B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
PHAN TH M HIN TÁC NG CA NM GI TIN MT N
MI QUAN H GIA DÒNG TIN VÀ U T
CA CÁC CÔNG TY NIÊM YT TRÊN TH
TRNG CHNG KHOÁN VIT NAM
LUN VN THC S KINH T
TP. H Chí Minh – Nm 2014
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
PHAN TH M HIN
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC T VIT TT
DANH MC BNG
CHNG 1: GII THIU 1
1.1.Lý do thc hin đ tài 1
1.2. Mc tiêu và câu hi nghiên cu 3
1.3. D liu và phng pháp nghiên cu 3
1.4. i tng và phm vi nghiên cu 4
1.5. óng góp ca đ tài 4
1.6. Kt cu ca đ tài 5
CHNG 2: KHUNG Lụ THUYT VÀ TNG QUAN CÁC NGHIÊN CU
TRC ÂY 6
2.1. Khung lý thuyt ca đ tài 6
2.1.1. Lý thuyt trt t phân hng 6
2.1.2. Lý thuyt đánh đi cu trúc vn 7
2.1.3. Lý thuyt v s a thích tin mt 7
2.2. Tng quan các nghiên cu trc đây 8
CHNG 3: PHNG PHÁP NGHIÊN CU 17
3.1.C s chn mô hình nghiên cu 17
3.2.Mô hình nghiên cu và mô t bin 18
3.2.1.Mô hình nghiên cu 18
3.2.2.Mô t bin 22
3.2.3.Các gi thuyt nghiên cu 23
3.3.D liu nghiên cu 24
3.4.Các phng pháp kim đnh mô hình 25
3.4.1. Thng kê mô t 25
STD T l n ngn hn
DANH MC BNG
Bng 2.1. Bng tng hp kt qu ca các nghiên cu trc đây 14
Bng 3.1. Mô t và gii thích các bin nghiên cu 22
Bng 4.1. Mô t thng kê các bin nghiên cu 29
Bng 4.2. Ma trn tng quan gia các bin nghiên cu 31
Bng 4.3. Kt qu các kim đnh Likelihood, LM, Hausman, phng sai thay đi
và t tng quan cho mô hình 1 theo cách chia mu th nht 34
Bng 4.4. Kt qu khc phc mô hình đc chn bng phng pháp GLS theo
cách chia mu th nht 36
Bng 4.5. Kt qu các kim đnh Likelihood, LM, Hausman, phng sai thay đi
và t tng quan cho mô hình 1 theo cách chia mu th hai(CAH LOW) 37
Bng 4.6. Kt qu các kim đnh Likelihood, LM, Hausman, phng sai thay đi
và t tng quan cho mô hình 1 theo cách chia mu th hai (CASH HIGH) 38
Bng 4.7. Kt qu khc phc mô hình đc chn bng phng pháp GLS theo
cách chia mu th hai 41
Bng 4.8. Kt qu c lng mô hình 2 46
Bng 4.9. Kt qu các kim đnh Likelihood, LM, Hausman, phng sai thay đi
và t tng quan cho mô hình 1 theo cách chia mu th 3 48
Bng 4.10. Kt qu khc phc các mô hình đc chn bng phng pháp GLS
theo cách chia mu th 3 49
1
CHNG 1: GII THIU
1.1. Lý do thc hin đ tài
Cuc khng hong tài chính toàn cu nm 2008 đã gây nh hng không
nh đi vi nn kinh t th gii nói chung và kinh t Vit Nam nói riêng. C th
là lm phát tng nhanh và mt bng lãi sut vn còn mc cao đã làm nh
hng không nh đn sn xut kinh doanh, thu hút đu t gim, th trng
nguy c phá sn.
Trong quá trình hot đng kinh doanh ca mt doanh nghip thì hot đng
đu t là mt trong nhng hng mc quan trng. Cng nh các hot đng kinh
doanh khác, hot đng đu t luôn đi kèm vi mt mc chi phí, trong đó không
th không nhc đn chi phí vn cho hot đng đu t. Khi không có sn ngun
tin đ đáp ng cho hot đng đu t, doanh nghip s phi tip cn các ngun
vn khác t bên ngoài nh vn vay ngân hàng và các t chc kinh t, vn liên
doanh liên kt, vn huy đng t phát hành trái phiu, n nhà cung cp và các
khon n khác Qun lý tt tin mt đòi hi vào bt c lúc nào cng phi bit
doanh nghip đang cn bao nhiêu tin mt, lng tin mt doanh nghip hin có
cng nh tin đang đi đâu nhng cng không nên đ s d tin mt quá ln bi
vì đó là vn không sinh li. Vì vy, vic duy trì mt lng tin mt mc tiêu
nhm đáp ng nhu cu đu t, gim thiu chi phí c hi và chi phí vn vay trong
trng hp phi huy đng ngun vn bên ngoài là mt vic cn thit và đáng
quan tâm đi vi các doanh nghip.
Hin nay trên th gii đã có nhiu nghiên cu liên quan đn tác đng ca
nm gi tin trong mi quan h gia dòng tin và đu t. Riêng Vit Nam, đã
có nhiu bài nghiên cu v nm gi tin mt ca doanh nghip nhng cho ti
thi đim này cha có nhiu nhng nghiên cu thc nghim v tác đng ca
nm gi tin mt trong mi quan h gia dòng tin và đu t. Vì vy mà tác gi
đã tin hành la chn đ tài ắTác đng ca nm gi tin mt đn mi quan h
3
gia dòng tin vƠ đu t ca các công ty niêm yt trên th trng chng
khoán Vit Nam” làm đ tài nghiên cu cho lun vn cao hc.
1.2. Mc tiêu và câu hi nghiên cu
Bài nghiên cu đc thc hin nhm gii quyt các mc tiêu sau:
Xem xét tác đng ca nm gi tin mt trong vic xác đnh các yu t tác
đng đn hot đng đu t ca doanh nghip.
So sánh đ nhy cm ca dòng tin đu t ca các công ty b hn ch tài
c th là các công ty hn ch tài chính và các công ty không b hn ch tài chính.
Phm vi nghiên cu:
V mt không gian: Bài nghiên cu tp trung nghiên cu nhóm công ty phi
tài chính niêm yt trên Sàn giao dch chng khoán TP. H Chí Minh và sàn giao
dch chng khoán Hà Ni.
V mt thi gian: D liu đc thu thp trong giai đon t nm 2008 đn nm
2013.
1.5. óng góp ca đ tài
tài k tha và phát trin thêm các đ tài nghiên cu trc đó v tác đng
ca nm gi tin mt trong mi tng quan dòng tin và đu t. Trong đó, bài
nghiên cu đi sâu vào nghiên cu t l nm gi tin mt tác đng đn đu t ca
doanh nghip b hn ch và không b hn ch tài chính. Bên cnh đó, cng tìm
hiu nh hng ca dòng tin, t l n ngn hn, t l đu t, quy mô doanh
nghip và giá tr th trng trên giá tr s sách đn t l nm gi tin mt ca
doanh nghip.
Nhng kt qu đc thc hin bi đ tài này s giúp cho ban qun tr
công ty có công c đ kim soát và duy trì t l tin mt ca công ty ti mi thi
đim khác nhau, duy trì đc t l tin mt hp lý, cân bng gia li ích và chi
5
phí, t đó s chú trng nhiu hn đn vic qun tr tin mt công ty, mt trong
nhng yu t góp phn quan trng trong vic qun tr tài chính doanh nghip.
Các nhà đu t cng có th s dng kt qu nghiên cu ca đ tài trong
vic xem xét tính hp lý trong vic nm gi tin mt ca công ty đ đa ra các
quyt đnh đu t đúng đn và có li nht.
1.6. Kt cu ca đ tài
Bài nghiên cu bao gm 5 phn, đó là:
Chng 1: Gii thiu
Chng 2: Khung lý thuyt và tng quan các nghiên cu trc đây
Chng 3: Phng pháp nghiên cu
đu t tài chính đ tr n cho công ty và tip theo là d tr tin mt, nhng li
ích ca nm gi tin mt là: gim đi kh nng ri vào khng hong, kit qu tài
chính, cho phép công ty theo đui các d án đu t khi các ràng buc v tài
chính đc đáp ng, ti thiu hóa chi phí huy đng ngun vn t các qu bên
ngoài, thanh lý các tài sn hin hành. Dittmar và cng s (2003) cng phát hin
ra rng nhng công ty có mc đ luân chuyn tin mt cao thng hng đn
phân phi c tc, cho vay , nh là kt qu ca nm gi tin mt. Nh vy vic
xem xét mi quan h gia nm gi tin mt và quyt đnh đu t ca doanh
nghip cn đc đt xem xét trong điu kin ca lý thuyt trt t phân hng.
7
2.1.2. Lý thuyt đánh đi cu trúc vn
Lý thuyt v nm gi tin mt đc xây dng trên c s lý thuyt đánh đi
cu trúc vn. Lý thuyt này nhm mc đích gii thích vì sao các doanh nghip
thng đc tài tr mt phn bng n vay, mt phn bng vn c phn. Mt lý
do ln khin các doanh nghip không th tài tr hoàn toàn bng n vay là vì bên
cnh s hin hu li ích tm chn thu t n, vic s dng tài tr bng n cng
phát sinh nhiu chi phí, đin hình nht là các chi phí kit qu tài chính bao gm
c chi phí trc tip ln chi phí gián tip ca vic phá sn có nguyên nhân t n.
Ngoài s đánh đi v cu trúc vn, lý thuyt đánh đi cho thy rng các công ty
ti u hóa giá tr bng cách cân nhc gia chi phí biên và li nhun biên. Vi gi
đnh các nhà qun tr hng đn vic ti đa hóa tài sn ca c đông, vic nm
gi tin mt s làm phát sinh chi phí “nm gi”. Chi phí này liên quan đn s
chênh lch gia vic nm gi tin mt và lãi sut mà công ty s phi tr đ tài tr
thêm bng tin mt (Dittmar và cng s, 2003). Bng chng thc nghim ca
Dittmar và cng s (2003) cho thy rng các nhà qun lý không đc giám sát
cht có th s làm lãng phí dòng tin t do, đng thi ch ra đc vai trò ca
qun tr tác đng đn giá tr ca vic nm gi mt lng tin mt vt mc cn
thit. Chính vì th, các công ty có trình đ qun lý kém s s dng lng tin
mt d không hiu qu và đu t ít có li nhun hn so vi các công ty có trình
xut mô hình nghiên cu cho trng hp Vit Nam.
Nghiên cu ca các tác gi Almeida, H., Campello, M. and Weisbach, M.,
(2004); Acharya V., Almeida, H. and Campello, M., 2005; Marin, M. and
Niehaus, G. (2011) có kt lun tng đng rng: các công ty b hn ch v tài
chính có dòng tin nhy cm vi mc tin mt mà h nm gi hn các công ty
không b gii hn kh nng tài chính, các doanh nghip b hn ch hay nói cách
9
khác là gp khó khn khi tip cn ngun vn bên ngoài thì nm gi nhiu tin
mt hn các doanh nghip không b hn ch.
Almeida, H., Campello, M. and Weisbach, M., (2004) “The cash flow
sensitivity of cash”. Journal of Finance, 59: 1777-1804 tin hành nghiên cu tác
đng ca đ nhy cm ca dòng tin đn vic nm gi tin mt vi mc tiêu
nghiên cu đ nhy cm ca dòng lu chuyn tin mt bng phng pháp bình
phng bé nht OLS đ c lng đ nhy cm dòng tin ca các doanh nghip
sn xut trong giai đon 1971-2000. Nhóm tác gi đã phân chia mu nghiên cu
thành hai nhóm: nhóm th nht không gp nhng vn đ hn ch v tài chính,
nhóm th hai gp nhng vn đ hn ch v tài chính. Thông qua vic c lng
hai mô hình nghiên cu. Mô hình th nht:
∆CashHoldings
i,t
=
0
+
1
CashFlow
i,t
+
2
Q
i,t
+
5
Acquisitions
i,t
+
6
∆NWC
i,t
+
7
∆ShortDebt
i,t
+
i,t
Mô hình th hai đc nhóm tác gi s dng nhm xem xét mi quan h
gia vic qun lý vn luân chuyn, dòng tin, các thông tin th trng, quy mô
công ty, chi tiêu, hot đng mua li và n ngn hn tác đng nh th nào đn
quyt đnh nm gi tin mt ca các doanh nghip b hn ch tài chính và các
doanh nghip không b hn ch tài chính. Thông qua vic c lng hai mô hình
nhóm tác gi tìm thy rng các công ty b hn ch v tài chính có dòng tin nhy
cm vi mc tin mt mà h nm gi hn các công ty không b gii hn kh
nng tài chính và các doanh nghip b hn ch tài chính nên tng cng nm gi
tin mt sau nhng cú sc kinh t v mô có tính tiêu cc trong khi các doanh
10
nghip không b hn ch v tài chính thì không cn thit phi thc hin điu đó.
Nhóm tác gi cng cho thy rng vic nm gi tin mt nên thay đi theo chu k
kinh doanh.
Acharya V., Almeida, H. and Campello, M., 2005. “Is cash negative debt?
vn đu t khác rt nhy cm vi các ngun tài tr.
Nghiên cu ca các tác gi Arslan, O., Florackis, C. and Ozkan, A., 2006,
Denis, D.J., and Sibilkov, V., 2007, Sheu, H.J. and Lee H.T., 2012 liên quan đn
hot đng đu t có chung quan đim rng: d tr tin mt làm tng kh nng
thc hin các c hi đu t ca doanh nghip. Nm gi mc tin mt cao cho
phép các công ty thc hin các d án đu t mang li li nhun mà nu không có
mt mc tin mt d tr sn thì d án s b b qua. Thêm vào đó, tác đng ca
mc tin mt d tha đn tng mc đu t và chi phí đu t ca các công ty hn
ch v tài chính mnh hn so vi các công ty không b hn ch. ng thi, các
công ty b hn ch tài chính có mc đ đu t nhy cm vi dòng tin hn các
công ty không b hn ch tài chính. Ngoài ra, quy mô và tui doanh nghip đc
xem là yu t d báo hu ích các cp đ ca hn ch tài chính.
Arslan, O., Florackis, C. and Ozkan, A., 2006. “The role of cash holdings in
reducing investment cash flow sensitivity: Evidence from a financial crisis period in
an emerging market”. Emerging Markets Review, 4: 320-338 nghiên cu v vai trò
ca nm gi tin mt trong mi quan h gia dòng tin và đu t: Bng chng t
giai đon khng hong mt th trng mi ni - Th Nh K. Vi d liu đc
thu thp t 220 doanh nghip phi tài chính đc niêm yt trên sàn giao dch
chng khoán Istanbul vi hai mô hình nghiên cu chính, mô hình th nht: Trong mô hình nghiên cu tác gi nhm kim tra mi quan h gia dòng
tin (CFLOW), giá tr th trng(Q) vi quyt đnh đu t (I) cho các doanh
nghip b hn ch và không b hn ch v tài chính. Mô hình th hai:
12
Trong đó CASH là tin và tng đng tin trên tng tài sn, CFLOW là
thu nhp trc thu, lãi vay và khu hao trên tng tài sn, STD là n ngn hn
d án đu t có giá tr hin ti ròng dng mà nu không có mt mc tin mt
d tr sn thì d án s b b qua. Hai tác gi cng ph nhn quan đim cho rng
các công ty hn hp tài chính duy trì mc tin mt cao đ to điu kin cho vic
đu t quá mc.
Sheu, H.J. and Lee H.T., 2012. “Optimal Futures Hedging Under
Multichain Markov Regime Switching”. Journal of Futures Markets, 2:173–202
thc hin nghiên cu nm gi tin mt quá mc và đu t: Vai trò điu tit ca
hn hp tài chính và quyn qun lý c v (Excess Cash Holdings and Investment:
The Moderating Roles of Financial Constraints and Managerial Entrenchment),
theo đó tác gi đã phát trin gi thuyt nghiên cu Myers và Majluf (1984): Có
hay không vic đu t di mc do thông tin bt đi xng tn ti trong các công
ty hn hp v tài chính? Và gi thuyt ca Jesen (1986): Có hay không vic đu
t quá mc phát sinh t vn đ ngi đi din tn ti trong các doanh nghip
qun lý yu kém? ng thi xem xét chi phí ca ngun tài chính bên ngoài và
quy mô nm gi quyn lc (Stein, 2003), hai tác gi n lc xác đnh s sai lch
v đu t nào chim u th hn. Da trên mu nghiên cu gm 4.400 quan sát
ca các công ty đi chúng ài Loan trong giai đon 2000 đn 2006 bng các
mô hình nghiên cu. Vi kt qu hi quy d liu bng tác gi cho thy rng s
ph thuc ca mc tin mt d tha đn tng mc đu t và chi phí đu t ca
các công ty hn ch v tài chính thì mnh hn so vi các công ty không b gii
hn, trong đó phn ln là đúng vi trng hp đu t di mc. Tuy nhiên
không tìm thy bng chng chng minh các công ty hn hp tài chính s dng
nhiu tin mt cho hot đng nghiên cu-phát trin (R&D) hn các công ty
không b gii hn. Trong điu kin nm gi quyn lc cao hn và ít có s giám
sát ca nhà đu t, các nhà qun lý thng có đng c đu t vt mc. Hai tác
gi cng nêu lên rng, mc dù mc tin mt di dào là có li cho các doanh
14
nghip b gii hn ngun tài chính, tuy nhiên nó có th chim đot li ích ca
các c đông bng cách to điu kin xây dng đu t quá mc khi công ty nm
nghiên cu
Kt qu thu đc
Almeida và
cng s
(2004)
nhy cm
ca dòng lu
chuyn tin
mt
Phng
pháp bình
phng bé
nht (OLS)
Công ty b hn
ch tài chính có
dòng tin nhy
cm vi mc tin
mt mà h nm
gi hn các công
ty không b gii
hn kh nng tài
chính
Acharya và
cng s
(2005)
Tin mt và
bo him ri
ro tài chính
Công ty
tài chính.
Arslan và
cng s
(2006)
Vai trò ca
nm gi tin
mt trong
mi quan h
220 doanh
nghip phi
tài chính
niêm yt
OLS
Nm gi tin mt
và dòng tin ca
các doanh nghip
hn ch tài chính
16 gia dòng tin
và đu t
trên sàn
chng
khoán
Istanbul
có mi tng
gi tin mt
và t bo
him khi có
vn đ hn
ch v tài
chính
318 công ty
sn xut
trong giai
đon1997-
2004
OLS và
2SLS
Nm gi tin mt
và dòng tin ca
các doanh nghip
hn ch tài chính
có mi tng
quan đng bin
17
CHNG 3: PHNG PHÁP NGHIÊN CU
3.1. C s chn mô hình nghiên cu
Mi mt mô hình nghiên cu đu có nhng u và nhc đim riêng, đu
xut phát t các gi đnh trong mô hình đc ng dng. Theo đó mô hình nghiên
cu sau s khc phc nhng nhc đim ca mô hình trc đó, t đó cho phép
các nhà nghiên cu th hin ngày càng chính xác hn mi quan h gia các bin
s đc nghiên cu. V ch đ và trong phm vi nghiên cu, vn đ nghiên cu
ca mình, nghiên cu ca đ tài s da trên c s nghiên cu ca Arslan và cng
s (2006) đc thc hin nghiên cu cho th trng mi ni- Th Nh K bi hai
= +
1
CFLOW
i
+
2
MKBOOK
i
+ u
i
Trong đó:
INVEST
i
: Là t l đu t vào tài sn c đnh trên tng tài sn.
CFLOW: Là tng thu nhp trc lãi vay, thu và khu hao trên tng tài
sn.
MKBOOK: (Giá tr s sách ca tng tài sn –giá tr s sách ca vn c
phn + giá tr th trng ca vn c phn)/giá tr s sách ca tng tài sn.
Bin đáng quan tâm nht trong mô hình là CFLOW (dòng tin). Nu h s
ca dòng tin (CFLOW) dng và ln cho thy các công ty ch yu da vào
ngun vn ni b ch không phi ngun vn t bên ngoài đ đu t, đó là du
hiu cho thy công ty b hn ch vi vic tip cn ngun vn bên ngoài. Ngc
li, vi mt h s ca CFLOW nh cho thy công ty không b gii hn ngun tài
chính do có th d dàng tip cn đc các ngun vn bên ngoài.
Vic c lng mô hình 1 còn nhm đ so sánh h s ca bin CFLOW
gia các công ty b gii hn và không gii hn kh nng tài chính. làm đc