Lời tựa
Thị trờng chứng khoán Việt Nam là một thị trờng mới, không chỉ mới với lịch sử
chứng khoán thế giới( gần 400 năm) mà còn mới với ngời dân Việt Nam. Vì vậy
có nhiều cách hiểu khác nhau: có ý kiến cho rằng đây là canh bạc lớn là trò chơi
mạo hiểm nhng theo các chuyên gia chứng khoán đây là một trò chơi trí tụê và
phải đầu t rất nhiều thời gian và thị trờng này rất có tiêm năng ở Việt Nam, nhng
để phát triển nó ở Việt Nam là một vấn đề rất khó khăn. Đây cũng là bài toán đựơc
đặt ra với rất nhiều chuyên gia.
Đề tài này cũng không nằm ngoài câu hỏi trên.
1
Mục lục
Lời tựa.......................................................................................................................1
Chơng I: NHữNG VấN đề CHUNG của thị trờng chứng khoán việt nam...............3
1. Sơ l ợc về lịch sử hình thành và phát triển thị tr ờng chứng khoán ................... 4
2. Bản chất và chức năng của thị tr ờng chứng khoán .......................................... 5
2.1Bản chất của thị trờng chứng khoán..................................................................................5
2.2Chức năng của thị trờng chứng khoán................................................................................5
3. Các chủ thể tham gia thị tr ờng chứng khoán ................................................... 6
3.1.Nhà phát hành...................................................................................................................6
3.2.Nhà đầu t.........................................................................................................................6
3.3.Các tổ chức có liên quan đến thị trờng chứng khoán......................................................6
4. Các nguyên tắc hoạt động của thị tr ờng chứng khoán .................................... 7
4.1.Nguyên tắc công khai.......................................................................................................7
4.2.Nguyên tắc trung gian.......................................................................................................8
5. Cấu trúc và phân loại cơ bản của thị tr ờng chứng khoán ............................... 8
5.1.Căn cứ vào sự luân chuyển các nguồn vốn, thị trờng chứng khoán đợc chia thành thị
trờng sơ cấp và thị trờng thứ cấp..........................................................................................8
Thị trờng sơ cấp.................................................................................................................8
Thị trờng thứ cấp................................................................................................................9
5.2.Căn cứ vào phơng thức hoạt động của thị trờng, thị trờng chứng khoán đợc phân
thành thị trờng tập trung (sở giao dịch chứng khoán) và phi tập trung (thị trờng OTC)...9

Thị trờng chứng khoáng ban đầu phát triển một cách rất tự phát và sơ khai, xuất
phát từ một nhu cầu đơn lẻ từ buổi ban đầu. Giữa thế kỷ XV ở tại những thành phố
trung tâm buôn bán ở phơng Tây, các thơng gia thờng tụ tập tại các quán cà phê để
trao đổi mua bán các vật phẩm hàng hoá....lúc đầu chỉ một nhóm nhỏ, sau đó tăng
dần và hình thành một khu chợ riêng. Cuối thế kỷ XV, để thuận tiện hơn cho việc
làm ăn, khu chợ trở thành thị trờng với việc thống nhất các quy ớc và dần dần các
quy ớc này đợc sửa đổi hoàn chỉnh thành những quy ớc có giá trị bắt buộc chung
cho mọi thành viên tham gia thị trờng.
Phiên chợ riêng đầu tiên đợc diễn ra vào năm 1453 tại một lữ điếm của gia đình
Vanber ở Bruges Bỉ gọi là Sở giao dịch.
Giữa thế kỷ XVI một quan chức đại thần của Anh quốc đã đến quan sát và thiết
lập một mậu dịch thị trờng tại London( Anh), nơi mà sau này đợc gọi là Sở Giao
Dịch chứng khoán London. Các mậu dịch thị trờng khác cũng lần lợt đợc thành lập
tại Pháp, Đức, và Bắc Âu.
Quá trình các giao dịch chứng khoán diễn ra và hình thành nh vậy một cách tự
phát cũng tơng tự ở Pháp, Hà Lan, các nớc Băc Âu, các nớc Tây Âu khác và Bắc
Mỹ.
Các phơng thức giao dịch ban đầu đợc diến ra ngoài trời với những ký hiệu giao
dịch bằng tay và có th ký nhận lệnh của khách hàng. Cho đến năm 1921, ở Mỹ
khu chợ ngoài trời đợc chuyển vào trong nhà, Sở giao dịch chứng khoán chính
thức đợc thành lập.
Cho đến nay, các nớc trên thế giới đã có khoảng trên 160 sở giao dịch chứng
khoán phân tán trên khắp các châu lục, bao gồm cả các nớc phát triển trong khu vự
Đông Nam á vào những năm 1960-1970 và những nớc nh Ba Lan, Hungary, Sec,
Nga, Trung Quốc vào những năm 1990...
Quá trình hình thành và phát triển của thị trờng chứng khoán thế giới cho thấy giai
đoạn đầu thị trờng phát triển một cách tự phát với sự tham gia của các công chúng
đầu t. Khi phát truển đến một mức độ nhất định thị trờng bắt đầu phát sinh những
trục trặc dẫn đến phải thành lập cơ quan quản lý nhà nớc và hònh thành hệ thống
pháp lý điều chỉnh hoạt động của thị trờng.

Các tổ chức và cá nhân tham gia thị trờng chứngkhoán có thể đợc chia thành 3
nhóm sau:
Nhà phát hành
Nhà đầu t
Các tổ chức có liên quan đến chứng khoán
3.1.Nhà phát hành
Nhà phát hành là các tổ chức thực hiện huy động vốn thông qua thị trờng chứng
khoán.
3.2.Nhà đầu t
Nhà đầu t là những ngời thực sự mua và bán chứng khoán trên thị trờng chứng
khoán. Nhà đầu t có thể đợc chia làm 2 loại: nhà đầu t cá nhân và nhà đầu t có tổ
chức.
3.3.Các tổ chức có liên quan đến thị trờng chứng khoán
Cơ quan quản lý nhà nớc:
Đầu tiên thị trờng chứng khoán hình thành một cách tự phát khi có sự xuất hiện
của cổ phiếu và trái phiếu và hầu nh cha có sự quản lý.Để bảo vệ lợi ích cho các
nhà đầu t và đảm bảo sự hoạt động bình thờng, ổn định của thị trờng chứng khoán,
6
nên cần có sự quản lý và giám sát về hoạt động phát hành và kinh doanh chứng
khoán. Chính vì vậy, cơ quan quản lý giám sát thị trờng chứng khoán ra đời.
Sở giao dich chứng khoán:
Sở giao dịch thị trờng chứng khoán thực hiện vận hành thị trờng thông qua bộ máy
tổ chức bao gồm nhiều bộ phận khác nhau phục vụ hoạt động trên cơ sở giao dich.
Tổ chức lu ký và thanh toán bù trừ chứng khoán:
Là tổ chức nhận lu giữ các chứng khoán và tiến hành các nghiệp vụ thanh toán bù
trừ cho các giao dịch chứng khoán.
Công ty dịch vụ máy tính chứng khoán:
Là tổ chức phụ trợ, phục vụ cho các giao dịch chứng khoán.
Các tổ chức tài trợ chứng khoán:
Là các tổ chức đợc thành lập với mục đích khuyến khích mở rộng và tăng trởng

5.1.Căn cứ vào sự luân chuyển các nguồn vốn, thị trờng chứng khoán đợc
chia thành thị trờng sơ cấp và thị trờng thứ cấp
Thị trờng sơ cấp
8
Thị trớng sơ cấp là thị trờng mua bán các chứng khoán mới phát hành..
A. Vai trò của thị trờng sơ cấp:
- Vốn của công ty đợc huy động qua việc phát hành chứng khoán.
- Trực tiếp đa các khoản tiền nhàn rỗi tạm thời trong dân chúng vào đầu t.
B. Đặc điểm của thị trờng sơ cấp:
- Thị trờng sơ cấp là nơi duy nhất mà các chứng khoán đem lại vốn cho ngời
phát hành.
- Những ngời bán trên thị trờng sơ cấp đợc xác định thờng là kho bạc, ngân
hàng nhà nớc, công ty phát hành, tập đoàn bảo lãnh phát hành...
- Giá chứng khoán trên thị trờng sơ cấp do tổ chức phát hành quyết định và th-
ờng đợc in ngay trên chứng khoán.
Thị trờng thứ cấp
Thị trờng thứ cấp là nơi giao dịch các chứng khoán đã đợc phát hành trên thị trờng
sơ cấp. Thị trờng thứ cấp đảm bảo tính thanh khoản cho các chứng khoán đã phát
hành
Đặc điểm của thị trờng thứ cấp:
Trên thị trờng thứ cấp, các khoản tiền thu đợc từ việc bán chứng khoán thuộc về
các nhà đầu t và các nhà kinh doanh chứng khoán chứ không thuộc về nhà phát
hành
Giao dịch trên thị trờng thứ cấp phản ánh nguyên tắc cạnh tranh tự do.
Thị trờng thứ cấp là thị trờng hoạt động liên tục.
5.2.Căn cứ vào phơng thức hoạt động của thị trờng, thị trờng chứng khoán đ-
ợc phân thành thị trờng tập trung (sở giao dịch chứng khoán) và phi tập
trung (thị trờng OTC)
- Trong thị trờng đấu giá, các nhà tạo thị trờng đa ra giá đặt mua và giá chào bán
loại chứng khoán đợc ấn định của họ.

cấp độ khác nhau. Nhìn chung các tổ chức tham gia quản lý và giám sát thị trờng
10
chứng khoán gồm 2 nhóm: Các cơ quan quản lý của chính phủ và các tổ chức tự
quản.
- Các cơ quan quản lý của chính phủ.
Đây là các cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nớc đối với hoạt động của thị
trờng chứng khoán.
- Các tổ chức tự quản
Các tổ chức tự quản là các tổ chức hình thành cùng với sự phát triển của thị trờng
chứng khoán, thực hiện chức năng điều hành và giám sát thị trờng chứng khoán
nhằm bảo vệ lợi ích chung của toàn thị trờng. Các tổ chức tự quản thực hiện quản
lý và giám sát thị trờng trên cơ sở tuân thủ các quy định của các tổ chức quản lý và
giám sát thị trờng của chính phủ.
Một tổ chức tự quản hoạt động dựa trên 2 nguyên tắc:
- Các quyết định điều hành đa ra phải đúng đắn, phù hợp với hoàn cảnh
thực tế, hoạt động giám sát thị trờng phải có hiệu quả.
- Chi phí điều hành, giám sát thị trờng phải thu đợc từ các hoạt động trên thị
trờng chứ không phải do ngân sách cấp.
Các tổ chức tự quản gồm có: sở giao dịch và hiệp hội các nhà kinh doanh chứng
khoán.
Sở giao dịch là tổ chức tự quản bao gồm các công ty chứng khoán thành viên,
trực tiếp điều hành và giám sát các hoạt động giao dịch chứng khoán thực hiện
trên sở. Sở giao dịch thực hiện một số chức năng sau:
- Điều hành các hoạt động giao dịch
- Giám sát, theo dõi các giao dịch giữa các công ty thành viên và các khách
hàng của họ.
- Hoạt động điều hành và giám sát của sở giao dịch
Hiệp hội các nhà kinh doanh chứng khoán là tổ chức của các công ty chứng
khoán đợc thành lập với mục đích tạo ra tiếng nói chung cho toàn ngành kinh
doanh chứng khoán và đảm bảo các lợi ích chung của thị trờng chứng khoán.