TRƯỜNG..........................
KHOA……………………

TIỂU LUẬN
Đề tài
Phân tích mối quan hệ giữa
vật chất và ý thức vận dụng
vào việc xây dựng xã hội chủ
nghĩa ở nước ta

LỜI MỞ ĐẦU

Thế giới xung quanh ta có vô vàn sự vật và hiện tượng phong
phú và đa dạng. Nhưng dù phong phú và đa dạng đến đâu thì cũng
quy về hai lĩnh vực: vật chất và ý thức. Có rất nhiều quan điểm triết
học xoay quanh vấn đế về mối quan hệ giữa vật chất và ý thức,
nhưng chỉ có quan điểm triết học Mác - Lênin là đúng và đầy đủ đó
là: vật chất là cái có trước, ý thức là cái có sau. Vật chất quyết định
sự ra đời của ý thức, đồng thời ý thức tác động trở lại vật chất.
Trước năm 1986, đất nước ta đã gặp rất nhiều khó khăn bởi
một nền kinh tế trì trệ, một hệ thống quản lý yếu kém cũng là do một
phần không nhận thức đúng và đầy đủ về mối quan hệ giữa vận chất
và ý thức. Vấn đề này đã được nhận thực đúng sau đổi mới ở đại hội

khách quan. Ta cứ thử giả dụ, nếu một người nào đó sinh ra mà bộ
não không hoạt động được hay không có bộ não thì không thể có ý
thức được. Cũng như câu chuyện cậu bé sống trong rừng cùng bầy
sói không được tiếp xúc với xã hội loài người thì hành động của cậu
ta sau khi trở về xã hội cũng chỉ giống như những con sói. Tức là
hoàn toàn không có ý thức.

2
Thứ hai, là phải có lao động và ngôn ngữ đây chính là nguồn
gốc xã hội của ý thức. Nhờ có lao động mà các giác quan của con
người phát triển phản ánh tinh tế hơn đối với hiện thực... ngôn ngữ là
cần nối để trao đổi kinh nghiệm tình cảm, hay là phương tiện thể hiện
ý thức. Ở đây ta cũng nhận thấy rằng nguồn gốc của xã hội có ý
nghĩa quyết định hơn cho sự ra đời của ý thức.
Vật chất là tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của ý thức nên
khi vật chất thay đổi thì ý thức cũng phải thay đổi theo.
VD1: Hoạt động của ý thức diễn ra bình thường trên cơ sở hoạt
động sinh lý thần kinh của bộ não người. Nhưng khi bộ não người bị
tổn thương thì hoạt động của ý thức cũng bị rối loạn.
VD2. Ở Việt Nam, nhận thức của các học sinh cấp 1, 2, 3 về
công nghệ thông tin là rất yếu kém sở dĩ như vậy là do về máy móc
cũng như đội ngũ giáo viên giảng dậy còn thiếu. Nhưng nếu vấn đề
về cơ sở vật chất được đáp ứng thì trình độ công nghệ thông tin của
các em cấp 1, 2, 3 sẽ tốt hơn rất nhiều.
VD2. Đã khẳng định điều kiện vật chất như thế nào thì ý thức
chỉ là như thế đó.
2. Ý thức tác động trở lại vật chất.
Trước hết ta đưa ra định nghĩa của ý thức: ý thức là sự phản
ánh sáng tạo thế giới khách quan vào trong bộ não con người thông
qua lao động mà ngôn ngữ. Nó là toàn bộ hoạt động tinh thần của con

bộ mặt đất nước ta đã thay đổi hẳn.
Ý thức phản ánh không đúng hiện thực khách quan có thể kìm
hãm hoạt động thực tiễn của con người trong quá trình cải tạo thế
giới quan. VD. Nhà máy sử lý rác thải của Đồng Tháp là một ví dụ
điển hình, từ việc không khảo sát thực tế khách quan hay đúng hơn
nhận thức về việc sử lý rác vô cơ và rác hữu cơ là chưa đầy đủ vì vậy

4