ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ NGỌC

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
Ở CÁC TRƯỜNG THCS, THÀNH PHỐ MÓNG CÁI,
TỈNH QUẢNG NINH
Ngành: Quản lý Giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. DƯƠNG THỊ HOÀNG YẾN

THÁI NGUYÊN - 2020


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và
kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực, không trùng lặp với các đề tài
khác và chưa từng được ai công bố ở bất cứ tài liệu nào.
Thái Nguyên, tháng 06 năm 2020
Học viên

NGUYỄN THỊ NGỌC

i



LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC........................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ............................................................ viii
DANH MỤC CÁC BẢNG............................................................................... ix
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ............................................................. x
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài........................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài .................................................................... 3
3. Đối tượng, khách thể nghiên cứu .................................................................. 3
4. Giả thuyết khoa học ...................................................................................... 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 4
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu........................................................................ 4
7. Phương pháp nghiên cứu............................................................................... 5
8. Cấu trúc của luận văn .................................................................................... 6
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÊ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI
NGHIỆM THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ........................................... 7
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề .................................................................... 7
1.1.1. Các công trình nghiên cứu về trải nghiệm cho học sinh......................... 7
1.1.2. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm
cho học sinh .................................................................................................... 14
1.2. Hoạt động trải nghiệm của học sinh trong nhà trường Trung học Cơ
sở theo Chương trình giáo dục phổ thông mới ............................................... 17
1.2.1. Chương trình giáo dục phổ thông mới .................................................. 17
1.2.2. Đặc điểm tâm sinh lý học sinh Trung học Cơ sở.................................. 21

3


1.2.3. Vai trò của hoạt động trải nghiệm trong hình thành phẩm chất và



1.4.3. Các yếu tố khách quan thuộc về môi trường quản lý..............................
42
Kết luận chương 1 ........................................................................................... 44

5


Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI
NGHIỆM THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG
MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ, THÀNH PHỐ
MÓNG CÁI, TỈNH QUẢNG NINH .............................................................
45
2.1. Khái quát đặc điểm kinh tế, văn hóa xã hội và giáo dục THCS
thành phố Móng Cái, Quảng Ninh .................................................................. 45
2.2.1. Đặc điểm kinh tế, văn hóa xã hội.......................................................... 45
2.2.2. Đặc điểm giáo dục THCS ..................................................................... 46
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng ..................................................................... 47
2.2.1. Mục đích khảo sát ................................................................................. 47
2.2.2. Nội dung khảo sát.................................................................................. 47
2.2.3. Mẫu và địa bàn khảo sát........................................................................ 48
2.2.4. Phương pháp khảo sát ........................................................................... 48
2.2.5. Tiêu chí và thang đánh giá .................................................................... 49
2.3. Thực trạng hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ
thông mới ở các trường THCS, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh........ 49
2.3.1. Thực trạng nhận thức về hoạt động trải nghiệm theo Chương
trình giáo dục phổ thông mới .......................................................................... 49
2.3.2. Thực trạng xác định mục tiêu hoạt động trải nghiệm theo chương
trình giáo dục phổ thông mới .......................................................................... 52

hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới................. 84
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động trải
nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THCS
thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh........................................................... 87
2.6. Đánh giá chung.......................................................................................... 90
2.6.1. Thành công và nguyên nhân ................................................................. 90
2.6.2. Hạn chế và nguyên nhân ....................................................................... 91
Kết luận chương 2 ........................................................................................... 93
Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
94THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở
94CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ, THÀNH PHỐ MÓNG
CÁI, TỈNH QUẢNG NINH........................................................................... 94
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp............................................................ 94
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa............................................................
94
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống.......................................................... 94
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn..........................................................
95
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi........................................................... 95
8


3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính phù hợp ........................................................ 95

9


3.2. Biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm theo chương trình
giáo dục phổ thông mới ở các trường trung học cơ sở thành phố
Móng Cái, Quảng Ninh ................................................................................. 96

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH

:

Ban giám hiệu

CBQL

:

Cán bộ quản lý

CSVC

:

Cơ sở vật chất

ĐTB

:

Điểm trung bình

GD&ĐT

:

Giáo dục và Đào tạo


HS

:

Học sinh

SL

:

Số lượng

THCS

:

Trung học cơ sở

THPT

:

Trung học phổ thông

TL

:

Tỉ lệ

Thực trạng thực hiện nội dung cơ bản của hoạt động trải
nghiệm ở các trường THCS thành phố Móng Cái ..................... 55

Bảng 2.5.

Thực trạng thực hiện hình thức tổ chức HĐTN ......................... 59

Bảng 2.6.

Thực trạng kết quả hoạt động trải nghiệm theo chương trình
giáo dục phổ thông mới.............................................................. 63

Bảng 2.7.

Thực trạng phát triển Chương trình hoạt động trải nghiệm
theo chương trình giáo dục phổ thông mới ................................ 65

Bảng 2.8.

Thực trạng lập kế hoạch hoạt động trải nghiệm......................... 70

Bảng 2.9.

Thực trạng tổ chức bộ máy nhân sự và quy định triển khai
hoạt động trải nghiệm................................................................. 73

Bảng 2.10. Đánh giá thực trạng chỉ đạo triển khai hoạt động HĐTN.......... 77
Bảng 2.11. Thực trạng kiểm tra đánh giá hoạt động trải nghiệm................. 79
Bảng 2.12. Thực trạng quản lí cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động
trải nghiệm ........................................................................ . 81


Đánh giá mức độ thực hiện và kết quả đạt được của các
hình thức tổ chức HĐTN ........................................................ 62

Biểu đổ 2.3.

Thực trạng kết quả tổ chức hoạt động trải nghiệm theo
chương trình giáo dục phổ thông mới .................................... 64

Biểu đồ 2.4.

So sánh mức độ thực hiện và kết quả đạt được trong phát
triển Chương trình hoạt động trải nghiệm theo chương
trình giáo dục phổ thông mới .................................... 69

Biểu đồ 2.5.

So sánh mức độ thực hiện lập kế hoạch hoạt động trải
nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới ............... 72

Biểu đồ 2.6.

Thực trạng tổ chức bộ máy nhân sự và quy định triển
khai hoạt động trải nghiệm ..................................................... 76

Biểu đồ 2.7.

Thực trạng kiểm tra đánh giá hoạt động trải nghiệm ............. 81

Biểu đồ 2.8.

1. Lý do chọn đề tài
1.1. Hoạt động trải nghiệm là hình thức hoạt động có thể diễn ra trong
và ngoài giờ học và môn học, trong đó dưới sự hướng dẫn của nhà giáo dục,
tuỳ theo đặc điểm của từng học sinh, học sinh được tham gia trực tiếp vào các
hoạt động khác nhau của đời sống nhà trường cũng như ngoài xã hội với tư
cách là chủ thể của hoạt động, qua đó phát triển năng lực thực tiễn, phẩm chất
nhân cách và phát huy tiềm năng sáng tạo của cá nhân mình. Như vậy, có thể
nói thông qua hoạt động trải nghiệm được tổ chức bởi nhà trường sẽ góp phần
thực hiện mục tiêu phát triển phẩm chất và năng lực người học.
Nghị quyết 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 của Đảng CSVN
đã xác định quan điểm chỉ đạo: “Phát triển giáo dục và đào tạo là nâng cao
dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài. Chuyển mạnh quá trình giáo dục
từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất
người học. Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường
kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”. [1]
Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới
chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông đã khẳng định: “Tiếp tục đổi
mới phương pháp giáo dục theo hướng: phát triển toàn diện năng lực và phẩm
chất người học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, bồi dưỡng phương
pháp tự học, hứng thú học tập, kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và khả năng tư
duy độc lập: đa dạng hóa hình thức tổ chức học tập, tăng cường hiệu quả sử
dụng các phương tiện dạy học, đặc biệt là công nghệ thông tin và truyền thông;
giáo dục ở nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và xã hội”.
Thực hiện nội dung các nghị quyết của Đảng và chính phủ, ngày 28
tháng 7 năm 2017 Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức công bố thông qua
Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể. Theo đó, Chương trình giáo dục
phổ thông đã xuất hiện nhiều nội dung mới, trong đó có nội dung Hoạt động

1


ngoài nhà trường. Tuy nhiên, việc tổ chức các hoạt động trên còn gặp nhiều
lúng túng, khó khăn: đội ngu giáo viên chưa được bồi dưỡng cụ thể về các nội
dung, hình thức, phương pháp tổ chức; cơ sở vật chất phục vụ hoạt động còn
hạn chế, nhận thức của một bộ phận giáo viên, học sinh và phụ huynh chưa
thông, những khó khăn trên cho thấy cần thiết phải có những biện pháp quản
lý cụ thể đối với các nhà trường.
2


1.3. Trong lĩnh vực quản lý giáo dục đã có nhiều công trình nghiên cứu
về quản lý hoạt động trải nghiệm sáng tạo; giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh, những nghiên cứu quản lý hoạt động trải nghiệm ở trường THCS Hòa
Lạc, thành phố Móng Cái, Quảng Ninh còn chưa được nghiên cứu nhiều.
Xuất phát từ các lý do trên, đề tài: “Quản lý hoạt động trải nghiệm
theo Chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THCS thành phố
Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh” được lựa chọn nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động trải nghiệm theo
chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường THCS thành phố Móng
Cái, tỉnh Quảng Ninh, đề xuất biện pháp quản lý của Hiệu trưởng nhà trường
nhằm hình thành năng lực cá nhân của học sinh, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện nhà trường đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
3. Đối tượng, khách thể nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở trường THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông
mới tại các trường THCS thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh.
4. Giả thuyết khoa học
Quản lý hoạt động trải nghiệm cho học sinh tại các trường THCS, thành

- Đối tượng khảo sát:
02 lãnh đạo và chuyên viên phụ trách Phòng Giáo dục và Đào tạo thành
phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh;
16 cán bộ quản lý (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, Tổng phụ trách);
32 giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn;
48 cha mẹ học sinh;
144 học sinh khối 6, 7, 8, 9 của 06 trường THCS trên địa bàn thành phố
Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh (02 trường thuộc địa bàn thuận lợi; 02 trường
thuộc địa bàn ít thuận lợi; 02 trường thuộc địa bàn khó khăn).
- Thời gian sử dụng số liệu thống kê: 3 năm gần đây (từ năm 2016
đến 2019).
4


7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát
hóa… các tài liệu lý luận, các văn bản, Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng và Nhà
nước có liên quan đến GD&ĐT; quản lý, bồi dưỡng năng lực phát triển đội
ngu giáo viên và quản lý, bồi dưỡng năng lực đội ngu giáo viên THCS nói
riêng để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.
7.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: thiết kế các phiếu điều tra, đánh
giá về năng lực tổ chức HĐTN của GV ở các trường THCS, thành phố Móng
Cái, tỉnh Quảng Ninh, từ đó phân tích, đánh giá được thực trạng quản lý hoạt
động trải nghiệm theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường
THCS, thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh trong những năm qua.
Phương pháp chuyên gia: thu thập xin ý kiến của các chuyên gia trong
lĩnh vực giáo dục thông qua trải nghiệm, cũng như quản lý bồi dưỡng năng
lực tổ chức hoạt động trải nghiệm.


Chương 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÊ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các công trình nghiên cứu vê trải nghiệm cho học sinh
Để thực hiện mục tiêu giáo dục một cách toàn diện học sinh theo
phương thức phối kết hợp ba môi trường giáo dục Gia đình - Nhà trường Xã hội, các hình thức giáo dục học sinh ngoài giờ trên lớp và ngoài nhà
trường - gọi chung Hoạt động trải nghiệm được nhiều tác giả trên thế giới
quan tâm nghiên cứu.
Có thể nói, hoạt động trải nghiệm là một bộ phận quan trọng trong
chương trình giáo dục ở các nước trên thế giới nói chung và ở Việt Nam nói
riêng. Hoạt động này được chú trọng nghiên cứu và thực hiện như là một
công cụ đắc lực để giúp học sinh học tập có kết quả hơn cũng như phát triển
toàn diện hơn nhân cách của các em.
Nhà Tâm lí học hoạt động nổi tiếng của Liên Xô thế kỷ XX
L.X.Vưgôtxki (1896 -1934) đã chỉ ra rằng: Trong giáo dục, trong một lớp
học, cần coi trọng sự khám phá có trợ giúp (assisted discovery) hơn là sự tự
khám phá. Tác giả cho rằng, việc khuyến khích bằng ngôn ngữ của giáo viên
cùng với sự cộng tác của các bạn cùng tuổi trong học tập là rất quan trọng.
[17]
Ở Anh, có hơn 50% trẻ con chưa bao giờ biết đến nông thôn và riêng
London con số này là 35%. Cứ 10 đứa trẻ ở London thì có tới 4 em sống
trong đói nghèo và luôn có nhu cầu được đến những địa điểm ngoài trời an
toàn với giá thấp. Vì vậy, học tập trải nghiệm đã trở thành một trong những
chương trình hoạt động giáo dục được các nhà trường đặc biệt chú trọng và

7


và phát triển những phẩm chất, tư tưởng, ý chí, kĩ năng sống và năng lực cần
có trong xã hội hiện đại, đáp ứng được mục tiêu của giáo dục Hàn Quốc hiện
nay là “giúp mỗi công dân phát triển cá tính và những kĩ năng cần thiết cho
cuộc sống của một công dân độc lập dưới ánh sáng của tư tưởng nhân đạo và
tinh thần trách nhiệm vì sự phồn thịnh của đất nước và nhân loại”. Chương

9


trình giáo dục trải nghiệm của Hàn Quốc gồm 4 nhóm hoạt động chính là hoạt
động độc lập, câu lạc bộ, tình nguyện và hoạt động định hướng. Đây là những
hoạt động mang tính thực tiễn rất cao, gắn bó với đời sống và cộng đồng, có
tính tổng hợp nhiều lĩnh vực giáo dục nhằm phát triển, nâng cao các tố chất và
tiềm năng của học sinh, nuôi dưỡng ý thức sống tự lập, biết tham gia các hoạt
động quan tâm, chia sẻ tới những người xung quanh. Từ đó, định hướng và
hình thành cho các em ý thức cộng đồng và những phẩm chất cao đẹp mà một
người công dân thế giới cần có. [6]
Hội đồng giáo dục nghệ thuật quốc gia Singapore thực hiện“Chương
trình giáo dục nghệ thuật, cung cấp, tài trợ cho nhà trường phổ thông toàn bộ
chương trình của các nhóm nghệ thuật, những kinh nghiệm sáng tạo nghệ
thuật…”. [54]
Tóm lại, nghiên cứu của các nhà tâm lí học, các nhà giáo dục học, cũng
như mô hình học tập trải nghiệm mà các nước trên thế giới đang tiến hành đều
khẳng định rõ vai trò, tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm trong việc
hình thành và phát triển năng lực học sinh.
Như vậy, có thể thấy đây là những kinh nghiệm quý giá để chọn lọc,
vận dụng phù hợp vào bối cảnh Việt Nam nhằm đổi mới giáo dục theo hướng
phát triển năng lực người học đáp ứng yêu cầu mới.
Ở Việt Nam, một số công trình nghiên cứu về lí luận dạy học cũng đề
cập đến vấn đề tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm. Người đầu tiên