hệ giữa chất đầu v chất cuối

I - Nội dung
Đối với các bài toán hỗn hợp bao gồm nhiều quá trình phản ứng xảy ra, ta
chỉ cần lập sơ đồ hợp thức, sau đó căn cứ vào chất đầu và chất cuối, bỏ qua các
phản ứng trung gian.
Ví dụ.
- Cho hỗn hợp A gồm các chất rắn Fe, FeO, Fe
3
O
4
, Fe
2
O
3
tan hoàn toàn
trong dung dịch HCl, dung dịch thu đợc cho tác dụng với dung dịch NaOH d,
lọc kết tủa, nung trong không khí đến khối lợng không đổi thu đợc m gam chất
rắn. Tính m.
Ta thấy, chất cuối cùng là Fe
2
O
3
, vậy nếu tính đợc tổng số mol Fe có trong
A ta sẽ tính đợc số mol Fe
2
O
3
.

C. 5,6 lít D. 6,72 lít
b.
Giá trị của m là
A. 18 gam B. 20 gam
C. 24 gam D. 36 gam
Hớng dẫn giải
2
2
HMgFe
H
2,4 11,2
a. n n n 0,3 mol
24 56
V0,3.22,46,72lít
=+= + =
= =

Đáp án D
b.
Dựa vào sự thay đổi chất đầu và cuối, ta lập đợc sơ đồ hợp thức :
2Fe

Fe
2
O
3
; Mg

MgO
0,2 0,1 0,1 0,1

+ 3H
2
O
HCl + NaOH

NaCl + H
2
O
FeCl
2
+ 2NaOH

Fe(OH)
2
+ 2NaCl
FeCl
3
+ 3NaOH

Fe(OH)
3
+ 3NaCl
4Fe(OH)
2
+ O
2
+ 2H
2
O



Fe
2
O
3
.
23
Fe O Fe
1
nn0,1
2
==
mol
0,2

23
Fe O (thu
n0,10,1
m 0,2.160 32 gam
đợc)
=+ =
= =

Đáp án B
Bài 3.
Hỗn hợp Al, Fe có khối lợng 22 gam đợc chia thành 2 phần bằng nhau.
- Phần 1 tác dụng với HCl d thu đợc dung dịch A và 8,96 lít H
2
(đktc).
Cho dung dịch A tác dụng dung dịch NaOH d đợc kết tủa B, lọc kết tủa B nung

2
Fe + 2HCl

FeCl
2
+ H
2
HCl + NaOH

NaCl + H
2
O
AlCl
3
+ 3NaOH

Al(OH)
3

+ 3NaCl
Al(OH)
3
+ NaOH

NaAlO
2
+ 2H
2
O
FeCl

1, 5x y 0, 4 y 0, 1 : Fe

- Sau các phản ứng chất rắn thu đợc chỉ còn là Fe
2
O
3
.
2Fe

Fe
2
O
3
0,1....... 0,05

m
1
= 8 (g)
Đáp án A
b.
2Al + 3CuSO
4


Al
2
(SO
4
)
3

HCl thu đợc 2,24 lít H
2
(đktc) và dung dịch D. Cho D tác dụng với dung dịch
NaOH d, lọc, nung kết tủa trong không khí đến khối lợng không đổi đợc a gam
chất rắn, giá trị của a là
A. 8 gam B. 12 gam
C. 16 gam D. 24 gam
Hớng dẫn giải.
Fe + 2HCl FeCl

2
+ H
2
223
Fe H Fe O (ban
n n 0,1 mol. m 13,6 0,1.56 8gam
đầu)
== = =

Ta có sơ đồ hợp thức 2Fe Fe

2
O
3
.
23
Fe O Fe
1
nn0,05m
2

tác dụng vừa hết với 260 ml
dung dịch HCl 1M thu đợc dung dịch X. Cho X tác dụng với dung dịch NaOH
d, lọc kết tủa, nung trong không khí đến khối lợng không đổi thu đợc m gam
chất rắn, giá trị của m là
A. 8 gam B. 12 gam
C. 16 gam D. 24 gam
Hớng dẫn giải.

FeO + 2HCl

FeCl
2
+ H
2
O
Fe
3
O
4
+ 8HCl

2FeCl
3
+ FeCl
2
+ 4H
2
O
Fe
2


2Fe
2
O
3
+ 4H
2
O
2Fe(OH)
3

o
t

Fe
2
O
3
+ 3H
2
O
-
á
p dụng phơng pháp bảo toàn điện tích để tính số mol Fe có trong các oxit

O(trongoxit) Cl HCl
Fe (trongoxit)
11 1
n n n .0,26 0,13 mol
22 2