BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

.........../...........

....../......

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

HUỲNH VĂN KIÊN

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC
VỀ LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN TRÀ BỒNG, TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

.........../...........

....../......

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA


thầy cô giáo, cơ quan làm việc, anh chị em đồng nghiệp và bạn bè.
Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn cô giáo hướng dẫn
PGS.TS. Đinh Thị Minh Tuyết đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, giúp đỡ tôi rất
nhiều trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, khoa sau đại học, các khoa
và các thầy cô giáo Học viện Hành chính.
Tuy đã có nhiều cố gắng nhưng kết quả nghiên cứu luận văn không thể
không tránh khỏi những hạn chế, kính mong nhận được sự góp ý của quý
thầy, cô, đồng nghiệp để công trình hoàn thiện hơn.
Trân trọng cảm ơn!
Học viên

Huỳnh Văn Kiên


MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục các chữ viết tắt
Danh mục các bảng
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ LỄ HỘI
TRUYỀN THỐNG .......................................................................................... 8
1.1. Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài luận văn .............................. 8
1.2. Nội dung quản lý nhà nước về l hội truyền thống .............................. 12
1.3. Vai trò quản lý nhà nước về l hội truyền thống ................................. 21
1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về l hội truyền thống... 25
1.5. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về l hội truyền thống ở một số địa

TT

Nguyên nghĩa

1

DSVH

Di sản văn hóa

2

LHTT

L hội truyền thống

3

QLNN

Quản lý nhà nước

4

UBND

Ủy ban nhân dân

5


nó chứa đựng và phản ánh nhiều mặt của đời sống như: Kinh tế - xã hội, văn
hóa, tâm lý và tôn giáo tín ngưỡng của tộc người.
Ngày nay, ở mỗi quốc trên thế giới có một loại hình sinh hoạt văn hóa
riêng, mang đậm bản sắc văn hóa của một quốc gia đó, và có lẽ “l hội truyền
thống” là loại hình tiêu biểu và quan tâm nhiều nhất. L hội là hình thức sinh
hoạt văn hóa tổng hợp mang tính cộng đồng cao, có giá trị hướng về nguồn
cội, giá trị cân bằng đời sống tâm linh, giá trị sáng tạo và hưởng thụ văn hóa,
là nhu cầu quan trọng tác động đến đời sống xã hội. Với chủ trương, chính
sách của Đảng và Nhà nước ta đang khuyến khích phục dựng những giá trị
văn hóa truyền thống, do nhu cầu của xã hội, trên cơ sở đời sống kinh tế, đời
sống văn hóa ở cơ sở được nâng cao, các l hội truyền thống được phục hồi,
góp phần phát huy giá trị văn hóa, giữ gìn bản sắc văn hóa của các dân tộc.
Huyện Trà Bồng là một huyện miền núi, điều kiện phát triển kinh tế, xã
hội còn gặp rất nhiều khó khăn. Nhưng trong quá khứ người dân Trà Bồng có


2
tinh thần kiên cường, bất khuất chống giặc ngoại xâm, trong thời bình lại cần
cù trong lao động, học tập. Song trong quá khứ và hiện tại đã để lại nhiều nét
văn hóa đặc sắc mang giá trị lịch sử của người dân Trà Bồng. Đặc biệt là các
l hội truyền thống ở đây đều mang những nét đặc trưng riêng và gắn liền với
những sự kiện lịch sử, văn hóa của quê hương, đất nước, mà cho đến nay vẫn
còn gìn giữ như: L hội lịch sử Khởi nghĩa Trà Bồng và Miền tây Quảng Ngãi
28/8/1959; L hội Điện Trà Bồng đã được cấp Quốc gia công nhận là di sản
văn hóa phi vật thể; L hội Ngã rạ, mừng lúa mới của người Cor; L hội hiến
trâu của người Cor; L cưới hỏi của người Cor.
Tuy nhiên, việc phát triển các l hội truyền thống trên địa bàn huyện
vẫn còn bộc lộ nhiều bất cập: Công tác tuyên truyền, hướng dẫn cho nhân dân
hiểu rõ giá trị truyền thống trong việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân
tộc trong công tác tổ chức l hội còn hạn chế; Một số l hội còn có biểu hiện

học Xã hội và Nhân văn (nay là Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam) tổ
chức một hội thảo khoa học quốc tế về L hội truyền thống trong đời sống xã
hội hiện đại [17]. Các nhà nghiên cứu tham gia hội thảo này đã đóng góp
nhiều ý kiến về vai trò của l hội truyền thống trong xã hội hiện đại, trong đó
tác giả Vũ Ngọc Khánh cho rằng l hội không phải là một hiện tượng văn hóa
bất biến mà nó có sự đổi thay qua thời gian. Sự biến đổi và tiếp tục của các l
hội chính là sự hài hòa của nó đối với không gian và thời gian nhất định.
Về Đề tài nghiên cứu cấp Bộ, có đề tài khoa học: “Quản lý l hội dân
gian cổ truyền thực trạng và giải pháp” của hai tác giả: Nguy n Thu Linh và
Phan Văn Tú (2004).
Luận văn thạc s Quản lý công của Nguy n Thị Thu Thủy (2016)
“Quản lý nhà nước về bảo tồn và phát tri n các lễ hội văn hóa truyền thống
trên địa bàn TP. Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình”. Luận văn đã làm rõ các nội
dung quản lý nhà nước về bảo tồn và phát triển các l hội văn hóa truyền
thống, từ đó đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về bảo tồn và phát triển l
hội văn hóa truyền thống trên địa bàn thành phố Đồng Hới và phương hướng
và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về bảo tồn và phát triển l hội văn
hóa truyền thống trên địa bàn thành phố Đồng Hới.
Bùi Hoài Sơn (2009) “Quản lý lễ hội truyền thống của ngư i Vi t” Nhà
xuất bản Văn hóa dân tộc, Hà Nội. Tác giả tiếp cận vấn đề từ góc độ quản lý
di sản và phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ khu vực Đồng bằng Bắc Bộ từ
1945 đến nay. Tác giả đã chỉ ra những vấn đề đặt ra đối với quản lý l hội


4
truyền thống của người Việt, phân tích những tồn tại, hạn chế và đưa ra các
biện pháp tăng cường quản lý l hội truyền thống.
Hà Ngọc Thọ (2011) “L hội và công tác quản lý l hội”, Tạp chí Công
tác tôn giáo, Số 3. Bài viết nêu lên khái quát các l hội, chủ yếu là các l hội
truyền thống ở nước ta, với số liệu thống kê trung bình mỗi ngày cả nước có

nhằm góp phần hoàn thiện quản lý nhà nước về l hội truyền thống trên địa
bàn huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi.
3.2. Nhi

v nghi n c u

Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề cơ bản sau:
- Nghiên cứu hệ thống hóa cơ sở khoa học về l hội và quản lý về l hội
truyền thống.
- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý về l hội truyền thống trên địa
bàn huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi hiện nay.
- Đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về l
hội truyền thống trên địa bàn huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
4.1 Đối tượng nghi n c u
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là quản lý nhà nước về l hội truyền
thống.
42

h

vi nghi n c u
Về không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu quản lý nhà nước một

số l hội truyền thống tiêu biểu trên địa bàn huyện Trà Bồng.
Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng hoạt động quản lý nhà nước về
l hội truyền thống trên địa bàn huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi từ năm
2011 cho đến nay và đề xuất giải pháp cho thời gian tới.
Về nội dung: Một số nội dung quản lý nhà nước về l hội truyền
thống trên địa bàn huyện Trà Bồng.

6 1 Ý nghĩ

u n

Luận văn góp phần hệ thống hóa lý luận cơ bản quản lý nhà nước về l
hội truyền thống trên địa bàn huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi.
6 2 Ý nghĩ thực ti n
- Luận văn phân tích, đánh giá và xác định nguyên nhân hạn chế trong
quản lý nhà nước về l hội truyền thống trên địa bàn huyện Trà Bồng, tỉnh
Quảng Ngãi.


7
- Luận văn đề xuất một số giải pháp khả thi góp phần tham mưu cho
các nhà quản lý trong việc phát triển l hội truyền thống trên địa bàn huyện
Trà Bồng.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung
chính của luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ s

hoa học quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống.

Chương 2: Thực tr ng quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống trên địa
bàn huy n Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi.
Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thi n quản lý nhà nước
về lễ hội truyền thống trên địa bàn huy n Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi.


8

L (cuộc l ) là sự bày tỏ kính ý đối với một sự kiện xã hội, hay tự
nhiên, tư tưởng hay có thật, đã qua hay hiện tại, được thực theo nghi điểm
rộng lớn, mức độ rộng lớn, tùy thuộc cấp nhóm xã hội có nhiệm vụ cử hành,
nhằm biểu hiện giá trị của đối tượng được cử l . Hội là cuộc vui chơi bằng vô
số hoạt động giải trí công cộng, di n ra tại một địa điểm nhất định vào dịp các
cuộc l kỷ niệm, một sự kiện tự nhiên xã hội, nhằm di n đạt sự phấn khích,
hoan hỉ của công chúng dự l .
Trong cuốn Folklore một số thuật ngữ đương đại đã đưa ra định nghĩa
về l hội: “L hội là một số hoạt động kỷ niệm định kỳ biểu thị thế giới quan
của một nền văn hóa hay nhóm xã hội thông qua hành l , di n xướng, nghi l
và trò chơi truyền thống. Là một hoạt động hết sức phổ biến, l hội có thể là
sự kiện có tính tượng trưng và tính xã hội phức tạp nhất, tồn tại lâu đời trong
truyền thống”. Đây có lẽ là một định nghĩa khá đầy đủ về những l hội kỷ
niệm đã trở thành truyền thống.
Như vậy, l hội là hoạt động của một tập thể người liên quan đến tín
ngưỡng và tôn giáo. L hội bao gồm hai thành tố là l và kết hợp giữa tín
ngưỡng và vui chơi, giữa con người và thần linh, giữa thế giới âm và dươngđể
thông qua đó, con người có thể bày tỏ niềm mong ước của mình vào các vị
thần linh trên trời. Đồng thời, thỏa mãn khát vọng trở về cội nguồn và đáp
ứng nhu cầu văn hóa tâm linh cũng như nhu cầu giao lưu trong sinh hoạt văn
hóa cộng đồng.
112

h i truyền thống
Theo định nghĩa của UNESCO, Văn hóa truyền thống (Traditional

culture) “Là các tập quán và biểu tượng xã hội mà theo quan niệm của một


10

như một phong tục tập quán.
113

u n

nhà nước và qu n

nhà nước về

h i truyền thống

Khái ni m quản lý nhà nước
Đời sống xã hội là sự tổng hòa nhiều yếu tố vào quá trình vận động
phát triển. Muốn có một xã hội phát triển ổn định bền vững, cần nhiều chủ thể
tham gia quản lý các đối tượng khác nhau trong đó Nhà nước giữ vai trò quản
lý vĩ mô. Quản lý nhà nước xuất hiện sau khi nhà nước ra đời và là dạng hình
thức quản lý đặc biệt - quản lý toàn xã hội.
Từ những phân tích trên ta có thể hiểu “Quản lý nhà nước là một dạng
quản lý xã hội đặc biệt mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật để
điều chỉnh hành vi của cá nhân, công chức bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm
phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển bền vững xã hội”.
Quản lý nhà nước về lễ hội truyền thống
Theo luật Di sản; chủ thể quản lý nhà nước về l hội được chia thành 2
cấp: cấp trung ương và cấp địa phương; Chính phủ chịu trách nhiệm quản lý
nhà nước về l hội trong phạm vi cả nước.
Ở trung ương: Chính phủ giao cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực
hiện chức năng quản lý nhà nước về l hội. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan (Bộ Tài nguyên và Môi trương, Bộ
Tài chính, Bộ Giao thông, Bộ Y tế, Bộ Công an) thực hiện quản lý nhà nước về
l hội. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ trong phạm vi quyền hạn của mình và theo

của đất nước; nhà nước phải xây dựng các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch
phát triển l hội. Đây là một trong những nội dung quan trọng của quản lý nhà
nước và có tính quyết định đối với sự phát triển của l hội truyền thống. Nếu
không được định hướng phát triển đúng sẽ gây ra lãng phí, kém hiệu quả, tạo
dư luận xấu. Các chiến lược hợp lý được đưa ra sẽ góp phần quan trọng trong


13
việc bảo vệ và phát huy giá trị của l hội truyền thống. Vì thế, phải hết sức
quan tâm đến việc xây dựng và công khai kịp thời các chiến lược, quy hoạch,
kế hoạch, phát triển di sản văn hóa phi vật thể của địa phương, đặc biệt là các
l hội truyền thống. Các mục tiêu, chỉ tiêu trong chiến lược, quy hoạch, kế
hoạch phát triển l hội truyền thống phải phù hợp với chiến lược, quy hoạch
phát triển chung và phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất
nước, của địa phương. Cần có kế hoạch tổng thể về các l hội truyền thống
đang bị mai một để có phương án khôi phục; xây dựng chiến lược về nguồn
nhân lực lâu dài để đáp ứng cho nhu cầu từng giai đoạn và của từng địa
phương.
Chính phủ đã tiến hành đầu tư qua chương trình Quốc gia có mục tiêu
về văn hóa cho việc nghiên cứu, sưu tầm, phục hồi các giá trị văn hóa phi vật
thể, nhờ đó huy động sự quan tâm của cộng đồng đối với các hoạt động sinh
hoạt văn hóa phi vật thể trong đó có l hội truyền thống. Xét trên khía cạnh
quản lý nhà nước đối với các hoạt động l hội truyền thống, việc nghiên cứu
phải được tiến hành từ chổ hiểu biết đầy đủ về các giá trị văn hóa của l hội
truyền thống nói chung của từng l hội nói riêng, các đặc trưng của mỗi l
hội, từ đó tìm ra phương thức quản lý một cách hiệu quả nhất, vừa bảo tồn các
giá trị truyền thống, vừa loại bỏ được các yếu tố lạc hậu, chắt lọc được tinh
hoa văn hóa dân tộc.
1.2.2. Xây dựng và tổ ch c thực hi n văn


thực hiện các chức năng quản lý nhà nước. Như vậy cơ cấu tổ chức và hoạt
động của bộ máy nhà nước bao gồm: tổ chức và hoạt động của chính phủ; tổ
chức và hoạt động của bộ, cơ quan ngang bộ; tổ chức và hoạt động của chính
quyền địa phương.
Tổ chức l hội truyền thống phải dựa trên hai yếu tố cơ bản là di tích và
hoạt động l hội truyền thống. Quản lý hoạt động l hội truyền thống do đó
cần phải chú ý cả hai nội dung: quản lý di tích và quản lý các khâu tổ chức l
hội truyền thống.
Xét đến nội dung phát triển đội ngũ QLNN về l hội truyền thống. Ở
đây tôi xin chia ra làm hai nhóm đối tượng: nhóm quản lý di tích và nhóm tổ
chức hoạt động l hội truyền thống.
Về nhóm đối tượng thứ nhất, cần phải nâng cao năng lực đội ngũ công
chức, viên chức quản lý di tích. Phần đông các địa phương coi việc quản lý di
tích như mọi hoạt động hành chính giản đơn, nên nhận thức của công chức,
viên chức quản lý và thực thi cũng như việc sắp xếp công chức, viên chức
quản lý và thực thi còn hời hợt, nhiều địa phương, cơ quan bảo tàng trở thành
nơi trú chân tạm thời của những cán bộ không đủ năng lực hoặc chờ nghĩ hưu.
Tuy nhiên, nếu việc quản lý di tích không cặn kẻ, chẳng những không hiểu
được di tích mà còn không thể quản lý đúng di tích trên cả tầm vĩ mô và vi


15
mô. Muốn thực hiện sưu tầm, bảo quản và trưng bày, phát huy tác dụng phải
có trình độ am hiểu tường tận đến chi tiết phương pháp khoa học k thuật và
khoa học xã hội, nhân văn, mới mong đáp ứng được yêu cầu nghiệp vụ.
Những yêu cầu đó đòi hỏi cán bộ quản lý di tích cần phải có những kiến thức
về chuyên môn, chuyên tâm nghiên cứu để lĩnh hội những kiến thức mà bạn
bè trong và ngoài nước đã, đang đúc kết, thực hiện phát minh để áp dụng,
thúc đẩy khoa học bảo tồn bảo tàng ở Việt Nam.
Để giữ gìn các giá trị sáng tạo của quá khứ cần nắm vững các giá trị

Là cầu nối giữa các bên liên quan trong hoạt động quản lý và tổ chức
hoạt động l hội truyền thống.
Thực thi chức năng hướng dẫn - kiểm tra - giám sát và phối hợp xử lý
vi phạm với tinh thần trách nhiệm cao, phù hợp với chính sách, luật pháp và
các quy định của địa phương.
Việc quản lý và tổ chức hoạt động l hội truyền thống cần có sự gương
mẫu của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức nhà nước, các hội viên trong
các đoàn thể chính trị - xã hội. Nếu đội ngũ này thực sự gương mẫu chấp hành
nghiêm chỉnh việc thực hiện nếp sống văn minh trong l hội, thì hoạt động l
hội truyền thống tất sẽ chuyển biến tích cực, giảm thiểu các hiện tượng tiêu
cực nảy sinh. Cán bộ, công chức cần phân biệt rõ rệt việc công, việc tư khi
tham gia l hội truyền thống, không lợi dụng việc công vào hoạt động l hội
truyền thống gây phản cảm trước công chúng.
1.2.4. Xây dựng và tổ ch c thực hi n c c ch nh s ch về

h i truyền thống

Việc xây dựng thể chế chính sách được ban hành cụ thể, rõ ràng từ cấp
trung ương đến địa phương


17
Cấp trung ương: ban hành, hướng dẫn chỉ đạo thực hiện văn bản quy
phạm pháp luật về l hội, l hội truyền thống. Các văn bản quy phạm pháp
luật này phải giữ nguyên tắc đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý và dân chủ hóa
công tác quản lý, phải là các quyết định hành chính khả thi, tránh chồng chéo,
quy định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ, tránh tình trạng nhiều đơn vị cùng có chức
năng quản lý nhưng khi quy kết trách nhiệm không đơn vị nào đứng ra nhận
hoặc văn bản thiếu cơ sở thực thi, triển khai không kịp thời.
Cấp địa phương: tổ chức thực hiện, tham mưu với cấp trên các vấn đề