Các nguồn lực tự nhiên và xã hội ảnh hởng tới sự
phát triển kinh tế Liên Bang Nga
1.1. Đất nớc rộng nhất thế giới nguồn tài nguyên khổng lồ
1.1.1. Đất nớc rộng nhất thế giới
Liên bang Nga là quốc gia rộng lớn nhất trong 15 quốc gia thuộc Liên
bang Xô Viết trớc đây với diện tích 17.075.200 km
2
có vị trí địa lý trải qua hai
châu lục. Lãnh thổ trải dài trên phần lớn đồng bằng Đông Âu và 2/3 lãnh thổ nằm
ở Bắc á. Liên bang Nga có đờng biên giới dài xấp xỉ chiều dài đờng xích đạo, hơn
40.00km, đất nớc trải dài trên 11 múi giờ. Tiếp giáp với nhiều quốc gia gồm 14 n-
ớc Âu - á: Na Uy, Phần Lan, Estonia, Ba Lan, Belarus, Ukraina, Gruzia,
Azerbaizan, Kazahstan, Trung Quốc, Mông Cổ, Bắc Hàn, Latvia, Litva. Tiếp giáp
hai đại dơng lớn là Bắc Băng Dơng và Thái Bình Dơng, ngoài ra còn giáp biển
Caxpi, biển Đen, biển Bantích.
Liên bang Nga nằm ở bán cầu Bắc, nên có thể quan hệ với các nớc Châu âu,
các nớc Châu á và Bắc Mỹ. Đây là những khu vực có diện tích rộng lớn, dân số
đông, tiềm lực kinh tế mạnh. Đó là nguồn lực tự nhiên rất thuận lợi có thể giúp Nga
tận dụng mở rộng quan hệ kinh tế với bên ngoài. Đặc biệt là khu vực Tây Âu, phần
phía Đông nớc Nga cách xa những trung tâm kinh tế của đất nứơc nhng lại có nhiều
triển vọng trong việc phát triển mối quan hệ ngoại thơng đặc biệt sẽ có vai trò nhất
định trong chiến lợc kinh tế của các nớc APEC. Một khu vực phát triển kinh tế sôi
động nhất hứa hẹn trong thế kỷ XXI. Ngoài ra dọc bờ biển Nga có nhiều hải cảng lớn
và nổi tiếng phía bắc nh: Xanhpetécbua, áckhanghenxơ, Muốcmanxơ; và các cảng
phía đông: Nakhotka, Nagadan, VlađivôtstốcQua các hải cảng Bắc, Nga có thể
buôn bán với các nớc Đông, Tây Âu ra các nớc ven bờ Đại Tây Dơng và nhiều nơi
khác. Nga còn nằm trên con đờng giao thông đờng bộ quốc tế: Đờng xuyên á từ
Liên bang Nga sang các nớc Mông Cổ, Trung Quốc, Việt Nam và các nớc Đông
Nam á và từ Nga sang các nớc Đông Tây Âu, nối liền trong khung cảnh của sự
liên kết kinh tế- khoa học - kỹ thuật - chuyển giao công nghệ và sự hội nhập của nền
kinh tế thế giới. Đây là một lợi thế để Nga có thể mở rộng giao lu, hợp tác kinh tế

khác nhau về trình độ phát triển kinh tế của hai vùng.
1.1.3. Khí hậu nhiều kiểu đa dạng thay đổi theo địa hình
Khí hậu nhiều kiểu khác nhau thay đổi từ nơi này đến nơi khác, do lãnh thổ
rộng lớn kéo dài từ miền cực từ khoảng vĩ tuyến 82
0
bắc đến 42
0
bắc, gần hai phần
năm diện tích nớc Nga có nhiệt độ trung bình tháng giêng xuống - 30
0
c một số
vùng Xibia về mùa đông có khi nhiệt độ xống tới - 70
0
c. Lợng ma trung bình năm
từ 500 700 mm (phần Châu Âu thuộc Nga), từ 50 100 mm (Viễn Đông và
Xibia) 700 mm (đồng bằng phía đông Châu Âu), từ 1.000 2.000 mm (núi
Capcadơ, Antai, phía nam Viễn Đông), ngoài ra 80% lãnh thổ Liên Bang Nga
nằm trong các đới khí hậu ôn đới phía tây ôn hòa hơn, phía đông là khí hậu lục
địa. Phần lớn phía bắc thuộc đới khí hậu cực và cận cực, lạnh giá hầu nh quanh
năm, 4% diện tích lãnh thổ phía nam thuộc khí hậu cận nhiệt. Điều kiện tự nhiên
của Liên Bang Nga có nhiều thuận lợi đối với sự phát triển kinh tế, tuy vậy khó
khăn cũng không ít. Đất nớc rộng lớn, núi và cao nguyên chiếm nhiều diện tích,
vùng phía bắc lạnh giá, tài nguyên giàu nhng phân bố chủ yếu ở vùng núi, gây
khó khăn trong khai thác và vận chuyển.
Nớc Nga có nhiều kiểu khí hậu khác nhau, tuy nhiên phần lớn lãnh thổ có
khí hậu ôn đới lục địa (80% khí hậu đất nớc) với nhiệt độ chênh lệch giữa các vùng
rất lớn. Vùng cực Bắc là bình nguyên giá lạnh, lớp đất dới bề mặt hầu nh đóng băng
quanh năm, vùng rừng Taiga phía Nam có mùa đông khắc nghiệt và mùa hạ ngắn,
vùng thảo nguyên và miền trung Nga có mùa đông rất lạnh mùa hạ khô và nóng,
vùng giữa biển Đen và biển Caxpi có khí hậu Địa Trung Hải, vùng Kaliningrat có

2
, chiếm tới 80% trữ lợng
nớc các hồ ở Nga, chứa 23.000 km
3
nớc ngọt chiếm 20% trữ lợng nớc ngọt của thế
giới). Ngoài hồ Baikan, trên đất nớc Nga còn có rất nhiều hồ khác, ở phía bắc chủ
yếu là hồ băng hà, đầm lầy.
Dòng sông Vonga dài 3690 km là biểu tợng của nớc Nga, sông bắt nguồn
từ vùng núi Vanđai, chảy qua vùng đồng bằng rộng lớn, ít thác ghềnh hai bên bờ
sông là những cánh đồng rộng lớn mênh mông trù phú, có thời gian đóng băng
ngắn và có nhiều thành phố đẹp nổi tiếng nổi bật nằm trên bờ sông trong số đó là
nhng trung tâm khoa học, công nghiệp, du lịch của Nga - thành phố Vôngagrat,
Samara, Xaratop trên sông Vonga.Trữ năng thuỷ điện của các dòng sông lên tới 320
triệu KW có thể cung cấp nguồn điện năng lớn cho đất nớc (hiện nay khai thác một
phần không đáng kể).
1.1.5. Tài nguyên khoáng sản
Rất ít các quốc gia trên thế giới có thể so sánh với Nga về sự giàu có của tài
nguyên khoáng sản. Nhiều loại tài nguyên khoáng sản có trữ lợng đứng đầu thế
giới hoặc chiếm tỷ lệ lớn. Chính sự kết hợp hiếm có về quy mô lớn và đa dạng của
sự giàu có trong lòng đất đã đảm bảo tiềm lực tài nguyên thiên nhiên tổng hợp rất
lớn của đất nớc Nga. Trớc hết là dự trữ than khổng lồ trên đất nớc mà các loại
khoáng sản khác không sánh nổi về số lợng. Nguồn dự trữ này đợc thăm dò khai
thác một phần không đáng kể. Trữ lợng than đá 6.000 tỉ tấn (tính đến độ sâu 1800
m), đứng đầu thế giới, trữ lợng này đảm bảo nguồn than đá cho nớc Nga trong
nhiều thập kỉ.
Tài nguyên kim loại đen, kim loại màu và kim loại hiếm cũng có khả năng
đáp ứng nhu cầu của đất nớc trong thời gian dài. Liên bang Nga có trữ lợng quặng
sắt 70 tỉ tấn, đứng thứ hai thế giới. Nớc Nga có vùng mỏ quặng sắt lớn nhất là mỏ
Cuôcxcơ. Các mỏ độc nhất vô nhị về chất lợng thuộc tỉnh Nôrinxcơ. Một nguồn thu
đáng kể là về ngoại tệ là vùng mỏ kim cơng của tỉnh Iacút, vùng Xibia và Viễn