Phản ứng của các cacbonyl kim loại

– Phản ứng quan trọng nhất của các cacbonyl kim loại là phản ứng trong
đó nhóm CO được thế bằng các phối tử khác. Những phối tử này có tính
chất cho và ở một chừng mực nào đó có tính chất nhận, ví dụ PX3, PR3,
P(OR)3, OR2, SR2, NR3, RNC, v.v…, hoặc các phân tử hữu cơ không no
như benzen, xicloheptatrien (C7H8),…
Ví dụ:
5 6 5 3 6 5 3 4
( ) ( ) ( ) ( )Fe CO C H P C H PFe CO CO+ → +
6 5 3 4 6 5 3 6 5 3 2 3
( ) ( ) ( ) [( ) ] ( )C H PFe CO C H P C H P Fe CO CO+ → +
5 6 5 5 5 2 2
2 ( ) 2 [ ( ) ] 6Fe CO p C H p C H Fe CO CO+ − → − +
6 7 8 7 8 3
( ) ( ) 3Mo CO C H C H Mo CO CO+ → +
- Phản ứng thế có thể xảy ra khi hoạt hoá bằng nhiệt (một số cacbonyl
có khả năng phản ứng kém đòi hỏi nhiệt độ đến 200
o
C) hoặc bằng quang
hóa, ví dụ chiếu sáng. Trong trường hợp chung quá trình quang hóa xảy ra
sao cho khi hấp thụ photon thì trước tiên xảy ra sự tách nhóm CO và sau đó
đưa nhóm thế mới vào cầu phối trí.
Ví dụ:
6 5 5
( ) ( ) ( )
hv L
CO
Cr CO Cr CO Cr CO L
+
−

Co CO Na Hg Na Co CO+ →
2 10 5
( ) 2 2 [ ( ) ]
THF
Mn CO Li Li Mn CO+ →
- Người ta cũng biết được các anion cacbonylat nhiều nhân. Chúng được
tạo ra khi các cacbonyl phản ứng với dung dịch nước của kiềm hoặc với các
bazơ Liuyt.
Ví dụ:
2 2
2 9 2 8 3 2
( ) 4 [ ( ) ] 2Fe CO OH Fe CO CO H O
− − −
+ → + +
3
4 4 9
( ) [ ( ) ]
Na
trongNH l
Ni CO Na Ni CO→
2 2
4 3 2 6
3 ( ) 3 [ ( ) ] [ ( ) ] 6
II
Ni CO phen Ni phen Ni CO CO
+ −
+ → +
- Phản ứng chung quan trọng của anion cacbonylat hoặc của các dẫn xuất
của nó là phản ứng với các halogenua RX (nhóm R có thể là nhóm ankyl,
aryl, có thể là nhóm R