Lý luận chung về thanh toán quốc tế và quy trình thanh
toán quốc tế tại các ngân hàng
I. Thanh toán quốc tế:
1. Khái niệm thanh toán quốc tế (TTQT) .
Theo định nghĩa của trang web bách khoa toàn thư Wikipedia, “thanh toán
quốc tế” có nghĩa là “một trong số các nghiệp vụ của ngân hàng trong việc thanh
toán giá trị của các lô hàng giữa bên mua và bên bán hàng thuộc lĩnh vực ngoại
thương”[10]. Đây là cách hiểu thông thường nhất của khái niệm TTQT, khi quan
hệ giao thương giữa bên mua và bên bán có yếu tố nước ngoài và ngân hàng đóng
vai trò trung gian trong thanh toán giữa hai bên. Tuy nhiên TTQT không đơn thuần
chỉ xảy ra giữa cá nhân hay tổ chức mà còn là giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ.
Vì vậy một khái niệm mang tính vĩ mô được đưa ra trong Giáo trình Thanh Toán
Quốc Tế của trường Đại học Ngoại Thương như sau:
“Việc trao đổi các hoạt động kinh tế và thương mại giữa các quốc gia làm
phát sinh các khoản thu và chi bằng tiền của nước này đối với một nước khác trong
từng giao dịch hoặc trong từng định kỳ chi trả do hai nước quy định. Trong mối
quan hệ chi trả này, các quốc gia phải cùng nhau quy định những yếu tố cấu thành
cơ chế thanh toán giữa các quốc gia như quy định về chủ thể tham gia thanh toán,
lựa chọn tiền tệ, các công cụ và các phương thức đòi và hoặc chi trả tiền tệ. Tổng
hợp các yếu tố cấu thành cơ chế đó tạo thành thanh toán quốc tế giữa các quốc
gia”[1, tr.11]
Trong khuôn khổ phân tích quy trình thanh toán quốc tế của các ngân hàng,
khái niệm TTQT hiểu theo nghĩa hẹp được áp dụng cho toàn bài báo cáo.
2. Sơ lược hoạt động TTQT ở các ngân hàng Việt Nam hiện nay:
Tính đến thời điểm này, mặc dù chịu ảnh hưởng khá nhiều từ cuộc suy thoái
kinh tế toàn cầu cuối năm vừa qua, nhưng nước ta vẫn giữ được đà tăng trưởng và
gặt hái thành công đáng kể. Tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh và ổn định trên 7,5%
trong nhiều năm cùng với hội nhập ngày càng sâu hơn vào nền kinh tế khu vực và
thế giới đã đưa đến sự phát triển bùng nổ của hệ thống ngân hàng và thị trường
vốn. Hệ thống ngân hàng mở rộng – cả về số lượng ngân hàng lẫn các chi nhánh
trực thuộc – chính là tiền đề cho sự phát triển của hoạt động TTQT.

hóa dịch vụ, đem đến cho khách hàng nhiều sự lựa chọn hơn. Sự bùng nổ các chi
nhánh ngân hàng, đi cùng với đó là những thay đổi về quản trị ngân hàng theo
thông lệ quốc tế đòi hỏi các ngân hàng phải đầu tư đồng bộ cả về cơ sở vật chất, hệ
thống công nghệ thông tin và cả nguồn nhân lực. Tuy nhiên các chi nhánh ngân
hàng ở vùng miền xa trung ương lại chưa đủ khả năng đáp ứng cả 3 yếu tố trên.
Nhất là đội ngũ cán bộ làm công tác thanh toán chưa được đào tạo chuyên sâu,
chưa đáp ứng đòi hỏi về tác phong phục vụ và đạo đức nghề nghiệp. Những
nguyên nhân chủ quan này kết hợp với nguyên nhân khách quan – cuộc khủng
hoảng kinh tế toàn cầu cuối năm vừa qua, đã làm ảnh hưởng rất lớn đến sự phát
triển của hoạt động TTQT [8].
II. Quy trình thanh toán quốc tế tại các ngân hàng:
1. Khái niệm quy trình thanh toán quốc tế (QTTTQT) :
Từ hai khái niệm về thanh toán quốc tế ở trên, ta có thể hiểu QTTTQT chính
là các chương trình đã được quy định về nghiệp vụ thanh toán quốc tế, được Tổng
Giám Đốc ngân hàng ban hành nhằm thống nhất trình tự và thủ tục thực hiện
nghiệp vụ thanh toán quốc tế của ngân hàng đó, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ
và đảm bảo an toàn cho hệ thống [1, tr.11],[10].
2. Quy trình thanh toán quốc tế ở các ngân hàng Việt Nam hiện nay:
Nghiệp vụ thanh toán quốc tế ở các ngân hàng Việt Nam hiện nay được quy
định bởi các quy trình sau:
- Quy trình phát hành thư tín dụng.
- Quy trình thanh toán thư tín dụng trả ngay (IB)
- Quy trình thanh toán thư tín dụng trả chậm (UB).
- Quy trình phát hành bảo lãnh nhận hàng theo thư tín dụng (SG).
- Quy trình ký hậu vận đơn khi chứng từ chưa về đến ngân hàng (AE)
- Quy trình nhờ thu đến (IC).
- Quy trình nhờ thu đi (OC).
- Quy trình chiết khấu bộ chứng từ (BP).
- Quy trình thông báo bảo lãnh (AG)
3. Hoàn thiện quy trình thanh toán quốc tế là gì.