ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HOÀNG ĐÌNH TUÂN

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN VẬT LÍ
THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
Ở CÁC TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ MÓNG CÁI,
TỈNH QUẢNG NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN, NĂM 2020


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

HOÀNG ĐÌNH TUÂN

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN VẬT LÍ
THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
Ở CÁC TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ MÓNG CÁI,
TỈNH QUẢNG NINH

Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN THỊ TÍNH

LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN .......................................................................................................ii
MỤC LỤC............................................................................................................iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ..............................................................................viii
DANH MỤC CÁC BẢNG ....................................................................................ix
MỞ ĐẦU ..............................................................................................................1

1. Lý do chọn đề tài .............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu .......................................................................................3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.................................................................3
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ......................................................................................3
5. Giả thuyết khoa học.........................................................................................4
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ..........................................................................4
7. Phương pháp Nghiên cứu ................................................................................4
8. Cấu trúc của đề tài ...........................................................................................5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN VẬT LÍ
THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ...............................................................................7

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề.......................................................................7
1.2. Một số khái niệm liên quan đến đề tài..........................................................9
1.2.1. Dạy học......................................................................................................9
1.2.2. Dạy học Vật lí ở trường phổ thông..........................................................10
1.2.3. Quản lý dạy học môn Vật lí theo chương trình giáo dục phổ thông
mới ở trường trung học phổ thông ..........................................................12
1.3. Những vấn đề cơ bản về dạy học môn Vật lí theo chương trình giáo
dục phổ thông mới ở trường trung học phổ thông ..................................14
1.3.1. Mục tiêu môn học ....................................................................................14
1.3.2. Nội dung, chương trình môn Vật lí theo chương trình giáo dục phổ
thông mới.................................................................................................15

2.1.1. Khái quát tình hình kinh tế xã hội và giáo dục đào tạo thành phố
Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh ....................................................................39
2.1.2. Tổ chức khảo sát thực trạng quản lý dạy học môn Vật lí theo chương
trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phổ Móng
Cái, tỉnh Quảng Ninh...............................................................................41
iv


2.2. Thực trạng dạy học môn Vật lí theo chương trình phổ thông mới ở các
trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh ............................43
2.2.1. Sự khác biệt giữa chương trình dạy học Vật lý hiện hành với chương
trình phổ thông mới ở trường Trung học phổ thông ...............................43
2.2.2. Thực trạng về hình thức, phương pháp dạy học Vật lí ở các trường
trung học phổ thông thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh .................46
2.2.3. Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trong dạy
học môn Vật lí ở các trường THPT thành phố Móng Cái.......................49
2.2.4. Thực trạng cơ sở vật chất đáp ứng dạy học môn Vật lí ở các trường
THPT thành phố Móng Cái .....................................................................51
2.3. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Vật lí theo chương trình
giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố
Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh ....................................................................53
2.3.1. Lập kế hoạch dạy học môn Vật lí theo chương trình giáo dục phổ thông
mới ở các trường THPT thành phổ Móng Cái, tỉnh Quảng
Ninh...............53
2.3.2. Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Vật lí theo chương trình giáo
dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phổ Móng Cái, tỉnh
Quảng Ninh ..............................................................................................57
2.3.3. Thực trạng chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Vật lí theo
chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố
Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh ....................................................................60

3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo mức độ cần thiết và tính khả thi ............................74
3.2. Các biện pháp quản lý dạy học môn Vật lí theo chương trình phổ thông
mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh ...........75
3.2.1. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và giáo
viên về dạy học môn Vật lí theo chương trình phổ thông mới ở các
trường Trung học phổ thông thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh .....75
3.2.2. Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Vật lí theo
chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường Trung học phổ
thông thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh..........................................79
3.2.3. Tổ chức phát triển chương trình dạy học môn Vật Lí theo định hướng
phát triển năng học sinh ở các trường Trung học phổ thông thành phố
Móng cái, tỉnh Quảng Ninh.....................................................................82
3.2.4. Giám sát, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Vật lí theo
chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường Trung học phổ
thông thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh..........................................87

vi


3.2.5. Đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất thực hiện kế hoạch dạy học
môn Vật lí theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường
Trung học phổ thông thành phố Móng cái, tỉnh Quảng Ninh .................90

vi


3.4. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất ......93
3.4.1. Mục tiêu của khảo nghiệm ......................................................................93
3.4.2. Nội dung khảo nghiệm ............................................................................93
3.4.3. Đối tượng khảo nghiệm ...........................................................................93


Giáo dục

GD

Giáo viên

GV

Hiệu trưởng

HT

Học sinh

HS

Nhân viên

NV

Phương pháp giáo dục

PPGD

Quốc hội

QH

Thiết bị dạy học


Bảng 2.4.

Thực trạng lập kế hoạch dạy học môn Vật lí ở các trường
THPT thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh..............................54

Bảng 2.5.

Thực trạng tổ chức hoạt động dạy học môn Vật lí theo
chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT
thành phố Móng Cái......................................................................57

Bảng 2.6.

Thực trạng chỉ đạo hoạt động dạy học môn Vật lí theo
chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT
thành phố Móng Cái......................................................................60

Bảng 2.7:

Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Vật lí theo
chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT thành phố
Móng Cái
........................................................................................64

Bảng 2.8.

Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn
Vật lí theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường
THPT thành phố Móng Cái...........................................................67

triển những ưu điểm của chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông hiện
hành, phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của nền văn hóa Việt Nam và

1


phù hợp với xu thế quốc tế, đồng thời đổi mới toàn diện mục tiêu, nội dung,
phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục, thi, kiểm tra, đánh giá chất lượng

1


giáo dục theo yêu cầu phát triển phẩm chất và năng lực học sinh; ... tăng
cường thực hành và gắn với thực tiễn cuộc sống...”. Như vậy, muốn đạt được
kết quả về công tác đổi mới giáo dục phổ thông trong giai đoạn hiện nay, cùng
với việc đổi mới chương trình, sách giáo khoa, tổ chức dạy và học ở phổ thông
thì công tác quản lý hoạt động dạy và học các môn học trong các nhà trường
đóng vai trò then chốt [14].
Ngày 27 tháng 12 năm 2018, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) chính
thức công bố chương trình tổng thể và 27 chương trình môn học, hoạt động
giáo dục trong chương trình giáo dục phổ thông mới trong đó có môn Vật lí.
Chương trình môn Vật lí bậc trung học phổ thông (THPT) mới với đặc điểm là
sự kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết và thực nghiệm, là cầu nối các ngành khoa
học và tự nhiên khác như Toán, Hóa học y dược…..Trong chương trình giáo
dục phổ thông mới, Vật lí thuộc nhóm môn khoa học tự nhiên, là môn học được
học sinh lựa chọn theo định hướng nghề nghiệp, sở thích, năng lực của bản
thân. Đây là một điểm hoàn toàn mới so với chương trình THPT hiện hành.
Mục tiêu chương trình môn Vật lí THPT mới đã chỉ rõ là cần hình thành và
phát triển ở học sinh năng lực Vật lí đồng thời góp phần cùng các môn học
khác hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu và các năng lực

3.2. Đối tượng nghiên cứu
Các biện pháp quản lý dạy học môn Vật lí theo chương trình giáo dục phổ
thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng
Ninh.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Vật lí theo
chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT.
- Đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Vật lí theo chương
trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THPT trên địa bàn thành phố Móng
Cái, Tỉnh Quảng Ninh.

3


- Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học môn Vật lí theo chương trình giáo
dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái tỉnh
Quảng Ninh.

4


5. Giả thuyết khoa học
Chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường THPT có nhiều điểm
khác biệt với chương trình hiện hành. Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý
dạy học môn Vật lí mang tính hệ thống, đồng bộ phát huy được năng lực dạy
học của giáo viên và điều kiện của nhà trường thì sẽ nâng cao được hiệu quả
dạy học môn Vật lí, góp phần nâng cao chất lượng thực hiện chương tình giáo
dục phổ thông ở các trường THPT của phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Về nội dung: Hệ thống các biện pháp quản lý dạy học môn Vật lí ở các

mới.
- Đề tài sử dụng phương pháp quan sát (dự giờ) giáo viên giảng dạy trên
lớp học. Kết quả sẽ được dùng để đánh giá thực trạng năng lực dạy học môn
Vật lí của giáo viên.
- Đề tài sử dụng phương pháp phỏng vấn cán bộ quản lý và giáo viên về
thực trạng quản lý dạy học môn Vật lí ở các trường trung học phổ thông thành
phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh theo chương trình giáo dục phổ thông mới để
củng cố thêm minh chứng.
- Nghiên cứu các sản phẩm dạy học và sản phẩm quản lý dạy học môn Vật
lí theo chương trình phổ thông mới ở các trường THPT thành phố Móng Cái,
tỉnh Quảng Ninh.
7.3. Phương pháp bổ trợ
Luận văn sử dụng toán thống kê để xử lý các số liệu khảo sát thực tiễn
nhằm đánh giá thực trạng dạy học môn Vật lí và thực trạng quản lý dạy học
môn Vật lí theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học
phổ thông thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh.
8. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, Đề tài gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn Vật lí theo chương trình
giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông.
5


Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học môn Vật lí theo chương trình giáo
dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái tỉnh
Quảng Ninh.
Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học môn Vật lí theo chương trình giáo
dục phổ thông mới ở các trường trung học phổ thông thành phố Móng Cái tỉnh
Quảng Ninh.


công trình Phạm Thị Kim Oanh (2017) "Phát triển năng lực dạy học cho giáo
viên phổ thông đáp ứng với chương trình giáo dục mới". Tác giả đã tập trung
nghiên cứu bốn nội dung cơ bản: (1) năng lực dạy học của giáo viên phổ thông;
(2) thực trạng về năng lực dạy học của giáo viên phổ thông hiện nay trong đó
nhấn mạnh những điểm yếu kém, hạn chế về các năng lực dạy học tích hợp,
phân hóa, tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo hay dạy học theo định
8


hướng phát triển năng lực người học. Tác giả đã chỉ đề xuất một số giải pháp
nhằm phát triển năng lực dạy học cho giáo viên đó là (3) những yêu cầu đổi
mới của chương trình giáo dục phổ thông như đổi mới nội dung giáo dục,
phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra đánh giá; (4)vai trò của các
trường sư phạm trong đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên... [16]
Có thể nói các nghiên cứu khoa học trên đã đề cập đến vấn đề quản lý hoạt
động dạy học nói chung và quản lý hoạt động dạy học môn Vật lí nói riêng ở
khía cạnh quản lý nội dung và phương pháp dạy học. Các tác giả mới chỉ dừng
lại ở những gợi ý, những định hướng có tính khái quát mà chưa đi sâu vào
nghiên cứu một cách toàn diện quản lý hoạt động dạy học môn Vật lí THPT
theo chương trình giáo dục phổ thông mới. Hơn nữa, hiện nay tại thành phố
Móng Cái tỉnh Quảng Ninh chưa có nghiên cứu nào về quản lý hoạt động dạy
học môn Vật lí THPT theo chương trình giáo dục phổ thông mới. Chính vì vậy,
đề tài Đề tài “Quản lý dạy học môn Vật lí ở các trường trung học phổ thông
thành phố Móng Cái tỉnh Quảng Ninh theo chương trình giáo dục phổ thông
mới ” hướng tới việc đánh giá đúng thực trạng hiện tại của hoạt động quản lý
dạy học bộ môn Vật lí hiện hành tại các trường THPT trên địa bàn thành phố
Móng Cái tỉnh Quảng Ninh. Trên cơ sở đó tìm ra những biện pháp phù hợp với
điều kiện cụ thể của các nhà trường, của ngành và của địa phương để quản lý
hoạt động dạy học môn Vật lí theo chương trình giáo dục phổ thông mới một
cách hiệu quả.

- Tổ chức, điều khiển học sinh nắm vững hệ thống những tri khoa học, phổ
thông, hiện đại, phù hợp với điều kiện về tự nhiên, xã hội và con người Việt
Nam, khả năng tư duy của học sinh Việt Nam, đồng thời rèn luyện, phát triển
cho học sinh những kỹ năng, kỹ xảo tương ứng.
- Tổ chức, điều khiển nhằm phát triển ở học sinh năng lực hoạt động trí tuệ,
đặc biệt là năng lực tư duy độc lập, sáng tạo.
- Hình thành cho người học thế giới quan, nhân sinh quan khoa học, lý
tưởng và những phẩm chất cơ bản, cần thiết của người công dân, người lao động.
1.2.2. Dạy học Vật lí ở trường phổ thông

10


Dạy học môn Vật lí ở trường THPT là quá trình trong đó dưới vai trò tổ
chức, hướng dẫn, chỉ đạo của giáo viên Vật lý, học sinh tự giác, tích cực tự tổ
chức hoạt động học tập nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục của môn

11