QÚÈNG GẤNH LO ÀI VÂ VUI SƯËNG 1
M
M
M
U
U
U
Å
Å
Å
C
C
C
L
L
Tẩi sao ta mïåt vâ lâm sao cho hïët mïåt? ............................................... 59
Cấc bâ nưåi trúå hậy trấnh mïåt mỗi àïí àûúåc trễ mậi ............................. 64
Bưën têåp quấn gip bẩn khỗi mïåt vâ khỗi ûu phiïìn khi lâm viïåc ...... 69
Lâm sao diïåt nưỵi bìn chấn lâm ta mïåt nhổc, ûu tû vâ ët hêån? ..... 73
Bẩn khưng ng àûúåc û? Àûâng khưí trđ vò vêåy! ...................................... 81
Dale Carnegie 2 Möåt quyïët àõnh quan troång nhêët trong àúâi baån................................... 86
Baãy chuåc phêìn trùm nöîi lo cuãa ta... ...................................................... 94
QÚÈNG GẤNH LO ÀI VÂ VUI SƯËNG 3
B
B
B
A
A
A
Å
Å
Å
N
G
G
C
C
C
O
O
O
Â
Â
Â
N
N
N
B
B
B
U
U
U
Ư
Ư
Ư
Ì
N
N
G
G
G
B
B
B
A
A
A
Å
Å
Å
C
C
C
B
B
B
E
E
E
Ä
I
À
À
ÀÚ
Ú
ÚÂ
Â
ÂI
I
I
Múái rưìi tưi gùåp mưåt thûúng gia úã Texas, àang ngn ngt lông
ët hêån. Cố ngûúâi cho hay rùçng 15 pht sau khi ưng gùåp ta, tưi sệ
àûúåc ưng ta kïí lïí àâu ài cho nghe. Quẫ nhû vêåy. Cêu chuån lâm
cho ưng giêån dûä àậ xẫy ra 11 thấng trûúác, nhûng mưỵi khi nhùỉc lẩi
ưng côn bûâng bûâng lïn. ƯNg khưng thïí qụn nố àûúåc. Ngây lïỵ Giấng
Sinh ưng àậ thûúãng 34 ngûúâi gip viïåc mưåt sưë tiïìn lâ mûúâi ngân M
kim - mưỵi ngûúâi khoẫng 300 m kim- mâ khưng mưåt ngûúâi nâo cẫm
ún ưng hïët.
Ưng chua chất phân nân: "Tưi ên hêån àậ thûúãng hổ. Thiïåt mưåt
xu cng khưng àấng".
Khưíng Tûã nối: "Mưåt ngûúâi giêån ln ln àêìu nhûäng chêët àưåc".
Võ thûúng gia kia àêìy nhûäng chêët àưåc àïën nưỵi tưi thânh thûå thûúng
hẩi ưng. Ưngkhoẫng lc tìn mâ cấc hậng bẫo hiïím nhên mẩng tđnh
Vïì vêën àïì tiïìn bẩc cng vêåy, àûâng hy vổng gò hún. Charles Schwab
nối vúái tưi cố lêìn ưng àậ cûáu mưåt ngûúâi giûä tiïìn úã ngên hâng. Ngûúâi
nây tht kết lêëy tiïìn àêìu cú. Ưng phẫi bỗ tiïìn riïng trẫ ngên hâng àố
àïí y khỗi ngưìi t. Y cố mang ún ưng khưng? Cố, nhûng khưng lêu. Rưìi
y trúã lẩi phẫn ưng, tưë cấo ưng, nối xêëu ưng, ngûúâi àậ cûáu y khỗi
khấm.
Nïëu nhû cho mưåt ngûúâi bâ con mưåt triïåu m kim, bẩn cố mong
ngûúâi êëy mang ún bẩn khưng? Chđnh Andrew Carnegie àậ lâm viïåc
êëy. Nhûng nïëu Andrew sưëng lẩi sau khi chïët đt lêu, ưng sệ bêët bònh
thêëy ngûúâi bâ con àố thoấ mẩ ưng. Tẩi sao? Tẩi "lậo Andrew sưng lẩi
sau khi chïët đt lêy, ưng sệ bêët bònh thêy ngûúâi àậ cho nhûäng hưåi
thiïån 365 triïåu m kim mâ chó thđ cho bâ con àûúåc mưỵi mưåt triïåu bêìn
tiïån àố thưi" nhû lúâi y nối vêåy.
QÚÈNG GẤNH LO ÀI VÂ VUI SƯËNG 5
Nhû vêåy àố. Bẫn tđnh con ngúâi thúâi nâo cng lâ bẫn tđnh con
ngûúâi vâ trong úâi bẩn, bẩn àûâng mong gò nố thay àưíi hïët. Vêåy thò sao
khưng cûá nhêån nố ài? Tẩi sao khưng cố ốc thûåc tïë ca ưng giâ Marc
Aurele, mổt võ anh qn hiïìn triïët nhêët ca àïë qëc La mậ. Mưåt hưm
ưng êëy vâo viïåt nhêåt k nhû vêåy: "Hưm nay tưi sùỉp gùåp nhûäng kễ àa
ngưn, nhûäng kễ đch k, tûå ph vâ vư ún bẩc nghơa. Nhûng tưi sệ
khưng ngẩc nhiïn hóåc bêët bònh vò tưi khưng tûúãng tûúång àûúåc mưåt
thïë giúái vùỉng mùåt nhûäng hẩng êëy".
Lúâi àố khưn, phẫi chùng bẩn? Bẩn vâ tưi cûá cùçn nhùçn vïì lông
bẩc bệo ca loâi ngûúâi, nhûng lưỵi vïì ai? Lưỵi ca bẫn tđnh con ngûúâi
hay lội úã ta ngu måi, khưng hiïíu biïët bẫn tđnh àố/ Thưi, àûâng mong
gò ngûúâi ta bấo ún mònh hïët. Nhû vêåy, nïëu may mâ gùåp ngûúâi nâo
biïët ún mònh thò phẫi vui thđch biïët bao khưng? Côn nïëu chùèng may
thò cng khưng àïën nưỵi thêët vổng.
Vêåy lâ cấi thûá nhêët tưi mën diïỵn trong chûúng nây: Loâi ngûúâi
Khưng àêu. Àiïìu nây chđ l lùỉm. Mën tòm àûúåc hẩnh phc thò chng
ta phẫi theo cấch hiïåu nghiïåm àố.
Tưi khưng biïët chùỉc vêåy vò tưi àậ kinh nghiïåm trong gia àònh
tưi. Song thên tưi lêëy sûå gip àộ kễ khấc lâm vui. chng tưi nghêo,
lc nâo cng àeo núå. Nhûng mùåc dêìu cng tng, song thên tưi ln
ln dânh mưåt sưë tiïìn àïí mưỵi nùm gúãi gip mưåt cư nhi viïån úã Iowa.
Khưng bao giúâ cấc ngûúâi lẩi thùm viïån. vâ cố lệ khưng mưåt trễ em mưì
cưi nâo cẫm ún hai ên nhên àố ẫ, trûâ mưåt vâi hâng trong thû. Nhûng
cấc ngûúâi àûúåc àïìn àấp lẩi rêët nhiïìu vò àậ hûúãng cấi vui gip trễ nhỗ
mâ khưng cêìu mong àûúåc àïìn àấp lẩi.
Khi lúán lïn tưi khưng lâm ùn úã xa, mưỵi nùm gêìn túái lïỵ Giấng
Sinh tưi ln ln gúãi vïì ba mấ tưi mưåt têëm ngên phiïëu vâ nùn nó hai
ngûúâi ùn tiïu cho sung sûúáng mưåt cht. Nhûng đt khi hai ngûúâi chõu
nghe tưi. Lêìn nâo vïì thùm nhâ vâi ngây trûúác lïỵ Giấng Sinh thò tưi
cng àûúåc ba tưi kïí cho nghe àậ mua than vâ thûác ùn mưåt ngûúâi
"Àân bâ goấ", àưng con mâ nghêo khưí nâo úã trong tónh. Cấc ngûúâi bưë
thđ nhû vêåy àïí àûúåc cấi gò? Àûúåc cấi vui àậ cho mâ khưng bấo àấp
mưåt mẫy may gò hïët.
Vêåy àêy lâ cấi thûá nhò ca tưi trong chûúng nây: Nïëu chng
ta mën tòm hẩnh phc, thò àûâng nghơ túái sûå ngûúâi khấc ún hay qụn
ún ta, mâ cûá gip àúä àïí àûúåc cấi vui trong thêm têm lâ àậ gip àúä.
Cố lệ tûâ 10.000 nùm rưìi, cấc bûåc cha mể àïìu bûát àêìu bûát tốc vò nưỵi
con cấi ùn úã bẩc bệo.
QÚÈNG GẤNH LO ÀI VÂ VUI SƯËNG 7
Cẫ vua Lear trong kõch ca Shakespeare cng la hết: "Cố àûáa
con bẩc bệo thêåt àau àúán hún bõ gùỉn àưåc cùỉn!".
Nhûng con cấi ta lâm sao biïët mang ún àûúåc, nïëu ta khưng têåp
cho chng nhû vêåy? Lông bẩc bệo mổc tûå nhiïn nhû cỗ dẩi. Lông biïët
ún thò nhû bưng hưìng, phẫi trưìng trổt, tûúái bốn, nêng niu, nùỉng che
Chng ta nïn nhúá rùèng chng ta dẩy con ra sao thò con ta
thânh ngûúâi nhû vêåy. chùèng hẩn àúâi bâ dò tưi lâ Viola Alexder àậ
chûáng minh lúâi àố mưåt cấch kiïu ngẩo. Khưng bao giúâ bâ phân nân vïì
sûå bẩc bệo ca con cấi. Khi tưi côn nhỗ, dò Viola àûa bâ ngoẩi tưi vïì
nhâ sùn sốc, chiïìu chång cng vúái bâ mể chưìng tưi. Tưi cố thïí nhùỉm
mùỉt lẩi mâ vêỵn thêëy hai bâ ngưìi lâm phiïìn khưng? Tưi tûúãng nhiïìu
khi cng cố. Nhûng khưng bao giúâ dò tỗ vễ khố chõu ra nết mùåt. Dò
u cẫ mể àễ lêỵn mể chưìng, nêng niu, phng dûúäng lâm cho hai bâ úã
nhâ con mâ tûúãng nhû úã nhâ mònh. Dò phẫi ni túái sấu ngûâúi con,
lẩi phng dûúäng thïm hai bâ, mâ cûá coi nhû viïåc thûúâng, Theo dò,
chùèng cố chi lâ cao thûúång àùåc biïåt hóåc àang khen hïët, chóa lâ viïåc
phẫi, tûå nhiïn, nïn dò mâ nhû vêåy thưi.
Dò Viola bêy giúâ ra sao? Dò àậ goấ chưìng trïìn 20 nùm vâ cố nùm
ngûúâi con àậ trûúãng thânh ra úã riïng. Cẫ nùm ngûúâi tranh nhau rûúác
dò vïì àïí àïín ún cc dc! Hổ cng kđnh mïën mể, cng phân nân rûâng
mể khưng bao giúâ úã lêu vúái hổ.
Àố lâ lông "biïët ún" û? Vư l! Àố lâ tònh u, tònh u trong
sẩch. Nhûäng ngûúâi àố trong tíi thú àậ àûúåc thúã mưåt khưng khđ êëm
ấp vâ chối lổi tònh êy ëm, nïn bêy giúâ àấp lẩi lông thûúng êëy. Côn gò
lâ lẩ?
Vêåy chng ta hậy nhúá rùçng mën cho con cấi àûâng qụn ún, ta
phẫi biïët nhúá ún. ta hậy nhúá rùçng "chng tuy nhỗ mâ tai khưng nhỗ"
vâ rêët àïí túái nhûäng lúâi nối ca bêåc mể cha àố. Chùèng hẩn nhû lêìn
sau ta cố mn chï lông tưët ca ai trûúác mùåt chng ta, thò ta hậy
ngûâng ngay lẩi. Àûâng bai giúâ nối: "Ngố cấi khùn k cc mâ chõ Sue
gúãi mûâng nùm múái chng ta? Chõ êëy àan lêëy àïí khỗi mêët mưåt xu nâo
hïët àêy mâ". Lúâi chï àố, àưëi vúái chng ta cố thïí lâ rêët bònh thûúâng,
nhû trễ con nhúá rêët k. Vêåy nïn nối nhû vêìy: "Thûã nghơ xem, chõ Sue
àậ mêët bao cưng àïí àan cấi khùn nây mùçng chng ta! Thiïåt tưët bng
quấ! Phẫi viïët thú cẫm ún chõ ngay múái àûúåc". Nhû vêåy con cấi chng
O
O
O
Á
Á
Á
C
C
C
H
H
H
Õ
Õ
Õ
U
U
U
À
À
À
Ư
Ư
Ư
Å
Å
Å
N
N
N
C
C
C
O
O
O
Á
Á
Á
À
À
À
Ï
Ï
Ï
Í
Í
Í
T
TT
R
RR
I
II
Ï
ÏÏ
Å
ÅÅ
U
UUM
MM
Y
YY
Ä
ÄÄK
KK
I
II
M
Hưìi àố, cư úã tónh Tucson, thåc tiïíu bang Arizona.Tưi xin tiïët lưå cêu
chuån vïì cư nhû cư àậ thåt vúái tưi.
"Bêëy giúâ tưi sưëng mưåt àúâi hïët sûác hoẩt àưång: tưi hổc phong cêìm
tẩi Àẩi hổc àûúâng, toio àẫm nhêån lúáp dẩy bíi tưëi trong trûúâng kia.
Ngoâi ra tưi thûúâng àûúåc múâi àïën dûå nhûäng bûäa tiïåc kếo dâi d àïën
khuya, hóåc khiïu v dẩo dûúái ấnh trùng. Mưåt bûäa kia, tưi sùỉm sûãa
ài chúi, bưỵng tưi chïët ngêët. Thêìy thëc bẫo tưi àau tim vâ phẫi tónh
dûúäng trong mưåt nùm, nïëu tưi mën khỗi bïånh.Tưi hỗi ưng liïåu ưng
cố bònh phc vâ khỗe mẩnh nhû trûúác khưng, ưng nhn vai trẫ lúâi
mưåt cấch mêåp múâ:
Dale Carnegie 10 "Mưåt nùm nùçm trïm giûúâng nhû mưåt kễ tân têåt vâ rêët cố thïí
chïët vêỵn hoân chïët!".
Câng nghơ lẩi câng hoẫng súå. Tẩi sao tưi lẩi gùåp phẫi tai ûúng
nây? Tưi cố lâm àiïìu gò ấc àêu? Tưi nghển ngâo khốc sët mưåt ngây.
Tưi oấn àõnh mïånh nhûng vêỵn nùçm nghơ nhû lúâi thêìy thëc dùån. Kïë
àố đt lêu, mưåt ngûúâi bẩn thên àïën thùm tưi. Àố lâ mưåt hoẩ sơ trễ tíi.
Anh ta khun tưi rùçng: "Tưi biïët àưëi vúái chõ trong ngây nây thò viïåc
phẫi nùçm tơnh dûúäng mưåt nùm rông lâ mưåt sûå rng rúån. Nhûng rưìi
chõ xem, cng chùèng ghï ghúám nhû chõ tûúãng àêu. Chõ sệ cố nhiïìu
thò giúâ àïí suy nghơ, àïìn nhêån xết mònh vâ biïët rộ mònh. Tri thûác chõ
sệ phất triïín vâ chõ sệ trúã thânh thûåc sûå vúái chõ sau mûúâi thấng àố
hún lâ sau hai mûúi lùm nùm chõ àậ sưëng".
Thïë rưìi tưi ngi dêìn vâ tưi cưë gùỉng bùỉt tưi phẫi suy nghơ vïì
nhûäng vêën àïì mâ trûúác kia tưi khưng àïí hay cố khi côn khinh
thûúâng. Mưåt tưëi, tưi vùån vư tuët àiïån vâ nghe thêëy mưåt cêu k cc.
"Ngûâúi ta chó bây tỗ àûúåc mưåt cấch hoân toân nhûäng àiïìu cẫm thêëy
thên têm".
cën sấch tuåt diïåu, nhan àïì "Toi mën mùỉt sấng lẩi" mâ tấc giâ lâ
bâ Morghild Dahl, mưåt thiïëu ph bõ loâ trong nùm mûúi nùm. Trong
chûúng àêìu cố cêu rùçng: "Hưìi àố tïn chó trưng àûúåc mưåt mùỉt vâ cố
nhûäng vêíy nhỗ che gêìn kđn con ngûúi lâm tưi chó côn nhòn thêëy lúâ múâ
qua cấi khe nhỗ úã phđa trấi. Chùèng hẩn, mën trưng mưåt quín sấch,
tưi phẫi cêìm àûa lïn têån mùỉt bïn trấi vâ àûa hïët con ngûúi sang phđa
tẫ".
Nhûng bâ khưng chõu àïí ai thûúng hẩi mònh, bâ nhêët àõnh
khưng àïí cho cưë têåt nây lâm bâ trúã thânh mưåt phïë nhên. Hưìi côn lâ
mưåt cưë gấi nhỗ, bâ mën chúi vúái trễ con hâng xốm, nhûng khưng
trưng thêëy nhûäng nết phêën vệ. Vò vêåy, khi bổn trễ trúã vïì nhâ, bâ liïìu
qu xëng vïå hê, dđ mùỉt xëng àêët àïí dô nhûäng nết phêën. Chùèng bao
lêëu biïët tûúâng têån tûâng núi tûâng chưỵ, trong khu phưë thûúâng chúi àa
vúái cấc bẩn, biïët tûúâng têån àïën nưỵi chúi trô gô cố chẩy àua lâ àïìu
thùỉng. Mën àổc, bâ dng nhûäng sấch in chûä thêåt lúán, dđ sất àïën
mùỉt. Cûá thïë hổc vâ thi àêåu hai bùçng: mưåt bùçng kiïën trc tưíng quất,
tẩi Àẩi hổc àûúâng Minnesota, mưåt bùçng giấo sû m thåt Àẩi hổc
àûúâng Columbia.
Ra àúâi vúái chûác giấo viïn tẩi mưåt lâng nhỗ úã thung lng Twin,
thåc Tiïíu bang Minnesota, bâ tiïëp tc theo sûå nghiïåp bấo chđ tẩi àẩi
hổc àûúâng Augustana trong tónh Sioux Fallo thåc tiïíu bang Dakota
Sud. úã àố trong 13 nùm, ngoâi cấc cưng viïåc nhâ trûúâng, bâ côn diïỵn
Dale Carnegie 12 thuët vïì vùn chûúng tẩi nhûäng cêu lẩc bưå ph nûä àõa phûúng vâ
mưåt àưi khi trûúác mấy truìn thanh. Bâ Morghid Bahl thåt tiïëp
trong cën sấch: "Trong tiïìm thûác, tưi lc nâo cng súå hậi sệ m hùèn.
Àïí trêën ấp tûúãng àen tưëi êëy, tưi àậ tûå bùỉt lc nâo cng vui vễ, cố
khi quấ vui bêët cûá trong trûúâng húåp nâo". QÚÈNG GẤNH LO ÀI VÂ VUI SƯËNG 13
T
T
T
A
A
A
L
tưi mùåc qìn ấo dâi, rưång... cho lêu rấch. Khưng bao giúâ tưi àûúåc dûå
nhûän àấm hưåi hê, vui vễ trễ trung. Tẩi trûúâng, tưi khưng giúän vúái cấc
bẩn, cẫ trong giúâ thïí thao nûäa. Tđnh cẫ thển ca tưi thânh bïånh. Tưi
thêëy tưi "khấc" hùỉn cấc bẩn bê vâ hoân toân khẫ ưë.
"Lúân lïn, tưi kïët hưn vúái mưåt ngûúâi chưìng cao niïn. Nhûng tđnh
tưi cng khưng thay àưíi. Bïn chưng tưi lâ mưåt gia àònh biïët lệ phẫi vâ
tûå tđn. Tưi rấn bùỉt chûúác mâ khưng àûúåc. Nhâ chưìng tưi cưë têåp cho tưi
lõch thiïåp bao nhiïu, chó lâm cho tưi e lïå bêëy nhiïu. Tưi hoấ ra nống
nẫy, cấu kónh. Tưi trưën hïët thẫy bẩn bê. Tưi rêët súå cố khấch àïën chúi.
Thûåc tai hẩi! Tưi biïët vêåy vâ súå nhâ tưi cng biïët vêåy, nïn khi lúä úã
àấm àưng tưi rấn vui vễ. Nhûng tưi lẩi quấ lưë, hoấ mêët cẫ tûå nhiïn.
Tưi hiïíu thïë vâ tưi khưën khưí lùỉm. Chốt hïët tưi àau àúán àïën nưỵi khưng
mën kếo dâi àúâi thïm nûäa. Tưi bùỉt àêìu nghơ túái tûå tûã.
Nhûng rưìi chó mưåt lúâi nối vư tònh àậ thay àưíi cẫ àúâi tưi. Bâ mể
chưìng tưi mưåt hưm kïí cho tưi nghe cấch bâ dẩy dưỵ con cấi. "D sao
cng mùåc, mể khó mën cho chng sưëng theo chng thưi. Cûá tûå
nhiïn, khưng bùỉt chûúác ai hïët". tûác thò toi nhêån thêëy rùçng chëc lêëy
khưí vâo thên chó vò tûå ếp mònh vâo mưåt cấi khn khưng thđch húåp.
Sấng hưm sau, thayd àưíi hùèn. Tưi bùỉt àêìu sưëng theo tưi. Tưi rấn
nhêån xết k vïì cấ tđnh ca tưi, rấn nhêån àõnh xem tưi ra sao. Tưi
Dale Carnegie 14 nhêån àõnh nhûäng nết àùåc biïåt ca tưi. Tưi hïët sûác xem xết cấc mâu,
cấc kiïíu ấo, àïí ùn bêån sao cho húåp vúái mònh. Rưìi tưi giao du, vúái
bẩn bê, xin nhêåp mưåt hưåi nhỗ. Tưi rêët súå hậi khi bõ bẩn bùỉt lïn diïỵn
àân. Nhûng mưỵi lêìn nối trûúác àấm àưng, tưi can àẫm àlûúåc thïm mưåt
cht. Phẫi lêu lùỉm ... nhûng bêy giúâ tưi thêëy sung sûúáng ngoâi ûúác
vổng ca tưi. Tưi dẩy dưỵ con tưi, ln ln chó vệ cho chng kinh
nghiïåm mâ tưi àậ àùỉng cay hổc àûúåc: "D sao cng mùåc, cấc con cûá
àêu. Khưng ai mën xâi giẫ hïët".
Cố mưåt ngûúâi con gấi ca ch tâi xïë àậ phẫi trẫ giấ rêët àùỉt àïí
àûúåc bâi hổc êëy. Chõ ta mn nïn mưåt danh ca. Nhûng cấi mùåt ca
chõ thûåc lâ mưåt tai nẩn cho ngûúâi vấc nố. Miïång chõ rưång, rùng chõ
vêíu. Lêìn àêìu ra trûúác cưng chng trong mưåt hưåp àïm tẩi New Jersey
chõ trïì mưi trïn xëng àïí che rùng. Chõ lâm àiïåu bưå thiïåt "mêìu mê".
Vâ kïët quẫ lâ chõ lâm trô cûúâi cho thiïn hẩ vâ chõu thêët bẩi móa mai.
Nhûng cố mưåt khấn giẫ tẩi àố nhêån thêëy chõ cố tâi. Ưng ta nối
trùỉng ngay: "Nây cư, tưi àậ thêëy cư diïỵn vâ biïët cư mùỉc cúä vò bưå rùng
ca cư". Chõ kia lng tng hưí thển, thò ưng ta liïìn tiïëp: "Cố hẩi gò
àêu? Rùng vêíu nâo phẫi lâ mưåt tưåi? Àûâng che nố! Cûá múã miïång ra
khấn giẫ sệ thđch, khi hổ thêëy cư khưng mùỉc cúä nûäa". Rưìi ưng ta lẩi
ranh mậnh nối ln: "Vẫ chùng, bưå rùng mâ cư cưë tònh che àêåy àố,
biïët àêu nố chùèng lâm cho cư nưíi danh?" Chõ Cass Deley nghe theo vâ
khưng thêm nghơ túái cấi "mấi hiïn" ca mònh nûäa. Tûâ hưm àố chõ chó
nghơ àïën thđnh giẫ. Chó múã miïång, thđch chđ, vui vễ ca vâ rưìi trúã nïn
mưåt ngưi sao chối lổi nhêët trïn mân ẫnh vâ úã àâi phất thanh. Hiïån
nay nhiïìu ngûúâi àống trô khấc lẩi rấn bùỉt chûúác chõ.
Khi triïët gia trûá danh William James nối ngûâúi ta chó lâm phất
triïín 10 phêìn trùm nhûäng tâi nùng tinh thêìn ca mònh, lâ ưng mën
chó nhûäng ngûúâi khưng tûå biïët rộ giấ trõ ca mònh. Ưng viïët: "Con
ngûúâi chng ta bêy giúâ so vúái con ngûúâi mâ chng ta cố thïí thânh
àûúåc, khấc nhau xa, cng nhû ngûúâi mú ng so vúái ngûúâi thûác tónh
vêåy. Chng ta chó dng mưåt phêìn nhỗ khẫ nùng vïì thïí chêët vâ tinh
thêìn ca ta thưi. Nối rưång ra, thò con ngûúâi hoẩt àưång trong mưåt khu
vûåc hểp hôi quấ, so vúái khẫ nùng thïnh thang ca hổ. Chng ta cố
nhiïìu khẫ nùng mâ khưng bao giúâ ta dng túái".
Bẩn vâ tưi, ta cố nhûäng tâi cấn riïng, vêåy àûâng mêët cưng bìn
bûåc vò nưỵi khưng àûúåc nhû ngûúâi kia ngûúâi nổ. Trïn àõa cêìu nây, mưỵi
ngûúâi chng ta lâ mưåt nhên vêåt múái mễ, vò tûâ hưìi thiïn lêåp àõa túái
àùåc nhû mđt ca tưi nây: Phẫi theo tâi nùng riïng ca mònh, khưng
thïí nâo bùỉt chûúác ngûâúi khấc àûúåc.
Thđ nghiïåm tai hẩi àố àậ cho tưi mưåt bâi hổc túái giâ àúâi chûá?.
Khưng. Tưi vêỵn khưng chûâa, tưi xín quấ. Tưi phẫi hổc ưn lẩi mưåt lêìn
nûäa. Nhiïìu nùm sau, tưi bùỉt àêìu viïët mưåt cën sấch mâ tưi hy vổng
sệ lâ cën hay nhêët tûâ trûúác túái nay vïì sûå diïỵn thuët trûúác cưng
chng. Viïët cën nây tưi cng àiïn nhû lêìn trûúác: tưi cng vay tûá
ca hâng lưë tấc giẫ khấc rưìi thu thêåp vâo trong mưåt cën - mưåt cën
chûáa à nhûäng cën khấc. Mën vêåy, tưi ài lûúåm hâng chc cën dẩy
QÚÈNG GẤNH LO ÀI VÂ VUI SƯËNG 17
cấch nối trûúác cưng chng vâ bỗ mêët mưåt nùm àïí chuín nhûäng
ca hổ sang bẫn thẫo ca tưi. Nhûng sau tưi nhêån thêëy rùçng tưi
khng. Cấi thûá cấch "tẫ-pđ-l" àố, tưíng húåp quấ, khư khan quấ, àổc
ngấn quấ. Thânh ra cưng toi mưåt nùm trổn, tưi phẫi xế bỗ sổt rấc vâ
viïët lẩi.
Lêìn nây tưi tûå nh: "Mây phẫi lâ thùçng cha Dale Carnegie vúái
têët cẫ nhûäng lưỵi lêìm vâ kếm cỗi ca nố. Mây khưng thïí lâ ngûúâi nâo
khấc àûúåc". Bỗ cấi viïët mưåt cën tưí húåp nhûäng sấch ca ngûúâi
khấc, tưi sùỉn tay ấo lâm mưåt viïåc mâ àấng lệ tưi phẫi lâm ngay tûâ
àêìu: dng kinh nghiïåm riïng mâ viïët; dng nhûäng nhêån xết riïng,
nhûng tin tûúãng chùỉc chùỉn ca tưi khi diïỵn thuët vâ khi nhêån dẩy
ngûâúi ta diïỵn thuët. Tưi àậ hổc vâ mong rùçng túái chïët cng khưng
qụn - bâo hổc ca ưng Walter Raleigh (Tưi khưng mën chó ưng
Walter dậ trẫi ấi mònh trïn bn àïí Hoâng Hêåu bûúác lïn cho khỗi lêëm
giêìy àêu. Tưi mën nối vïì ưng Walter Raleigh, giấo sû mưën Anh qëc
vùn hổc sûã nùm 1904). Ưng ta nối "Tưi khưn cố tâi àïí viïët mưåt cën
sấch khẫ sơ so sấnh vúái tấc phêím ca Shakespeare, nhûng tưi cố thïí
viïët mưåt cën theo tâi nùng riïng ca tưi àûúåc".
Vêåy thò ta phẫi hânh àưång theo tâi nùng ca ta, nhûng Irving
Khi Gene Autry cưë bỗ giổng Texas, trang sûác nhû cấc cêåu con
trai úã thânh thõ vâ khoe rùçng mònh sinh trûúãng úã Nûäu Ûúác thò chó
lâm cho thiïn hẩ chïë nhẩo châng thưi. Nhûng khi châng àúân cêy
banjo vâ ca nhûäng bâi hất ca bổn "cao bưìi" úã Texas thò châng vâo
motoj con àûúâng múái àûa châng túái sûå nưíi danh khùỉp toân cêìu, trïn
mân ẫnh cng nhû trïn àâi phất thanh.
Trïn thïë giúái khưng cố ai giưëng ta hïët. Ta nïn lêëy thïë lâm
mûâng. Trúãi cho ta tâi nùng nâo thò têån dng tâi nùng àố. Xết cho k,
nghïå thåt nâo chó àïí tûå mư tẫ hïët. Ta chó cố thïí ca nhûäng vui, bìn
ca ta thưi. Ta chó cố thïí vệ nhûäng cẫnh vêåt mâ ta thđch thưi. Kinh
nghiïåm, hoân cẫnh, di truìn àậ tẩo ra sao thò ta phẫi vêåy. D tưët
hay xêëu, ta cng phẫi trưìng trổt trong khu vûúân nhỗ ca ta. D dúã ta
phẫi gẫy cêy àúân nhỗ ca ta trong dân nhẩc ca àúâi.
Emerson viïët trong thiïn tu bt: "Tûå tđn" rùçng: "Trong sûå giấo
dc ca mưåt ngûúâi, cố mưåt thúâi gian ngûúâi àố nhêån thêëy rùçng ganh tõ
lâ ngu, bùỉt chûúác lâ tûå tûã, rùçng phêåm mònh sao thò phẫi chõu vêåy,
rùçng trong v tr, mïnh mưng àêìy thûác ùn nây, ngûâi àố phẫi vêët vẫ
cây miïëng àêët trúâi àậ cho mònh thò mònh múái cố àûúåc hưåt la ùn.
Nùng lûåc úã trong ngûúâi ta lâ mưåt nùng lûåc múãi mễ vâ riïng biïåt,
khưng ai cố hïët, vâ ngoâi ta ra, khưng ai biïët ta cố thïí lâm àûúåc cấi
gò, mâ chđnh ta, ta cng khưng biïët nûäa, nïëu ta khưng chõu lâm thûã".
QÚÈNG GẤNH LO ÀI VÂ VUI SƯËNG 19
Emerson nối vêåy. Côn Douglas Malioch, mưåt thi nhana thò nối
nhû vêìy:
Chùèng lâm thưng vt trïn àưìi
Thò lâm cêy nhỗ bïn ngôi, dûúái thung
Thưng kia àểp nhêët trong vng
Tưi tuy bế nhỗ sấnh cng thưng xanh
Lâm cêy chùèng àûúåc, cng àânh,
À
À
À
Õ
Õ
Õ
N
N
N
H
H
Ĩ
C
C
C
H
H
H
O
O
O
T
T
T
A
A
A
M
M
M
Ư
Ư
C
H
H
H
A
A
A
N
N
N
H
H
H
,
,
, H
H
H
A
A
A
Ä
Ä
Ä
Y
Y
Y
N
N
N
H
H
H
M
M
M
Ư
Ư
Ư
Å
Å
Å
T
T
T
L
L
L
Y
Y
Y
N
N
N
H
H
H
N
N
N
G
G
G
O
O
O
N
N
N
N
N
N
G
G
G
nghiïn cûáu nhûäng kho tiïìm lûåc nhên loẩi àậ phẫi nối rùçng: "Mưåt
QÚÈNG GẤNH LO ÀI VÂ VUI SƯËNG 21
trong nhûäng àûác tđnh k diïåu ca con ngûúâi lâ chđ chuín bẩi
thânh thùỉng".
Tưi xin kïí chuån mưåt ngûúâi àân bâ àậ hiïíu vâ ấp dng phûúng
phấp lêëy trấi chanh ca mònh pha thânh mưåt ly nûúác chanh tuåt
ngổt. Àố lâ chuån ca bâ Theha Thompson úã Nûäu Ûúác.
"Trong thúâi k chiïën tranh, chưìng bâ àûúåc bưí nhiïåm àïën trẩi
hën luån, kïë bậi sa mẩc Mojave thåc Têm Mïỵ Têy Cú. Bâ theo
sùn sốc chưìng. Thêåt lâ bìn nẫn. Ngay nây àêìu, bâ àậ ghết vng
nây, vò chûa bao giúâ bâ phẫi úã mưåt xố àêët khưí cûåc àïën thïë. Chưìng bâ
sët ngây li thi trong cùn nhâ gưỵ lp xp. Trúâi thò nống gêìn 50 bưå.
Bâ chùèng cố ai úã gêìn àïìn nối chuån cho khy khoẫ, ngoâi mêëy
ngûúâi Mïỵ Têy Cú vâ ngûúâi da àỗ khưng biïët lêëy mưåt cêu tiïëng Anh.
Giố nống thưíi sët tûâ sấng àïën chiïìu, khiïën cho àưì ùn vâ cẫ àïën
khưng khđ àêìy võ cất.
Bâ khưng chõu nưíi nûäa. Bâ than sưë phêån chùèng ra gò vâ viïët thú
cho cha mể sệ quay vïì Nûäu Ûúác, khưng thïí úã lẩi cấi àõa ngc nây.
Ưng c thên sinh trẫ lúâi vỗn vển cố hai cêu, nhûng thêëm thđa àïën nưỵi
bâ khưng bao giúâ qụn àûúåc, vâ hai cêu àố thay àưíi hùèn àúâi sưëng ca
bâ:
Trong mưåt nhâ t, hai ngûúâi cng àûáng võn tay vâo song sùỉt;
mưåt ngûúâi chó trưng thêëy mưåt bûác tûúâng trú tri, côn mưåt ngûúâi ngûãa
mùåt lïn trúâi, ngùỉm nhûäng vò sao.
Bâ àổc nhûäng dông nây mưåt lêìn, hai lêìn cho àïën mûúâi lêìn rưìi tûå
nhiïn thêëy hưí thển. Bâ quët sệ tòm cấi vui trong tònh cẫm ca bâ:
bâ quët ngùỉm sao.
Bâ lâm thên vúái thưí dên vâ àậ ngẩc nhiïn trûúác cấch hổ àưëi lẩi.
Khi bâ tỗ ra thđch cấi gò, mốn ùn hay vẫi dïåt, hổ lêåp tûác mang biïët bâ
Cưng cåc bn bấn thêåt lâ phất àẩt. Mưỵi tìn, hâng ngân lo
mổc rùỉn àûúåc gúãi ài àïën nhûäng phông thđ nghiïåm chun mưn chïë
thëc viïn trû nổc rùỉn àưåc; da rùỉn àûúåc mia vúái giấ cùỉt cưí àïí àống
giây, lâm vđ bấn cho cấc bâ cấc cưë sang trong úã tónh thânh; côn thõt
rùỉn àống hưåp thò àûúåc gúãi tûâng tâu àïën nhûäng thõ trûúâng úã khùỉp núi.
Tưi cố mia àûúåc mưåt têëm hònh chp cấc nhâ trong trẩi, cấi lâng nhúã
múái mổc, hậng diïån vúái c tïn "Serphentville, Froride" vâ gúãi nố àïí
biïëu ngûúâi àậ biïët cấch pha mưåt ly nûúác ngon bùçng mưåt trấi chanh
thêåt àưåc.
Trong cåc tra cûáu têm l nhûäng nhên vêåt hiïån tẩi vâ quấ khûá
ca Hoa K; tưi may mùỉn gùåp àûúåc nhiïìu ngûúâi àậ biïët cấch "chuín
bẩi thânh thùỉng".
QÚÈNG GẤNH LO ÀI VÂ VUI SƯËNG 23
Ưng William Bolitho, tấc giẫ cën "Mûúâi hai ngûúâi thùỉng Thêìn"
tốm tùỉt ngun tùỉc trïn nây nhû vêìy: "Àiïìu cêìn thiïët úã àúâi lâ khưng
phẫi biïët lúåi dng nhûäng thất thïë múái lâ àiïìu cêìn thiïët. Mën àûúåc
vêåy, phẫi thưng minh vâ chđnh cấi thiïn tû àố phên biïåt khưn vúái kễ
ngưëc.
Ưng Bolitho viïët cêu êëy sau khi bõ cûa mưåt chên vò ta nẩn xe
lûãa. Nhûng tưi lẩi biïët mưåt ngûâúi mêët cẫ hai chên mâ côn thânh cưng
trong viïåc chuín bêët lúåi thânh thùỉng lúåi:
Ưng Ben Fortson. Toi quen ưng tẩi Atlanta (tiïíu bang Georgie)
núi khấch sẩn tưi úã. Bûúác vâo thang mấy, tưi àïí ngay túái vễ mận
nguån vâ vui cûúâi trïn mùåt ưng. Ưng ct cẫ hai chên, ngưìi trong gốc
thang mấy trïn cấi ghïë cố bấnh xe. Khi thang ngûâng úã mưåt tûâng nổ,
ưng xin tưi trấnh lưëi cho ưng àêíy ghïë ra: "Xin lưỵi ưng, tưi lâm phiïìn
ưng quấ". Ưng nối thïë, rưìi nhïëch mếp cûúâi, mưåt cấi cûúâi húán húã, àêìy
nhên hêåu.
Sët mêëu giúâ liïìn, tưi cûá nghơ àïën con ngûúâi tân têåt mâ vễ tûå
triïët gia vâ cng lêìn àêìu tưi thêëy chên giấ trõ ca mổi vêåt. Tưi bùỉt
àêìu hiïíu rùçng nhiïìu mc àđch tưi theo àíi tûâ trûúác chùèng bộ cưng
cht nâo hïët".
Ưng àổc sấch vâ nhiïỵm àûúåc th nghiïn cûáu nhûäng vêën àïì
chđnh trõ kinh tïë vâ xậ hưåi. Ưng khưí cưng tra cûáu àïën nưỵi chùèng thêëy
mêëy lc ưng àậ cố thïí diïỵn thuåt vâ thẫo lån vïì nhûäng vêën àïì àố,
d khưng lc nâo ưng rúâi chiïëc ghïë cố bấnh xe. Ưng bùỉt àêìu quen
nhiïìu ngûúâi, vâ nhiïìu ngûúâi cng bùỉt àêìu biïët ưng. Vâ nay ưng Ben
Fortson, ngûúâi tân têåt êëy, lâ Thưëng àưëc ca Tiïíu Bang Georrgie!
Ba mûúi lùm nùm lâm nghïì dẩy ngûúâi lúán úã Nûäu Ûúác, tưi nhêån thêëy
mưåt phêìn àưng hổc trô ca tưi tiïëc àậ khưng àûúåc xët thên do mưåt
Àẩi hổc àûúâng. Hổ cho rùçng khưng àûúåc mâi àng qìn ghïë mưåt Àẩi
Hổc àûúâng lâ mưåt àiïìu bêët lúåi. Àiïìu àố chó àng mưåt phêìn thưi vò tưi
biïët nhiïìu ngûúâi àõa võ rêët cao mâ khưng hïì àùåt chên vâo mưåt trûúâng
Àẩi Hổc.
Vò vêåy, nhiïìu lêìn tưi kïí cho hổ nghe chuån mưåt ưng khưng
àûúåc hổc hïët nhûäng lúáp sú àùèng trûúâng lâng mâ cng nïn danh. Ưng
lâ con mưåt nhâ cûåc nghêo. Khi cha ưng qua àúâi, cấc bẩn bê phẫi gốp
tiïìn lẩi mua gip cho cưỵ quan tâi. Côn mể ưng phẫi ài lâm mûúâi giúâ
mưåt ngây tẩi mưåt xûúãng mấy chïë d. Khưng nhûäng vêåy, bâ lẩi côn
àem viïåc vïì nhâ lâm thïm àïën têån nûãa àïm.
Tuy sinh sưëng trong cẫnh bêìn bân, nhûng tûâ nhỗ, ưng àậ rêët
ham mï àống kõch. Ưng gia nhêåp mưåt gấnh hất tâi tûã do linh mc
lâng ưng àiïìu khiïín. Mùåc dêìu dụỵn trûúác mưåt sưë cưng chng đt ỗi,
QÚÈNG GẤNH LO ÀI VÂ VUI SƯËNG 25
nhûng àûúåc trêìm trưì khen ngúåi, ưng cng cẫm thêëy khoấi trấ mïnh
mưng, nïn nhêët àõnh sệ trúã thânh mưåt diïỵn giẫ. Rưìi tûâ mưåt diïỵn giẫ
vïì nhûäng vêën àïì thåc kõch trûúâng, ưng trúã thânh mưåt diïỵn giẫ vïì
nhûäng vêën àïì chđnh trõ.
Copyright: Tài liệu đại học ©