BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

…………../…………..

……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THÚY HẰNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI ĐUA, KHEN THƯỞNG TRONG
LĨNH VỰC GIÁO DỤC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

ĐĂK LĂK, NĂM 2020


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

…………/…………
BỘ NỘI VỤ
……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THÚY HẰNG

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI ĐUA, KHEN THƯỞNG

LỜI CẢM ƠN
Với tình cảm chân thành, tôi xin trân trọng cảm ơn Ban lãnh đạo, các
giảng viên Học viện Hành chính Quốc gia đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất
cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành sâu sắc tới PGS.TS.
Trương Quốc Chính vì sự tận tình hướng dẫn, giúp đỡ trong quá trình thực
hiện luận văn.
Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Ban Thi đua - Khen thưởng, Sở Giáo
dục và Đào tạo tỉnh Phú Yên, đồng nghiệp và gia đình đã quan tâm, động
viên, giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành chương trình học tập và bản
luận văn này.
Mặc dù có nhiều nỗ lực, cố gắng, song luận văn không thể tránh khỏi
những thiếu sót và hạn chế, tôi rất mong nhận được sự chia sẻ và những ý
kiến đóng góp quý báu của quý Thầy, Cô và các anh, chị đồng nghiệp.
Xin trân trọng cảm ơn!

Phú Yên, ngày
tháng năm 2020
Tác giả luận văn

Trần Thúy Hằng


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU …………………………………………………………………… 1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI
ĐUA, KHEN THƯỞNG…………………………………………………….8
1.1. Lý luận chung về thi đua, khen thưởng………...……………………...8
1.2. Quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng...…………...…………....15

mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm tới phong trào thi đua yêu
nước và luôn nhắc nhở các cấp, các ngành phải coi trọng công tác thi đua.
Trong suố t tiếnriǹ h cách mangg̣ ViêṭNam, nhiều phong trào thi đua yêu nước
đã được phát động và trở thành cao trào cách mạng của quần chúng nhân dân.
Các phong trào như "Bình dân học vụ", "Hũ gạo kháng chiến, "Mỗi người làm
việc bằng hai vì miền Nam ruột thịt", "Thanh niên Ba sẵn sàng", "Phụ nữ Ba
đảm đang", “Đền ơn đáp nghĩa”, "Tuổi trẻ giữ nước", "Ngày vì người nghèo"
v.v. đã mang lại những hiệu quả to lớn, góp phần quan trọng vào thắng lợi của
sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Như
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Thi đua là yêu nước, yêu nước thì
phải thi đua”, “Công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua”. Thi đua phải
được tổ chức trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội và phải thực hiện
thường xuyên, lâu dài, rộng khắp. Đảng, chính quyền, đoàn thể các cấp phải
tuyên truyền, giải thích, động viên cho mọi người tự nguyện, tự giác tham gia
phong trào thi đua với kế hoạch, mục tiêu cụ thể, rõ ràng; đồng thời, phải có
trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra, đánh giá, tổng kết phong trào thi đua. Cán bộ,
đảng viên phải tích cực vận động quần chúng, đi đầu làm gương cho mọi
người. Phải kết hợp chặt chẽ thi đua với khen thưởng, “Thi đua là gieo trồng,
khen thưởng là thu hoạch”. Khen thưởng đúng người, đúng việc, kịp thời sẽ
động viên, giáo dục và thúc đẩy phong trào thi đua phát triển liên tục.

1


Ở

từng thời kỳ lịch sử, công tác thi đua, khen thưởng luôn là chủ

trương và chính sách lớn của Đảng và Nhà nước, luôn là nhiệm vụ chính trị
của đất nước và góp phần to lớn vào thắng lợi vĩ đại của dân tộc. Trong giai

bản của tình trạng trên là do công tác quản lý nhà nước về thi đua, khen
thưởng còn nhiều bất cập, hạn chế; coi nhẹ công tác tuyên truyền, phổ biến,
hướng dẫn và tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về thi đua, khen
thưởng. Công tác tổng kết, bình bầu còn tình trạng nể nang chạy theo thành
tích. Tổ chức bộ máy và cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng còn hạn
chế về chuyên môn.
Vì những lý do như vậy, tôi chọn vấn đề “Quản lý Nhà nước về thi
đua, khen thưởng trong lĩnh vực giáo dục trên địa bàn tỉnh Phú Yên” làm
đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công .
2.

Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Công tác thi đua, khen thưởng ngày càng có vị trí, vai trò quan trọng và
được mọi cấp, ngành quan tâm. Đã có rất nhiều đề tài khoa học nghiên cứu về
công tác thi đua, khen thưởng ở các lĩnh vực, địa bàn khác nhau được công bố
trên sách báo, tạp chí và các báo cáo tổng kết Hội thảo, đề tài khoa học tiêu
biểu như:
- Nguyễn Viết Vượng (2006), Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về thi
đua trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Nhà xuất bản
Lao động. Cuốn sách trình bày, phân tích khá kỹ về nguồn gốc quá trình hình
thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua, phân tích nội dung tư
tưởng Hồ Chí Minh về thi đua; nêu định hướng và các giải pháp vận dụng tư
tưởng Hồ Chí Minh về thi đua;
-

Trần Thị Hà (2013), Cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới thi đua, khen

thưởng trong giai đoạn hiện nay, Đề tài cấp nhà nước, Mã số đề tài: 02/2010,


ở
tỉnh Bắc Ninh hiện nay, luận văn thạc sĩ Quản lý công, Học viện Hành chính
Quốc gia. Luận văn nêu lên thực trạng quản lý nhà nước về thi đua, khen
thưởng ở tỉnh Bắc Ninh tuy có những bước chuyển biến rõ rệt, đồng bộ và nề
nếp hơn tuy nhiên phong trào thi đua yêu nước và công tác khen thưởng còn
nhiều hạn chế, yếu kém… Qua đó tác giả đã đề ra những giải pháp nhằm nâng
cao hiệu quả quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Bắc


4


Ninh;
+ Nguyễn Vũ Lộc (2017), Quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng
trên
địa bàn tỉnh Phú Yên, luận văn thạc sĩ Quản lý công, Học viện Hành chính
Quốc gia; Luận văn phân tích thực trạng quản lý nhà nước về thi đua, khen
thưởng trên địa bàn tỉnh Phú Yên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn
những hạn chế bất cập cần khắc phục. Từ đó tác giả đề xuất một số giải pháp
nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng tại tỉnh
Phú Yên;
+

Đào Thị Thùy Dung (2015), “Đổi mới hoạt động quản lý nhà nước về

thi đua khen thưởng tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn hiện nay”, luận văn thạc
sĩ Quản lý công, Học viện Hành chính Quốc gia. Luận văn đã phân tích thực
trạng công tác thi đua, khen thưởng trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, từ đó đưa ra
một số giải pháp nhằm đổi mới quản lý nhà nước trong công tác này tại địa
phương;

Nhiệm vụ:

Nghiên cứu, hệ thống lại những vấn đề lý luận cơ bản về thi đua,

khen thưởng; hệ thống lại một số vấn đề lý luận chung về quản lý nhà nước
đối với công tác thi đua, khen thưởng.
+

Phân tích đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về thi đua, khen

thưởng trong lĩnh vực giáo dục trên địa bàn tỉnh Phú Yên trong thời gian qua.
+
Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý
nhà
nước về thi đua, khen thưởng trong lĩnh vực giáo dục trên địa bàn tỉnh Phú
Yên trong những năm tiếp theo.
4.

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: Lý luận và thực tiễn hoạt động quản lý nhà
nước về thi đua, khen thưởng trong lĩnh vực giáo dục theo quy định pháp luật
hiện hành về thi đua, khen thưởng.
Phạm vi nghiên cứu:
- Về nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu các nội dung quản lý nhà
nước về thi đua, khen thưởng trong lĩnh vực giáo dục theo quy định của Luật
Thi đua, Khen thưởng hiện hành.
-

Về không gian: trên địa bàn tỉnh Phú Yên.

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ
lục, luận văn gồm có 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý nhà nước về thi đua, khen
thưởng.
Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng trong
lĩnh vực giáo dục trên địa bàn tỉnh Phú Yên.
Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về thi đua,
khen thưởng trong lĩnh vực giáo dục trên địa bàn tỉnh Phú Yên.


7


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ THI ĐUA, KHEN THƯỞNG
1.1. Lý luận chung về thi đua, khen thưởng
1.1.1. Khái niệm thi đua
Thi đua là một công cụ quản lý quan trọng của Nhà nước nhưng đã có
những lúc, những nơi nhận thức chưa đầy đủ về vấn đề này. Có lúc người ta
tưởng thi đua ra đời là có thể hoàn toàn thay thế cạnh tranh. Lại có lúc có
người cho rằng trong cơ chế thị trường chỉ cần cạnh tranh, không cần thi đua.
Hoặc có người tưởng rằng thi đua chỉ là công việc có tính nhất thời, là công
việc có tính phong trào, hình thức trong các dịp kỷ niệm, chưa coi trọng đúng
mức tầm quan trọng của thi đua.
Khái niệm thi đua được hiểu theo nhiều khía cạnh khác nhau:
Theo C. Mác: "Thi đua nảy nở trong quá trình hợp tác lao động, trong hoạt
động chung và kế hoạch của con người. Sự tiếp xúc xã hội tạo nên thi đua và
sự nâng cao theo lối đặc biệt nghị lực sinh động tăng thêm nghị lực cho riêng
từng người". [12, tr.274].

nhiệm vụ quan trọng trong công tác quản lý nhà nước ở từng địa phương và
từng đơn vị.
Tại Khoản 1, Điều 3 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thi
đua, khen thưởng năm 2013 có định nghĩa khái niệm thi đua như sau: “Thi
đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể
nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc” . [22, tr.1].
Như vậy theo nội dung khái niệm trên thì thi đua phải bao gồm 3 yếu tố
là:
9


Thứ nhất: Thi đua là hoạt động có tổ chức vì các phong trào thi đua là
do người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương phát động để thực hiện nhiệm
vụ của cơ quan, đơn vị, địa phương. Hoạt động có tổ chức của thi đua được
thể hiện từ khi lập kế hoạch, xác định mục tiêu, hình thức, đối tượng, tổ chức
phát động, ký giao ước thi đua, kiểm tra, sơ kết, tổng kết phong trào thi đua,
biểu dương, nhân rộng điển hình tiên tiến,…
Thứ hai: Thi đua là hoạt động tự nguyện, có tự nguyện thì mới khơi dậy
được sự sáng tạo của con người. Chỉ khi có tập thể cùng nhau hoạt động trên
tinh thần tự nguyện thì thi đua mới có ý nghĩa.
Thứ ba: Thi đua là hoạt động có mục tiêu và hướng đích rõ rệt, mục
đích để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; thi đua sẽ giúp cho hiệu quả, chất lượng
và năng suất lao động, học tập và công tác không ngừng được nâng lên, từ đó
thúc đẩy xã hội phát triển về mọi mặt.
1.1.2. Khái niệm khen thưởng
Khen thưởng là một trong những công cụ quản lý quan trọng của nhà
nước và là một trong những biện pháp quản lý của cơ quan, tổ chức.
Khen thưởng là một trong những lĩnh vực quan trọng trong quá trình
thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà

nước sâu sắc của dân tộc.
Bác Hồ luôn quan tâm đến việc biểu dương, khích lệ động viên người
tốt, việc tốt. Mỗi khi đọc báo, nghe đài, thấy có nghĩa cử đẹp là Bác cho đi
kiểm tra ngay để Bác khen thưởng. Bác thường nhắc nhở khen thưởng phải
chính xác và kịp thời để động viên, phát huy mặt ưu điểm, tích cực, khắc phục
và đẩy lùi mặt khuyết điểm, tiêu cực nhằm xây dựng con người mới vì mục
tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

11


Như vậy, ta có thể hiểu Khen là việc nhận xét, đánh giá tốt về một tổ
chức hoặc cá nhân nào đó, về cái gì, việc gì đó với ý nghĩa hài lòng. Thưởng
là tặng cho bằng hiện vật hoặc bằng tiền. Khen thưởng là hình thức ghi nhận
công lao, thành tích của Nhà nước bằng quyết định của cơ quan có thẩm
quyền do luật định. Khen thưởng là một vấn đề thuộc phạm trù khoa học xã
hội. Khen thưởng tồn tại cùng với sự tồn tại của Nhà nước, còn Nhà nước là
còn khen thưởng. Khen thưởng vừa có ý nghĩa động viên tinh thần, vừa có ý
nghĩa khích lệ bằng vật chất.
Hiện nay, khen thưởng vẫn có vai trò quan trọng, là động lực thúc đẩy
xã hội phát triển ổn định và bền vững; là biện pháp của người quản lý thực
hiện nhiệm vụ trọng tâm chính trị của cơ quan, đơn vị, địa phương mình nhằm
khuyến khích, động viên các tầng lớp nhân dân trong xã hội tích cực lao động,
sản xuất và công tác. Tại Khoản 2, Điều 3 Luật Thi đua, Khen thưởng năm
2003 (đã sửa đổi, bổ sung năm 2005, 2013): Khen thưởng là việc ghi nhận,
biểu dương, tôn vinh công trạng và khuyến khích bằng lợi ích vật chất đối với
cá nhân, tập thể có thành tích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. [22, tr. 1].
1.1.3. Mối quan hệ giữa thi đua và khen thưởng
Thi đua và khen thưởng là hai hoạt động có mối quan hệ chặt chẽ, tác
động biện chứng lẫn nhau. Mối quan hệ đó được biểu hiện: Thi đua là động

Đồng thời, muốn thi đua và khen thưởng trở thành động lực tích cực
trong quá trình phát triển thì thi đua phải có sự lãnh đạo đúng. Thi đua mà
không có sự lãnh đạo, tổ chức, thì thường nảy sinh chia rẽ, ganh tỵ, ghét bỏ
nhau, có thể làm những người tham gia thi đua nản lòng. Tránh hiện tượng các
cá nhân, tập thể tham gia thi đua mà chia rẽ, chỉ biết đến lợi ích của cá nhân
mình mà không quan tâm đến lợi ích của người khác, lợi ích của tập thể.
Tránh tư tưởng anh hùng cá nhân, vì thành tích cá nhân.

13


Như vậy, thi đua và khen thưởng là hai hoạt động có quan hệ song hành
nhưng không độc lập, hoạt động này bổ trợ cho hoạt động kia. Thi đua, khen
thưởng được coi là động lực để nâng cao hiệu quả chất lượng trên mọi lĩnh
vực chính trị - kinh tế - văn hóa và xã hội. Có thể khẳng định rằng, trong giai
đoạn hiện nay, thi đua là một biện pháp hữu hiệu xây dựng con người mới và
khen thưởng là biện pháp quản lý Nhà nước, quản lý con người.
1.1.4. Nguyên tắc về thi đua, khen thưởng
Nguyên tắc thi đua gồm:
Tự nguyện, tự giác công khai, đoàn kết, hợp tác và cùng phát
triển.
-

Việc xét tặng các danh hiệu thi đua phải căn cứ vào phong trào thi đua

và có đăng ký thi đua.
-

Thủ trưởng các cơ quan, đơn vị, địa phương là Chủ tịch Hội đồng Thi