ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN HỮU SINH

PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ KIỂU MỚI TRÊN
ĐỊA BÀN HUYỆN ĐAN PHƢỢNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN HỮU SINH

PHÁT TRIỂN KINH TẾ HỢP TÁC XÃ KIỂU MỚI TRÊN
ĐỊA BÀN HUYỆN ĐAN PHƢỢNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành : Quản trị kinh doanh
Mã số: 60 34 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ XUÂN SANG
XÁC NHẬN CỦA

những thông tin chia sẻ quý báu mà HTX đã cung cấp cho tôi trong thời gian tôi
hoàn thành luận văn.
Tôi cũng xin cảm ơn chân thành sự chia sẻ và giúp đỡ động viên của gia đình
đã dành cho tôi trong suốt thời gian tôi tham gia khoá học và hoàn thiện luận văn
nghiên cứu của mình.
Tôi xin chân thành cám ơn.


MỤC LỤC
DANH MỤC BẢNG.................................................................................................. i
DANH MỤC HÌNH.................................................................................................. ii
DANH MỤC SƠ ĐỒ................................................................................................ ii
MỞ ĐẦU................................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
VỀ CHIẾN LƢỢC KINH DOANH HTX KIỂU MỚI............................................. 5
1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu...................................................................... 5
1.1.1 Tình hình nghiên cứu trong nước........................................................... 5
1.1.2 Tình hình nghiên cứu về HTX trên địa bàn huyện Đan Phượng,

thành

phố Hà Nội..................................................................................................... 8
1.2 Cơ sở lý luận................................................................................................... 9
1.2.1 Hợp tác xã............................................................................................. 9
1.2.2 Hợp tác xã kiểu mới............................................................................. 11
1.2.3 Vấn đề quản trị kinh doanh của HTX.................................................. 15
1.3 Các yếu tố ảnh hƣởng đến quản trị HTX và chiến lƣợc kinh doanh HTX....20
1.3.1 Môi trường bên ngoài.......................................................................... 20
1.3.2 Môi trường vĩ mô (môi trường tổng quát)........................................... 20
1.3.3 Môi trường bên trong (môi trường nội bộ).......................................... 20

3.2.2Mô trư

3.3.3Ma trậ
Đan Phượng (EFE) ........................................................................................

3.3.4Ma trậ
lược (SWOT) ...................................................................................................
3.3.5 Đánh giá hoạt động phát triển kinh tế hiện nay của HTX Đan Phượng .....

3.3.6Đánh g
Phượng ...........................................................................................................
CHƢƠNG 4. ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN KINH DOANH HTX ĐAN
PHƢỢNG KIỂU MỚI ...............................................................................................
4.1 Định hƣớng phát triển của HTX Đan Phƣợng đến năm 2020 ........................

4.1.1Về trồn

4.1.2Về chă

4.1.3Ngành
4.2 Chiến lƣợc kinh doanh phát triển kinh tế HTX Đan Phƣợng kiểu mới ..........
4.2.1 Ma trận SWOT ......................................................................................

4.2.2Các ch


4.2.3 Kết luận chiến lược áp dụng ưu tiên hàng đầu để phát triển kinh doanh
cho HTX Đan Phượng kiểu mới................................................................... 69
4.3 Các giải pháp thực hiện chiến lƣợc phát triển kinh doanh HTX Đan Phƣợng
kiểu mới.............................................................................................................. 70

1

Hình 1.1

2

Hình 1.2

3

Hình 3.1

DANH MỤC SƠ ĐỒ

STT
1

ii

Sơ đồ
Sơ đồ 2.1


MỞ ĐẦU
1.

Tính cấp thiết của đề tài
Hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) là tổ chức kinh tế tập thể có vai trò đặc biệt

quan trọng trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở nƣớc ta; đƣợc Đảng, Nhà

toàn huyện có 35 HTX, trong đó có 21 HTX Nông nghiệp, 01 HTX thuỷ sản với
56.106 xã viên, tổng vốn điều lệ là 16,509 tỷ đồng, 8 HTX công nghiệp, 1 HTX vận
tải và 4 quỹ tín dụng nhân dân. Xét thấy HTX Đan Phƣợng, một trong số những
hợp tác xã thành lập từ lâu và đi đầu trong phong trào hƣởng ứng luật HTX kiểu
mới và đã chuyển đổi hoạt động theo luật HTX 2012 từ tháng 9 năm 2013 với
những thành tựu nhất địnhh. Vì vậy, tác giả quyết định chọn HTX Đan Phƣợng là
hợp tác xã điển hình trong nghiên cứu của mình.
Tuy đã chuyển đổi hoạt động theo luật HTX kiểu mới, nhƣng HTX Đan Phƣợng
vẫn tồn tại khá nhiều vấn đề nhƣ: Kinh tế hộ nông dân hầu hết là nhỏ bé, thiếu vốn,
thiếu tƣ liệu sản xuất, thiếu hiểu biết về kỹ thuật canh tác và nhiều khâu của quá trình
sản xuất hộ nông dân không tự làm đƣợc, năng lực nội sinh, địa vị và quyền lợi của xã
viên, và ngƣời lao động; vị thế kinh tế HTX trong nền kinh tế nhiều thành phần định
hƣớng XHCN nhƣng vẫn theo cách làm kinh tế tập thể theo tu duy bao cấp. Hơn nữa
đội ngũ Ban quản trị của HTX Đan Phƣợng còn yếu kém, không có trình độ về kinh tế
thị thƣờng và ỉ nại dẫn đến việc hoạt động kinh tế tập thể kém hiệu quả, thậm chí thua
lỗ, không có doanh thu, lợi nhuận, ... Bên cạnh đó, HTX Đan Phƣợng chỉ lo đầu vào
sản xuất cho các hộ nông dân nhƣ phân bón, giống lúa, thuỷ lợi….còn các nông dân
phải tự lo vốn sản xuất kinh doanh và phân phối

sản phẩm, bán sản phẩm sau khi thu hoạch. Mọi gánh nặng vẫn đè lên ngƣời lao
động, trong khi đó HTX chƣa có chủ động đứng ra cùng giải quyết vấn đề với
ngƣời nông dân, chính là những thành viên đã góp vốn cổ phần cho HTX. Mô hình
quản trị của HTX Đan Phƣợng chƣa đƣợc tập trung để mang lại lợi ích cho thành
viên thông qua việc cam kết cung ứng, tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, việc làm theo
nhu cầu của thành viên. HTX chƣa chủ động trong hoạt động, chƣa đáp ứng tiêu
thụ sản phẩm, dịch vụ và việc làm cho thành viên HTX cũng nhƣ các đối tƣợng
không phải là thành viên.
Vì vậy, tác giả chọn đề tài “Phát triển kinh tế hợp tác xã kiểu mới trên địa
bàn Huyện Đan Phượng, Thành phố Hà Nội”, với mục đích nghiên cứu, đánh giá


Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động quản trị kinh doanh và hiệu quả

hoạt động kinh doanh của các HTX kiểu mới.
- Đề xuất đổi mới mô hình quản trị kinh doanh, đặc biệt là mô hình chiến
lƣợc
kinh doanh.
-

Đề xuất giải pháp cơ bản nhằm phát triển chiến lƣợc kinh doanh HTX Đan

Phƣợng kiểu mới trên địa bàn huyện Đan Phƣợng, thành phố Hà Nội.
3.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Thông qua nghiên cứu điển hình HTX kiểu mới, đối tƣợng và phạm vi

của luận văn nhƣ sau:

3


Đối tƣợng nghiên cứu: Quản trị kinh doanh thông qua nghiên cứu điển
hình HTX Đan Phƣợng kiểu mới.
Phạm vi nghiên cứu:
-

Về mặt không gian: Đề tài nghiên cứu, phân tích và đánh giá thực trạng hoạt

động của HTX Đan Phƣợng kiểu mới tại huyện Đan Phƣợng, thành phố Hà Nội và
từ đó đề xuất định hƣớng phát triển kinh doanh HTX Đan Phƣợng kiểu mới trên

kinh doanh HTX
Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu
Chƣơng 3: Phân tích thực trạng phát triển kinh tế HTX Đan Phƣợng kiểu mới
trên địa bàn huyện Đan Phƣợng, thành phố Hà Nội
Chƣơng 4: Định hƣớng chiến lƣợc phát triển kinh tế HTX Đan Phƣợng kiểu
mới trên địa bàn huyện Đan Phƣợng, thành phố Hà Nội

4


CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ
LUẬN VỀ CHIẾN LƢỢC KINH DOANH HTX KIỂU MỚI

1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1.1 Tình hình nghiên cứu trong nước
Nghiên cứu về chiến lƣợc kinh doanh HTX đƣợc rất nhiều học giả Việt Nam
nghiên cứu đƣợc công bố trên các ấn phẩm, báo, luận văn và luận án. Để cung cấp
một cái nhìn tổng thể về hoạt động nghiên cứu trong lĩnh vực này, tác giả sẽ trình
bày tóm tắt một số công trình khoa học liên quan đến đề tài luận văn đang nghiên
cứu; Tuy nhiên, để đảm bảo tính phù hợp và có tƣơng quan tƣơng đối, tác giả xin
trích dẫn một số nghiên cứu trong bối cảnh nông thôn, các huyện, xã đang triển khai
loại hình HTX gần giống nhất với mô hình HTX Đan Phƣợng kiểu mới .
Tác giả sẽ trình bày ba nghiên cứu của ba tác giả khác nhau cũng đƣợc thực
hiện tại các huyện khác nhau tại Việt Nam.
Nghiên cứu thứ nhất của tác giả Lê Thùy Hƣơng, 2003, Phát triển HTX nông
nghiệp kiểu mới trên địa bàn Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên. Mục đích của luận văn là vận
dụng lý luận HTX nông nghiệp để khảo sát, đánh giá hoạt động của HTX nông nghiệp
kiểu mới trên địa bàn Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên từ năm 1997 đến nay và đề xuất một số
phƣơng hƣớng, giải pháp tiếp tục phát triển HTX nông nghiệp kiểu mới



một số giải pháp nhằm đẩy nhanh quá trình CNH – HĐH tỉnh Bắc Ninh nhƣ sau rà
soát, điều chỉnh và bổ sung quy hoạch phát triển kinh tế nông thôn Bắc Ninh; phát
triển, ứng dụng tiến bộ khoa học – công nghệ trong nông nghiệp, nông thôn và bảo
vệ môi trƣờng; khai thác các nguồn vốn và nâng cao hiệu quả đầu tƣ; xây dựng
đồng bộ kết cấu hạ tầng kỹ thuật, kinh tế - xã hội nông thôn theo hƣớng hiện đại;
phát triển các làng nghề truyền thống, các làng nghề mớ, xây dựng và hình thành
các khu, cụm công nghiệp làng nghề ở nông thôn; giải pháp phát triển nguồn nhân
lực, giải quyết việc làm cho ngƣời lao động; phát triển các thành phần kinh tế, mở
rộng quan hệ liên kết kinh tế và đa dạng các hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh
trong nông nghiệp và nông thôn; xây dựng cơ chế, chính sách phát triển nông
nghiệp, nông thôn.
1.1.2 Tình hình nghiên cứu về HTX trên địa bàn huyện Đan Phượng, thành phố
Hà Nội
Cho tới thời điểm hiện tại, chƣa có công trình nghiên cứu nào về chiến lƣợc
kinh doanh phát triển HTX Đan Phƣợng kiểu mới trên địa bàn huyện Đan Phƣợng,
thành phố Hà Nội.
Do đó, nghiên cứu “Phát triển kinh tế hợp tác xã kiểu mới trên địa bàn
huyện Đan Phượng, tại Huyện Đan Phượng, Thành phố Hà Nội” là hết sức mới
mẻ và cần thiết, có giá trị luận cứ khoa học quan trọng cho phát triển HTX kiểu

8


mới. Trong tƣơng lai, Đan Phƣợng cần có chiến lƣợc kinh doanh mới để phát triển
loại hình HTX. Đồng thời, việc học hỏi các nghiên cứu đã thực hiện trƣớc đây giúp
cho tác giả có cái nhìn tổng quan về các hạn chế, chiến lƣợc kinh doanh phát triển
HTX kiểu mới, nhất là trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp,
nông thôn nhƣ hiện nay.
1.2 Cơ sở lý luận

tin tưởng vào ý nghĩa đạo đức, về tính trung thực, cởi mở, trách nhiệm xã hội và
quan tâm chăm sóc người khác”.
Tổ chức lao động quốc tế (ILO) định nghĩa, “HTX là sự liên kết của những
người đang gặp phải những khó khăn kinh tế giống nhau, tự nguyện liên kết nhau
lại trên cơ sở bình đẳng quyền lợi, nghĩa vụ sử dụng tài sản mà họ đã chuyển giao
vào HTX. Phù hợp với nhu cầu chung và giải quyết những khó khăn đó chủ yếu
bằng sự, tự chủ, tự chịu trách nhiệm và bằng cách sử dụng các chức năng kinh
doanh trong tổ chức hợp tác phục vụ cho lợi ích vật chất và tinh thần chung ...”.
b)
-

Đặc trưng của hợp tác xã
HTX là tổ chức kinh tế tập thể do các cá nhân, hộ gia đình, pháp nhân góp

sức, góp vốn lập ra, hoạt động nhƣ một loại hình doanh nghiệp, có tƣ cách pháp
nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các hoạt động của mình và đƣợc bình đẳng
nhƣ các thành phần kinh tế khác.
-

HTX kiểu mới tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc: tự nguyện, dân chủ,

bình đẳng, công khai, tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi.
-

HTX phải thực hiện nghiêm chỉnh các quan hệ về sở hữu, quản lý và phân

phối đƣợc quy định riêng trong từng HTX.
-

Tổ chức và hoạt động của HTX không bị giới hạn về quy mô, lĩnh vực và địa

của kinh tế thị trƣờng và ảnh hƣởng của các tổ chức độc quyền lớn. Do vậy, ngoài mục
tiêu kinh tế, HTX còn là loại hình kinh tế mang tính chất xã hội nhân đạo.

Ở

những nƣớc nông nghiệp nhƣ nƣớc ta thì HTX nông nghiệp là hình thức

kinh tế tập thể nông dân vì vậy hoạt động của HTX nông nghiệp có tác động to lớn,
tích cực đến hoạt động sản xuất của hộ nông nghiệp nông dân. Nhờ có hoạt động
của HTX các yếu tố đầu vào và các khâu dịch vụ cho hoạt động sản xuất nông
nghiệp đƣợc cung cấp kịp thời đầy đủ đảm bảo chất lƣợng, các khâu sản xuất tiếp
theo đƣợc đảm bảo làm cho hiệu quả sản xuất của hộ nông dân đƣợc nâng lên.
Thông qua hoạt động dịch vụ vai trò điều tiết của HTX nông nghiệp đƣợc
thực hiện, sản xuất của hộ nông dân đƣợc thực hiện theo hƣớng tập trung, tạo điều
kiện hình thành các vùng sản xuất tập trung chuyên môn hóa. Ví dụ dịch vụ làm đất,
dịch vụ tƣới nƣớc, dịch vụ bảo vệ thực vật,... đòi hỏi sản xuất của hộ nông dân phải
đƣợc thực hiện thống nhất trên từng cánh đồng và chủng loại giống, về thời vụ gieo
trồng và chăm sóc.
Nhờ có HTX, những trợ giúp của Nhà nƣớc đến tay với các hộ nông dân một
các dễ dàng. Do đó, HTX có vai trò làm cầu nối giữa Nhà nƣớc với hộ nông dân
một cách hiệu quả. Tóm lại, hợp tác xã có vai trò rất quan trọng trong phát triển
kinh tế bền vững.
1.2.2 Hợp tác xã kiểu mới
Có thể nói, chủ trưong,̛ chính sách của Đảng và Nhà nước ta trong viẹĉ chỉđaọ xây dƣngg̣ các HTXNN theo môhình hợp tác hóa - tạp̂ thểhoáđược
đề cạp̂ sớm, ngay tƣƣ̀ nhƣƣ̃ng năm 50, đầu nhƣƣ̃ng năm 60, trong thời kỳđẩy manḥ cải taọ XHCN ởmiền Bắc. Tren̂ cơsởthƣcg̣ hi ẹn̂ các chỉthi ,g̣ huớng̛ dẫn về
phát triển HTX của Đảng , đến

11




ạn̂ thƣ́c vàmong muốn

yếu kém , lúng túng trong sản xuất kinh doanh , sƣ tg̣ ồn taịcủa n ó chỉ còn là hình
thƣ́c. Vấn đềđạt̆ra làkinh tếhơpg̣ tác vàHTX thoát khỏi khủng khoảng nhu ̛thếnào,
mối quan hệcủa nó với kinh tế h ộvà các thành phần kinh tế khác ra sao trong điều


kiẹn̂ kinh tếh ộben̂ canḥ nhƣƣ̃ng thếmanḥ vâñ còn nhiều haṇ chếkho
qua. Thƣcg̣ tiêñ cho thấy , kinh tếhộcàng phát triển thì nhu cầu hợp tác càng trở ne n̂

12

nĝ thểvu ̛ợt


bƣ́c thiết ho ̛n. Chính vì v ậy trong nghi quyếṭ TW 4 khoá VIII , Đảng ta xác đinḥ :
Hơpg̣ tác hóa là ye û cầu cấp bách đối với ngu ̛ời nông dan,̂ để phục vụ cho sản xuất

của các hộtốt hon,̛ để bảo vệlơị ich́ của nông dan,̂ để nông dan̂ khonĝ bi thuạ thiẹt̂. Quan điểm của Đảng vàNhànu ớc̛ ta là tiếp tục đổi m ới
và hoàn thi ẹn̂ quan hệsản xuất trong no ̂ng nghiẹp,̂ nonĝ thon,̂ tanğ cuờng̛ khuyến khích , hỗtrơ,g̣ tạo điều ki ẹn̂ phát triển kinh tế hợp tác
và HTX tre n̂ cơsởlien̂ kết, hơpg̣ tác tƣ g̣nguy ẹn̂ ởcác h ọ,̂ các trang trại bằng nhiều hinh ƣ̀ thƣ́c, buớc̛ đi, quy môthích hợp để nanĝ cao hiẹû
quả
kinh tế- xã hội. Trong cac chinh sach va giai phap đẩy manḥ CNH , HĐH đất nước,

đaịhọîX cua Đang nêu ro:

̉̉̉
Tiếp tucg̣ nghien̂ cƣu xây dƣngg̣ môhình HTX kiểu mơi trên cơsơ tổng kết cac


sƣc l ạp̂ ra theo quy đinḥ cua Lu

̉́

vien̂ tham gia hơpg̣ tác xã, cùng giúp nhau thực hi ẹn̂ cóhi ẹû quảcác hoaṭđ ọnĝ sản xuất, kinh doanh vàna ̂ng cao đời sống v ạt̂chất, tinh thần, góp phần phát
triển kinh tế- xã họîcủa đất nuớc̛.
Sƣ pg̣ hát triển nh ạn̂ thƣ́c và tổ chức hoạt đ ọnĝ đối với các HTX đu ợc̛ cụ thể hoá mọt̂cách saû sắc ởsƣ hg̣ inhƣ̀ thành các HTX kiểu mới theo nhƣƣ̃ng
hinhƣ̀ thƣ́c khác nhau. Luạt̂HTX đuợc̛ ban hành và có hiẹû lƣcg̣ năm 1997, đạc̆ biẹt̂làsau khi cónghi g̣
quyết Đaịh ọîlần thƣ IX cua Đang va nghi g̣quyết số

̉́
nghị Trung u ̛ong̛ 5 (khoá IX) về“tiếp tucg̣ đổi mơi , phát triển và na ̂ng cao hiẹû qua

kinh tếtạp̂ thể”, khu vƣcg̣ HTX đa dần kho ̂iphucg̣ tinh trangg̣ kh ủng hoảng, có những

thay đổi quan trongg̣ vàcóbu ̛ớc phát triển mới . Hiện nay , cả nu ̛ớc có ho ̛n 17.900

HTX, 39 lien̂ hiệp HTX, tanğ

Các HTX đã thu hút tre ̂n 12 triẹû xa ƣ̃viên, hộxã viên lànguời̛ lao động, các hộk inh

tếgia đinh, kinh tếca thể, các doanh nghiẹp̂ nho. Khu vƣcg̣ lơn va quan trongg̣ nhất la

̉ƣ̀
HTX nonĝ nghiẹp̂ vơi 8.535 HTX va trên 100.000 tổhơpg̣ tac trong no ̂ng, lam,̂

nghiệp, thu hut khoang 8,3 – 8,5 triẹû xa viên, hộxã viên tham gia. Bên canḥ đo, sƣ

̉́


Bảng 1.1 So sánh mô hình quản trị HTX truớc̛ đổi mới và HTX kiểu mới

Cách
thƣc
̉́

thành

Áp đặt, “Tƣƣ̀ tren̂ xuống”

lập

Tính
chất
của tổ

Vƣa la tổchƣc kinh tế, vƣa la tổ
̉ƣ̀

̉ƣ̀

xã họîởđiạ phưong̛.

chƣc
̉́

HTX hoaṭđ
lệnh, hành chính , tạp̂ trung bao cấp .

Cơchế


̉̉

̉ƣ̃

tưliẹû san xuất.

Tổ

Chƣc na ̆ng quan ly va điều hanh

chƣc bọ

̉́
trong HTX đuợc̛ lồng ghép . Bộmáy