A - Đặt vấn đề
Nhân loại đã và đang bớc vào thế kỷ XXI - Thế kỷ của công nghệ hiện đại và
khoa học tiên tiến.
Trong lĩnh vực giáo dục, chúng ta đã xác định giáo dục ngày nay là xây dựng con
ngời mới phát triển toàn diện về đức - trí thể mĩ, đây cũng là nhiệm vụ của giáo
dục trong thời đại hiện nay. Chúng ta coi học sinh không chỉ là đối tợng mà còn là chủ
thể của giáo dục, vì vậy việc đổi mới phơng pháp dạy - học đang đợc toàn ngành giáo
dục nhiệt tình hởng ứng và đã đạt đợc những kết quả nhất định.
Toán học là một môn học chiếm vị trí quan trọng trong nhà trờng phổ thông. Dạy
Toán tức là dạy cách học toán, dạy phơng pháp suy luận khoa học, động thời trang bị
cho học sinh những kiến thức cơ bản nhất để tính toán và vận dụng các kiến thức đã học
vào các tình huống thực tế.
Trong dạy học chúng ta đều đã biết, phơng pháp dạy học chịu sự chi phối của
mục đích và nội dung, khi đã có mục đích và nội dung thì việc lựa chọn phơng pháp
giảng dạy là bớc quyết định sự thành công của hoạt động dạy học đó. Việc lựa chọn ph-
ơng pháp giảng dạy là không thể thiếu trong hoạt động của giáo viên.
Bàn về vấn đề dạy và học Toán trong trờng THCS, chúng ta đều biết ở cấp học
này học sinh thờng cha có kỹ năng, cha có cách học toán. Là một giáo viên đã có một
thời gian nhất định trực tiếp đứng lớp, tôi nhận thấy học sinh thờng ngại học toán đặc
biệt là toán hình, vì bộ môn hình học bắt nguồn từ thực tế do đó nó trừu tợng đối với
các em ở lứa tuổi này. Trong quá trình giảng dạy tôi đặc biệt quan tâm đến phơng pháp
dạy và học các tiết luyện tập hình. Trong các tiết luyện tập hình đòi hỏi kiến thức phải
chuẩn xác, bao quát kiến thức của một vài bài, nên việc lựa chọn kiến thức để luyện tập
là rất cần thiết. Mặt khác trong tiết luyện tập còn đòi hỏi học sinh phải tổng hợp đợc
rất nhiều những hoạt động toán học phức hợp nh: chứng minh, tìm tập hợp điểmvà
những hoạt động trí tuệ chung nh: phân tích,tổng hợp, so sánhcùng những hoạt động
ngôn ngữ nh giải thích, phát biểu.Tiết luyện tập không những củng cố, khắc sâu lý
thuyết mà còn là tiết rèn luyện kỹ năng và phát triển t duy cho học sinh. Chính vì lí do
đó cho nên trong phân phối chơng trình của BGD & ĐT thời lợng dành cho tiết luyện
tập là không nhỏ.
Nếu nh tiết lý thuyết cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản ban đầu thì

học sinh , giảm bớt phần nào đó khó khăn cho các bạn đồng nghiệp. Với kinh nghiệm
của bản thân còn hạn chế nên sáng kiến kinh nghiệm này không tránh khỏi những hạn
chế và thiếu sót nhất định.
B. giảI quyết vấn đề
I. Mục tiêu chung của tiết luyện tập
2
a) Một là: hoàn thiện hoặc nâng cao ở mức độ phổ thông cho phép đối với phần lý
thuyết của tiết học trớc hoặc một số tiết học trớc, thông qua một hệ thống bài tập( bao
gồm các bài tập trong SGK, SBT, hoặc các bài tập tự chọn, tự sáng tạo của giáo viên tuỳ
theo mục đích và chủ ý của bản thân giáo viên), đã đợc sắp xếp hợp lí theo kế hoạch lên
lớp.
b) Hai là : rèn luyện cho học sinh các kĩ năng, thuật toán hoặc nguyên tắc giải toán,
dựa trên cơ sở nội dung lí thuyết Toán đã học và phù hợp với trình độ tiếp thu của đại
đa số học sinh của một lớp học, thông qua một hệ thống các bài tập hoặc một chuyên
đề về các bài tập đã đợc sắp xếp theo chủ ý của giáo viên. Đây thực chất là vấn đề vận
dụng lí thuyết để giải các bài tập hoặc hệ thống các bài tập nhằm hình thành một số kĩ
năng cần thiết cho học sinh đợc dùng nhiều trong thực tiễn đời sống và trong học tập.
c) Ba là : thông qua phơng pháp và nội dung của tiết học(hoặc hệ thống các bài tập của
tiết học), rèn luyện cho học sinh nền nếp làm việc có tính khoa học, học tập tích cực
chủ động, sáng tạo, phơng pháp t duy và các thao tác t duy cần thiết.
* Chú ý: Trên đây là ba yêu cầu chủ yếu của tiết luyện tập toán. Tuy nhiên tuỳ theo
yêu cầu cụ thể của từng tiết học và các đặc điểm của các phân môn mà trong từng tiết
học nổi lên các yêu cầu trọng tâm.
Đối với phân môn Hình Học, yêu cầu về rèn luyện phơng pháp t duy lại quan trọng hơn
là cung cấp cho học sinh một lời giải của một bài toán cụ thể.
Tóm lại, tuỳ theo yêu cầu của từng tiết học mà ta đa ra yêu cầu nào trọng tâm,
yêu cầu nào là chủ yếu và mức độ cụ thể của từng yêu cầu.
II. Đóng góp mới về mặt lý luận, về mặt thực tiễn.
1. Về mặt lí luận.
Để nâng cao hiệu quả của giờ luyện tập thì dù với biện pháp nào cũng phải thông

+ Rèn những kĩ năng gì từ tiết luyện tập này?
Xuất phát từ việc khảo sát đó tôi thấy một mặt hớng dẫn cho các em tìm ra kiến
thức mới là rất quan trọng, mặt khác để nhớ, khắc sâu và vận dụng để giải các bài tập
lại càng quan trọng hơn, vậy việc đó đợc thực hiện ở đâu? Đó là thực hiện phần lớn ở
tiết luyện tập.
v - Nội dung
1. Cơ sở lí luận
Luyện tập trớc hết nhằm mục đích phát triển kĩ xảo nh một thành phần quan
trọng của kĩ năng. Luyện tập không phải chỉ đối với tính toán mà còn cả đối với việc
dựng hình, vẽ hình, sử dụng thớc và các dụng cụ vẽ hình khác. Với đại số là vẽ đồ thị
hàm số, giải phơng trình và hệ phơng trình, giải bất phơng trình và hệ bất phơng trình
Với Hình học thì đó là vẽ hình, dựng hình, tìm quỹ tích
Việc thực hiện chức năng luyện tập dựa trên cơ sở các chức năng của phơng pháp
dạy học phải đạt đợc một số hoạt động sau:
- Về hoạt động và hoạt động thành phần, cần chú ý tập luyện cho học sinh không
phải chỉ về những kiến thức toán học mà cả những hoạt động khác nữa nh: những hoạt
4
động trí tuệ phổ biến trong toán học nh: xét tính giải đợc, phân chia các trờng hợp.và
những hoạt động trí tuệ chung nh: phân tích, tổng hợp, khái quát hoá, trừu tợng
hoá.cùng những hoạt động ngôn ngữ nh thay đổi hình thức phát biểu ở những cách
khác nhau, nêu ý nghĩa của một định lí.
- Về động cơ, ngời thầy cần gợi đợc động cơ luyện tập nói chung.
Muốn vậy phải làm cho học sinh có ý thức đợc rằng học toán thực ra không phải là học
thuộc các kiến thức toán một cách đơn thuần mà thực chất là học cách làm toán. Do đó
việc học lí thuyết cần đợc kết hợp thờng xuyên với luyện tập, tức là vừa học - vừa luyện,
đó là một đặc điểm quan trọng của việc học tập bộ môn này.
Khi đi vào các thể loại bài tập trong một lĩnh vực nội dung nào đó, cần cho học sinh
thấy vai trò của kiểu bài tập đó trong việc học tập nội dung đó trong bộ môn Toán và
trong những môn học khác đặc biệt là trong khoa học kĩ thuật, trong đời sống thực tế.
- Về mặt tri thức phơng pháp, trớc hết ngời thầy cần cung cấp cho học sinh phơng