TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
KHOA KINH TẾ NGOẠI THƯƠNG
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Đề tài:
ÁP DỤNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ TRONG
GIAO NHẬN HÀNG HÓA
Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:
GS.TS.Bùi Xuân Lưu Đặng Thị Nhung
Lớp: A1 – CN9 Kinh tế ngoại thương
Hà nội, năm 2003
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
MC LC
S
tra
ng
Li núi u
1
Chng I: S ra i ca thng mi in t, li ớch ca
vic ng dng thng mi in t trong kinh
doanh giao nhn, cỏc iu kin phỏt trin
thng mi in t ti Vit Nam.
I Khỏi quỏt v thng mi in t 4
1.1 S ra i v phỏt trin ca mng Internet 4
1.2 Khỏi nim v thng mi in t 8
II Li ớch ca vic ng dng thng mi in t
trong kinh doanh giao nhn hng húa
9
2.1 Tớnh kp thi, tớnh cp nht ca thụng tin
thng mi
10
2.2 Gim c chi phớ tip th v giao dch 11

hng
16
2.8 Thit lp cng c quan h i tỏc 17
2.9 To iu kin cho tip cn kinh t s húa 17
III Cỏc iu kin phỏt trin thng mi in t ti
Vit Nam
18
3.1 iu kin v con ngi, nhn thc 18
3.2 iu kin v c s vt cht k thut 19
3.3 iu kin kinh t 19
3.3.1 Th nht v thu nhp ca ngi dõn 19
3.3.2 Th hai v qui mụ ca doanh nghip 20
Chng II: Hin trng ỏp dng thng mi in t trong
giao nhn hng húa
I Hin trng ỏp dng thng mi in t núi
chung Vit Nam
22
1.1 in thoi 23
1.2 Mỏy fax 23
1.3 Truyn hỡnh 24
1.4 Thanh toỏn in t 24
1.5 Internet/Web 24
II Hin trng ỏp dng thng mi in t trong
giao nhn hng húa
28
2.1 Vai trũ ca giao nhn hng húa trong kinh
doanh
28
2.2 Cỏc hỡnh thc ỏp dng thng mi in t
trong giao nhn hng húa

2.1.4 C s phỏp lý chun b hnh lang cho thng mi
in t cha c hỡnh thnh.
43
2.1.5 Khớa cnh chớnh tr 44
2.2 Nhng thun li 45
III Kin ngh cỏc gii phỏp ỏp dng thng mi in
t trong giao nhn hng húa
47
3.1 Gii phỏp ca doanh nghip kinh doanh giao
nhn.
47
3.1.1 Qung cỏo, tip th dch v ra th trng th gii 47
3.1.2 Nghiờn cu tip cn th trng th gii 49
3.1.3 Ký kt cỏc hp ng thng mi quc t. 50
3.1.4 Trao i ti liu, chng t vi bn hng nc
ngoi.
52
3.1.5 Tip cn chớnh sỏch, quy nh xut khõ, nhp
khu ca nc ngoi.
52
3.1.6 S dng th in t trong cỏc hot ng giao nhn
ngoi thng.
53
3.2 Gii phỏp ca chớnh ph 54
3.2.1 To khuụn kh phỏp lý cho thng mi in t
nc ta
55
3.2.2 Nõng cp h tng cụng ngh thụng tin v truyn
thụng quc gia
57

gia Vit nam, khu vc v th gii.
y mnh hp tỏc kinh t, cỏc nc ASEAN trong ú cú Vit
Nam tỡm cỏch hng ti vic t do hoỏ thng mi, dch v v u t
trong khu vc. Song song vi vic thc hin Khu mu dch t do ASEAN
(AFTA), cỏc nc ASEAN ang trin khai vic thc hin Hip nh
khung ASEAN v dch v trong ú cú dch v vn ti v giao nhn hng
hoỏ ha hn mt s phỏt trin mnh m ca loi hỡnh dch v ny. Cú th
núi phỏt trin dch v giao nhn võn ti hng hoỏ quc t mi nc gn
lin vi s phỏt trin kinh t ca nc ú. Ký kt hp ng, vn chuyn
hng hoỏ n cng ớch v tin hnh giao nhn l nhng khõu then cht
trong bt k thng v no. Vi tớnh cht l mt nghip v tng hp,
ngi giao nhn phi nm vng v cỏc nghip v ngoi thng v phi
bit phi kt hp mt cỏch nhun nhuyn cỏc khõu nghip v khi thc
hin mt hp ng giao nhn. õy l mt loi hỡnh kinh doanh dch v
mang tớnh phõn cụng lao ng cao ca mt xó hi hin i ũi hi ngi
cung cp dch v phi hiu bit mt cỏch y v ngoi thng, cỏc tp
quỏn buụn bỏn quc t cng nh lut kinh t, cỏc quy nh ca Nh nc
v lut thu, lut Hi quan v hn na phi cú mt h thng i lý rng rói
trờn th gii cú th cung cp dch v mt cỏch nhanh chúng, hiu qu
nht vi giỏ c cnh tranh nht. c bit trong giai on m ỏp dng
thng mi in t vo trong cỏc loi hỡnh kinh doanh, sn xut l mt
trong nhng mng c Chớnh ph nhiu nc trong khu vc v trờn th
6
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
gii rt quan tõm, c coi l iu kin cn thit cho s hi nhp kinh t
ca mi nc. Hỡnh thc thng mi ny, mang li cho xó hi, cỏc doanh
nghip, n tng cỏ nhõn mt cụng c hot ng mi, tin li, d dng v
hiu qu hn nhiu. Ngy nay, thng mi in t c ỏp dng ngy
cng nhiu v tc cng nhanh vi hiu qu ht sc nhón tin trong rt
nhiu lnh vc khỏc nhau vi nhiu mc khỏc nhau.

nhn hng húa.
Chng III: Kin ngh cỏc gii phỏp phỏt trin thng mi in t
trong giao nhn hng húa Vit Nam.
Kt lun
Ti liu tham kho.
8
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
CHNG I
S RA I CA THNG MI IN T, LI CH CA VIC
NG DNG THNG MI IN T TRONG KINH DOANH GIAO
NHN, CC IU KIN PHT TRIN THNG MI IN T TI
VIT NAM
I. KHI QUT V THNG MI IN T
1.1. S ra i v phỏt trin ca mng Internet
Lch s ca INTERNET c bt u t nm 1957: õy l thi k
chin tranh lnh gia cỏc nc thuc khi xó hi ch ngha v t bn ch
ngha ang din ra ht sc gay gt. M cỏc khon u t dnh cho quõn
s l rt ln. Nm 1957 M ó hỡnh thnh nờn mt c quan nghiờn cu
phỏt trin ARPA (Advanced Research Project Agency), di s qun lý
ca U ban phũng v DoD (Department of Defence), phi hp nghiờn
cu khoa hc v cụng ngh ng dng vo lnh vc quõn s.
n nm 1965 ARPA ti tr cho d ỏn mng mỏy tớnh TX-2 ti
phũng thớ nghim Lincoln ca Vin cụng ngh Massachusetts, Lexington
v d ỏn Q-32 hp tỏc vi cụng ty phỏt trin h thng (system
development) Santa Monica California.
Nm 1967 k hoch v mng PS (Packet - Switching) c a ra,
ng thi bn k hoch u tiờn v mng ARPANET (Advanced Research
Projects Agency Network) c a ra bi Lawrence G.Roberts - vin
cụng ngh Massachusetts. Vo vo thỏng 7 nm 1968 ARPA ngh kt
ni 4 a im u tiờn bng cỏc mỏy tớnh gm: Vin nghiờn cu

Sau ú cỏc nc khỏc cng tham gia vo mng ton cu Internet:
10
O
?
?
?
? n
? X
? B
? ,
?
e ỉ
d ỡ
ỉ
ỡ
ẩ ỉ
ầ ỡ
ỳ ỉ
ự ỡ
ỉ
* ỡ
ỉ
\ ỡ
ỉ
ỡ
ỉ
ỡ
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
Nm 1991: Croatia, Czech Repuplic, Hongkong, Hungary, Poland,
Portugal, Singapore, Taiwan, Tunisia.....

mng Internet. ng thi vo nm 2000 con s ny l 349 triu ngi.
"D bỏo vo nm 2002 s ngi ni mng Internet l 490 triu
ngi, nm 2003 l 502 triu ngi v n 2005 ton th gii s cú
khong 765 triu ngi ni mng Internet (gn 1/6 dõn s th gii).
Tuy nhiờn, s phỏt trin ca mng Internet l ht sc chờnh lch
gia cỏc quc gia, gia nhng nc ang phỏt trin v nhng nc cụng
nghip húa. Hin nay, mt na trong s nhng ngi truy cp mng
Internet trờn th gii l thuc khu vc Bc M. Ngi ta a ra mt s so
sỏnh hỡnh tng rng c Chõu Phi cha bng s ngi ni mng riờng
thnh ph New York. "
3
[3]
Khi mt cụng ngh mi ra i thỡ thụng thng ngi ta khú m
lng ht c s m rng ca nú. Trc õy khi in thoi c phỏt
minh, ngi ta cng cú cm ngh rng nú l mt cụng c ht sc xa vi,
nhng cho n nay thỡ khụng ai l khụng phi tha nhn rng nú ó tr
thnh mt phng thc giao dch khụng th thiu c trong i sng
hng ngy. Internet - mt cụng ngh vt bc, l nh cao ca th k XX
chc chn cng s nh vy. Hin nay trờn th gii con s ngi ni kt vi
Internet cha nhiu song chc chn rng trong tng lai khụng xa, Internet
s l phng tin thõn thin ca mi nh trờn khp hnh tinh.
12
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
1.2. Khỏi nim v thng mi in t (E-commerce)
Trc khi i vo khỏi nim v thng mi in t chỳng ta xem xột
qua v khỏi nim kinh doanh in t: Kinh doanh in t ( Electronic
Business) l mt bc bin i c bn ca cỏc phng thc kinh doanh
thụng qua vic s dng cỏc cụng ngh ca mng mỏy tớnh Internet,
Intranet...
Hin nay cú nhiu quan im v vn nh ngha thng mi in

nh ngha v thng mi in t nh sau:" Thng mi in t l vic
s dng cỏc cụng ngh mng Internet trong cỏc hot ng giao dch
thng mi" "Electronic commerce is an emerging concept that describes
the process of buying and selling or exchanging of products, services, and
information via computer networks including the internet"[ 8] .
Trong Lut mu v thng mi in t ca Liờn Hp Quc -
UNCITRAL Model Law on electronic commerce - khụng cú iu khon
no nh ngha v thng mi in t. Tuy nhiờn hiu theo tinh thn iu
chnh ca lut ny thỡ "Electronic Commerce" cn c hiu theo ngha
rng trờn.
II. LI CH CA VIC NG DNG THNG MI IN T TRONG KINH
DOANH GIAO NHN HNG HểA.
Trong loi hỡnh c bn nht ca giao dch, khỏch hng n ca hng
la chn nhng sn phm m h mun mua, tr cho ngi bỏn mt khon
tin v mang hng v. Ngy nay trc s bựng n v cụng ngh thụng tin -
mng mỏy tớnh v s kt ni khp ton cu - thng mi in t ó ni lờn
nh mt phng thc kinh doanh quan trng ca th k .
14
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
Khi con ngi cng nhn thc rừ hn, hiu bit nhiu hn v
Internet thỡ th trng in t cng ngy cng tr nờn quen thuc vi h.
Nu khuynh hng tng trng s ngi ni mng Internet nh hin nay
c duy trỡ thỡ s chng bao lõu na trong tng quan gia hai loi th
trng, th trng thc s cú xu hng nhng ch dn cho th trng o,
th gii ca thụng tin, hỡnh nh. Cỏc cụng ty cng s chuyn dn hot
ng kinh doanh truyn thng ca mỡnh sang kinh doanh in t khai
thỏc nhng li ớch c to ra t phng thc kinh doanh ny.
i vi cỏc doanh nghip giao nhn nc ta, cú l bc u tiờn
cú th khuyn khớch h phỏt trin k hoch ỏp dng thng mi in t
trong giao nhn hng húa ú l vic lm th no h cú th nhn thc

gp nhiu ln so vi cỏc giao dch thụng qua mng Internet.
Vi mỏy fax, cú th thay th c dch v a th v gi cụng vn
truyn thng. Nhng Fax li cú hn ch l: khụng th ti c õm thanh,
hỡnh nh phc tp, ng thi giỏ mỏy v chi phớ cũn rt cao. Hn na qua
thng mi in t bng Internet ngi ta vn cú th gi v nhn Fax nu
cn.
2.2. Gim c chi phớ tip th v giao dch
Nh thng mi in t thụng qua Internet, Cụng ty cú th thit lp
trc tip mi quan h vi khỏch hng hay rỳt ngn c quỏ trỡnh giao
hng. Doanh nghip cú th h c giỏ thnh cỏc dch v giao nhn, gim
thp chi phớ tip th m vn m bo c li nhun.
Bng phng tin Internet/Web, mt nhõn viờn giao nhn cú th
giao dch c vi rt nhiu khỏch hng, ca-ta-lụ in t (eletronic
catalogue) trờn trang Web phong phỳ hn nhiu v thng xuyờn cp nht
16
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
so vi ca-ta-lụ in n (cú khuụn kh gii hn v luụn luụn li thi). Theo s
liu thng kờ ca hóng mỏy bay Boeing ca M, cú ti 50% khỏch hng
t mua 9% ph tựng thụng qua Internet v cũn nhiu hn na cỏc n
hng v dch v k thut, sa cha, giao nhn v mi ngy gim c 600
cỳ in thoi.
Thng mi in t qua Internet/Web cũn giỳp cỏc doanh nghip
gim ỏng k thi gian v chi phớ giao dch (giao dch c hiu l quỏ
trỡnh t qung cỏo, tip xỳc ban u, giao dch t hng, giao dch giao
hng, giao dch thanh toỏn). Thi gian giao dch qua Internet ch bng 7%
thi gian giao dch qua Fax, v bng khong 0.5 phn nghỡn thi gian giao
dch qua bu in; chi phớ giao dch qua Internet ch bng khong 5% chi
phớ giao dch qua bu in chuyn phỏt nhanh, chi phớ thanh toỏn in t
qua Internet ch bng t 10% n 20% cho phớ thanh toỏn theo li thụng
thng.

doanh o ca doanh nghip giao nhn. Khi khỏch hng cú nhu cu giao
nhn hng v gi nhng thụng tin v mỡnh cho doanh nghip thỡ ton b
thụng tin ny s c lu vo mỏy tớnh v tt c cỏc giao dch gia doanh
nghip giao nhn v khỏch hng s c gi li nh mt c s d liu.
õy s l nhng thụng tin hu ớch cho doanh nghip giao nhn khi nhn
bit cỏc khỏch hng quen thuc.
Vi c s d liu ú, doanh nghip cú th nm c c im ca
tng khỏch hng, nhúm khỏch hng. T ú, phõn on th trng, hng
nhng chớnh sỏch phự hp riờng bit cho tng khỏch hng.
K t giao dch t cung cp dch v th hai tr i doanh nghip
khụng cn khỏch hng phi cung cp chi tit cỏc thụng tin v mỡnh na m
cú th xỏc nh mt cỏch nhanh chúng v cc k chớnh xỏc khỏch hng ú
18
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
l ai. Cung cp dch v ỳng vi ũi hi ca tng khỏch hng s l mt u
th ln trong vic duy trỡ cỏc khỏch hng quen thuc.
Tuy nhiờn, cú th tn dng c u th ny thỡ cu trỳc hot
ng ca doanh nghip cn phi cú nhng iu chnh thớch hp. Phi c
bit chỳ trng mi liờn h gia b phn lu tr, x lý d liu vi cỏc b
phn khỏc, nhm mc ớch tho món ngay c mt nhúm nhu cu hay thm
chớ l nhu cu riờng bit ca tng khỏch hng. õy l li ớch ln cho
doanh nghip ỏp dng thng mi in t. Tuy nhiờn s l nguy c cho
cỏc doanh nghip chm tr trong vic trin khai mt chin lc trong
thng mi in t, vỡ nu chm chõn s cú nguy c b mt th trng bi
nhng i th i trc, do khỏch hng khụng mun thay i nh cung cp
ca mỡnh.
2.5. D dng a dng hoỏ dch v
Vi Internet doanh nghip giao nhn cú th kinh doanh hn hp cỏc
dch v khỏc nhau.Vi kiu giao hng truyn thng (ngi giao nhn phi
n trc tip a im giao nhn v lm cỏc th tc cn thit cho lụ hng,

dch giy t l rt ln. Giao dch gia khỏch hng - doanh nghip, doanh
nghip - i tỏc, v trong ni b doanh nghip luụn luụn din ra. Dũng
chy thụng tin thụng sut v liờn tc cú ý ngha quyt nh n s thnh
cụng ca doanh nghip. Thng mi in t qua Internet cú th giỳp cho
doanh nghip thc hin mt cỏch nhanh chúng cỏc hot ng giao dch vi
dung lng khụng hn ch v chi phớ thp nht.
2.6.3./ Gim chi phớ trong gii thiu dch v.
Doanh nghip kinh doanh giao nhn cú th thụng qua Web site ca
mỡnh gii thiu dch v giao nhn hng húa bng cỏc hỡnh nh, ph
20
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
minh ha, nhng thnh tu ó t c giỳp khỏch hng d cp nht v
thc s tin tng khi la chn.
2.6.4./ Gim chi phớ trong qun lý
Nh hot ng kinh doanh thụng qua mng cỏc mỏy tớnh m trong
doanh nghip giao nhn cú th hn ch c khon chi phớ u t cho vic
thuờ qun lý. S trao i thụng tin khụng hn ch qua Internet cú th giỳp
cho mt nh qun lý cú kh nng qun lý c nhiu chi nhỏnh, c s
cựng mt lỳc m khụng phi thuờ ngi qun lý mi.
2.6.5./ Gim chi phớ thc hin cỏc dch v k thut hng dn
khỏch hng.
Cỏc ti liu k thut, hng dn s dng dch v cú th gi trc tip
cho khỏch hng qua Internet m khụng cn in n, vn chuyn va tn kộm
cho khỏch hng li va tn kộm cho cụng ty.
2.6.6./ Gim chi phớ trong vic hot ng qung cỏo cho hng.
Qung cỏo qua Internet l hỡnh thc qung cỏo kinh t nht. Doanh
nghip cú th t gii thiu v mỡnh trờn quy mụ ton cu m khụng cn
thụng qua cỏc phng tin thụng tin i chỳng v phi tr phớ dch v rt
cao.
Nh Internet m mt s b phn nhõn viờn trong doanh nghip cú

doanh nghip, cỏc c quan chớnh ph) cú th giao tip trc tip v liờn tc
vi nhau (liờn lc trc tuyn) gn nh khụng cũn khong cỏch a lý v
thi gian na; nh ú c s hp tỏc ln s qun lý u c tin hnh
nhanh chúng v liờn tc; cỏc bn hng mi, cỏc c hi mi kinh doanh
mi c phỏt hin nhanh chúng trờn bỡnh din ton quc, ton khu vc,
ton th gii, v cú nhiu c hi la chn hn.
22
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
2.9. To iu kin cho tip cn Kinh t s hoỏ
Xột trờn bỡnh din quc gia, trc mt thng mi in t s kớch
thớch s phỏt trin ca ngnh cụng ngh thụng tin l ngnh cú li nhun
cao nht v úng vai trũ ngy cng ln trong nn kinh t; nhỡn rng hn
thng mi in t to iu kin cho vic sm tip cn vi nn kinh t s
hoỏ (digital economy) m xu th v tm quan trng ó c cp ti
trờn. Li ớch ny cú mt ý ngha c bit quan trng trong cỏc doanh
nghip giao nhn cỏc nc ang phỏt trin; nu khụng nhanh chúng tip
cn vo nn kinh t s hay nn kinh t s hoỏ hay cũn gi nn kinh t o
(Virtual economy) thỡ sau mt thp k na cỏc nc ang phỏt trin cú th
b b ri hon ton. Khớa cnh li ớch ny mang tớnh tim tng, tớnh chin
lc cụng ngh v tớnh chớnh sỏch phỏt trin ca cỏc nc cha cụng
nghip hoỏ cn lu ý; vớ cú lun im cho rng: sm chuyn sang nn kinh
t s hoỏ thỡ mt nc ang phỏt trin cú th to ra mt bc nhy vt
(leapfrog), cú th tin kp cỏc nc ó i trc trong mt thi gian ngn
hn.
III. CC IU KIN PHT TRIN THNG MI IN T TI
VIT NAM.
3.1. iu kin v con ngi, nhn thc.
Thng mi in t l sn phm ca cụng ngh, do vy mun vn
dng nú thỡ phi nm c cụng ngh. Hin ti nc ta nhn thc v
cụng ngh thụng tin cũn thp. Hu ht cỏc trng hc, tt c cỏc cp hc

xột trờn hai giỏc :
3.3.1/ Th nht v thu nhp ca ngi dõn.
24
trờng đại học ngoại thơng áp dụng thơng mại điện tử trong giao nhận hàng hóa
Thu nhp ca ngi dõn nc ta cũn rt thp, chớnh vỡ vy iu ny
s gp nhiu khú khn khi tng phn vi thu nhp l mc cc truy nhp
Internet cao nht th gii. Thu nhp cũn cha cao do ú thụng thng mt
l t nhiờn l yu t giỏ c, cht lng thng c xem l nhng nhõn t
quan trng hn nhiu l s tin li. Ngi tiờu dựng s rt hn ch tham
gia vo thng mi in t nu nh tr cho s tin li t vic mua hng
hoỏ, hng dch v ca thng mi in t m phi tr mt khon chi phớ
vi cc truy nhp rt cao.
3.3.2/ Th hai v quy mụ ca cỏc doanh nghip
Doanh nghip nc ta l cỏc doanh nghip nh, thiu vn, thụng
thng trong cnh tranh b thua thit trc cỏc doanh nghip ln. õy
chớnh l mt trong nhng tr ngi ln nht cho cỏc doanh nghip Ngoi
Thng Vit Nam tham gia vo th trng th gii. Khi nghiờn cu
thng mi in t v phng hng ng dng ti Vit Nam, chỳng ta cn
phi chỳ ý nhn thc vn ny.
Bi cnh cỏc quy ch, quy nh ca Nh nc nc ta hin nay
cha cú quy ch trc tip iu chnh thng mi in t nhng cú cỏc quy
nh nh hng n s phỏt trin ca thng mi in t. ỏng chỳ ý l:
Quyt nh s 136/ TTg ngy 5/ 3/ 1997 thnh lp Ban iu phi
quc gia v mng Internet. Trong ú cú cỏc quy nh v qun lý v kim
soỏt mng Internet ca cỏc b, ngnh tng ng.
Ngh nh 49/ CP v k hoch tng th Cụng ngh thụng tin Quc
gia, trong ú vic xõy dng mng thụng tin thng mi v th trng ó
c nờu thnh mt d ỏn cn c u tiờn thc hin. Tuy nhiờn trong
thc t vic trin khai cha c chỳ ý.
Cụng vn s 363/ VPCP ngy 3/ 2/ 1999 th hin s quan tõm ca