Website: Email : Tel (: 0918.775.368
MỤC LỤC
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
PhÇn më ®Çu
Dân số là vấn đề cần quan tâm hàng đầu của mỗi quốc gia bởi người dân
là động lực của quá trình phát triển kinh tế và là mục đích phát triển của xã
hội. Dân cư vừa là đầu vào vừa là đầu ra trong toàn bộ quá trình sản xuất xã
hội, sự phát triển của dân số đem lại nguồn cung lao động dồi dào cho nền
kinh tế đồng thời cũng là nơi tiêu thụ sản phẩm, là thị trường tiêu thụ sản
phẩm của nền kinh tế. Vì vậy nghiên cứu về dân số và sự gia tăng dân số đòi
hỏi mỗi quốc gia phải có chính sách kịp thời và phù hợp với đặc điểm dân cư
mỗi nơi, từ đó mới có thể nhìn nhận xác đáng những ưu điểm của sự gia tăng
dân số cũng như nghiên cứu cách khắc phục những tồn tại mà sự gia tăng này
mang lại.
Thực tế sự bùng phát dân số ở đô thị đã đem đến rất nhiều khó khăn cho
các nhà quản lý đô thị trong việc đưa ra các quyết định, các chính sách phát
triển dài hơi cho đô thị. Dân số tăng nhanh có ảnh hưởng tiêu cực đến mọi
mặt của nền kinh tế xã hội, sự quá tải về nhà ở trong khi quỹ đất hạn hẹp làm
suy giảm chất lượng sống của người dân, quá tải trong giao thông gây nên
nạn ùn tắc giao thông hàng năm gây thiệt hại cho nhà nước hàng chục tỷ
đồng, rồi quá tải trường học, bệnh viện… càng đòi hỏi việc nghiên cứu về
vấn đề bùng phát dân số phải nhanh chóng và kịp thời.
Với tư cách là một sinh viên đang theo học chuyên ngành quản lý đô thị
của trường đại học Kinh tế quốc dân, cùng với những hiểu biết trong quá
trình học và những kiến thức trong thực tế, nhóm chúng em gồm 4 thành viên
đã làm đề tài nghiên cứu về sự quá tải của dân số đô thị và những ảnh hưởng
tới sự phát triển kinh tế xã hội. Do kiến thức còn hạn chế nên nhóm chúng
em rất mong được sự góp ý giúp đỡ của thầy cô và các bạn để hoàn thiện đề
tài và giúp cho những đề tài nghiên cứu sau của chúng em có mức độ ứng
dụng thực tế cao hơn.

ngành, đầu mối giao thông nên dẫn đến việc có nhiều sự giao lưu, di chuyển
của dân cư các khu vực khác ngoài đô thị vào và cùng với sự đa dạng về các
hoạt động của đô thị mà mỗi cư dân trong đô thị đều có vai trò riêng của
mình. Mỗi một cu dân đô thị đều nằm trong 2 khả năng là đóng vai trò là
nguồn cung lao động, nguồn cầu sản phẩm hoặc cả hai dẫn đến việc mỗi cá
nhân ứng với khả năng của mình là có một địa vị trong xã hội. Khả năng của
mỗi cá nhân là không giống nhau vì thế sự phân tầng xã hội ở đô thị càng rõ
nét.
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
- Dân số đô thị luôn luôn biến động:
Dân số đô thị biến động do 3 nguyên nhân:
+ Do Mức tăng dân số tự nhiên
+ Do Mức tăng dân số cơ học
+ Do mở rộng diện tích hành chính đô thị
Các hoạt động diễn ra trong đô thị là không ngừng và có sự mở rộng quan
hệ với bên ngoài và theo thời gian dân số đô thị tăng lên do tỉ lệ tăng dân số
tự nhiên và yêu cầu đòi hỏi về một đô thị mới đáp ứng nhu cầu phát triển của
mình mà diên tích đô thị có thể thay đổi. Tất cả đều dẫn đến sự thay đổi về
dân số đô thị.
- Cơ cấu tuổi - giới của dân số và cơ cấu lao động, ngành nghề của dân số:
Cơ cấu tuổi - giới của dân số đô thị là đặc điểm qua trọng nhất của đô thị
vì nó liên quan đến nhiều vấn đề dân số. Một đô thị có số dân độ tuổi dưới 30
chiếm đa số thì đô thị đó được gọi là đô thị có dân số trẻ. Và việc xác định
như vậy là vô cùng quan trọng vì nó cho biết đô thị trong tương lai gần sắp
tới cần nhiều sản phẩm vật chất và nhiều dịch vụ hơn nữa. Đồng thời dân số
trẻ thì khả năng tiêu dùng là cao vì thế làm tăng phát triển kinh tế đô thị.
Ngược lại dân số đô thị có tuổi đời cao chiếm đa số thì đòi hỏi các dịch vụ xã
hội công cộng nhiều hơn và khả năng đáp ứng cho sự phát triển kinh tế xã
hội của đô thị bị giảm sút và khả năng sáng tạo cũng kém đi.

và khả năng xuất khẩu ra ngoài đô thị là không nhiều. Một đô thị mà có khả
năng thu hút lao động cao thì theo đó tỉ lệ các hoạt động phạm pháp cũng
giảm đi do tỉ lệ thất nghiệp giảm do đó sẽ tạo ổn định xã hội lâu dài
b)Dân số đô thị đóng vai trò là cầu hàng hóa sản phẩm, dịch vụ:
Mỗi người muốn tồn tại đều phải ăn, uống, sinh hoạt và tất cả các hoạt
động này đều phải có các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng. Dân số càng cao nhu
cầu này càng lớn và đô thị là một thị trường tiêu thụ rộng lớn và rất đa dạng
do đó càng kích thích sản xuất phát triển. Và càng làm tăng khả năng giao
lưu với các khu vực ngoài đô thị.
2. Quá tải dân số đô thị.
2.1.Khái niệm.
Quá tải dân số đô thị là khả năng không đáp ứng được của đô thị về cơ sở
hạ tầng và các dịch vụ thiết yếu trước sự gia tăng dân số đô thị.
2.2 Nguyên nhân quá tải dân số đô thị.
a)Do mức tăng dân số tự nhiên đô thị.
Mức tăng dân số tự nhiên đô thị trong một thời kỳ = Mức sinh dân số đô
thị trong một thời kỳ - mức chết dân số đô thị trong một thời kỳ.
Mức tăng này phụ thuộc nhiều vào trình độ phát triển kinh tes, văn hóa,
xã hội của đô thị. Các nhà quản lý có thể can thiệp vào mức sinh, làm giảm tỉ
lệ sinh bằng các chương trình kế hoạch hóa gia đình và các biện pháp hành
chính, giáo dục khác. Đồng thời mức chết của dân số cũng được giảm nhờ
các thành tựu khoa học kỹ thuật và phát triển nâng cao đời sống.
b)Do mức tăng cơ học của dân số đô thị.
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Mức tăng cơ học của dân số đô thị trong một thời kỳ = Số người đến đô
thị - số người ra khỏi đô thị trong một thời kỳ
Mức tăng này cũng phụ thuộc nhiều vào trình độ phát triển kinh tế, văn
hóa, xã hội của đô thị. Một đô thị đông dân, dễ tìm kiếm việc làm, môi
trường tự nhiên, môi trường văn hóa tốt sẽ thu hút dân cư chuyển đến tuy yếu

sinh thay thế, nhưng mức sinh giảm chưa vững chắc, vẫn còn thấp so với
mục tiêu đề ra và tiềm ẩn nguy cơ tăng dân số trở lại.
6
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Sức ép của di dân tự do lên các đô thị. Tốc độ đô thị hoá trong những năm
gần đây đã thu hút một lực lượng lớn lao động từ các vùng nông thôn đến các
đô thị, các khu công nghiệp để tìm việc làm. Tình trạng này là một trong
những nguyên nhân gây quá tải trong tham gia giao thông và trật tự an toàn
xã hội ở các tụ điểm có đông lao động tự do, hoặc các khu công nghiệp. Các
đối tượng này phần đông là nông dân, chỉ bán sức lao động cơ bắp, họ thiếu
kỹ năng lao động và cả các kiến thức về pháp luật, học vấn nên ý thức chấp
hành luật lệ kém, dẫn đến lộn xộn ở các nơi công cộng, gây khó khăn cho
công tác quản lý dân cư...
Cơ cấu dân số trẻ đang trở thành vấn đề lớn cho công tác dân số, điều này
đồng nghĩa với số người bước vào độ tuổi lao động tăng nhanh, đòi hỏi lớn
cho việc đào tạo nguồn nhân lực cũng như tạo công ăn việc làm. Mặt khác
đối tượng này đang bước vào độ tuổi sinh đẻ, đây chính là thách thức cho các
mục tiêu giảm sinh nếu chúng ta không có các giải pháp quyết liệt để tuyên
truyền, vận động nâng cao nhận thức đồng thời cung cấp các dịch vụ
CSSKSS một cách thuận tiện cho họ.
1. Những vấn dề đang đặt ra trong công tác quản lý các vấn đề xã hội ở
thành phố Hà Nội hiện nay.
Thành phố Hà Nội là đô thị vào loại lớn nhất của cả nước, với vị trí địa lý
thuận lợi, điều kiện khí hậu ưu đãi khiến thành phố trở thành điểm hội tụ,
giao lưu kinh tế, khoa học công nghệ, thương mại dịch vụ lớn nhất cả nước.
Bước vào quá trình CNH, HĐH, dưới tác dụng của các chính sách phát triển
công nghiệp, cùng với ưu thế vốn có của mình, thành phố này là nơi thu hút
nhiều dự án phát triển công nghiệp, dịch vụ, thương mai, Khoa học công
nghệ lớn nhất trong hệ thống các đô thị ở nước ta. Cũng vì lẽ đó, nơi đây hội
tụ các luồng nhập cư và có quy mô dân số lớn nhất toàn quốc. Kinh tế phát