BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
................../..................

BỘ NỘI VỤ
......../........

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
TRẦN THỊ VÂN ANH

HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT VÀ PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA MẶT TRẬN
TỔ QUỐC VIỆT NAM VÀ CÁC TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI - NĂM 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
................../..................

BỘ NỘI VỤ
......../........

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THỊ VÂN ANH

HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT VÀ PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA MẶT TRẬN
TỔ QUỐC VIỆT NAM VÀ CÁC TỔ CHỨC CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI
TỈNH PHÚ YÊN

thành luận văn này. Xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn đến toàn thể quý thầy cô
của Học viện hành chính Quốc gia Hà Nội và quý thầy cô trong Phân Viện Tây
Nguyên đã tận tình truyền đạt những kiến thức quý báu cũng như tạo mọi điều
kiện thuận lợi nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập nghiên cứu và cho đến
khi thực hiện đề tài luận văn. Xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn đến các cơ quan
Hội Nông Dân tỉnh, Hội Liên Hiệp phụ nữ tỉnh, Hội Cựu chiến binh tỉnh, Liên
đoàn lao động tỉnh, Tỉnh đoàn đã hỗ trợ và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi
trong suốt thời gian nghiên cứu và thực hiện luận văn.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn đến gia đình, các anh chị và các bạn
đồng nghiệp đã hỗ trợ cho tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu
và thực hiện đề tài luận văn thạc sĩ một cách hoàn chỉnh.
Hà Nội, ngày 20 tháng 02 năm 2018
Học viên thực hiện

Trần Thị Vân Anh


MỤC LỤC
Trang phụ bìa

Trang

Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
PHẦN MỞ ĐẦU
Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT VÀ PHẢN
BIỆN XÃ HỘI CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM VÀ CÁC TỔ CHỨC
CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI



2.3 Nhận xét thực trạng hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Mặt Trận Tổ quốc
và các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh Phú Yên

57

Tiểu kết chương 2

69

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT VÀ
PHẢN BIỆN XÃ HỘI CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC VÀ CÁC TỔ CHỨC CHÍNH
TRỊ - XÃ HỘI TỈNH PHÚ YÊN
3.1 Quan điểm chỉ đạo của Trung ương và tỉnh Phú Yên

70

3.2 Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động giám sát và phản biện xã hội của Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh Phú Yên trong giai đoạn
hiện nay

76

Tiểu kết chương 3

100

KẾT LUẬN

101

định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
của dân, do dân và vì dân, do một đảng duy nhất cầm quyền lãnh đạo, thì việc
1


phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội
càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhất là trong hoạt động giám sát và phản
biện xã hội. Phản biện xã hội đối với dự thảo chủ trương của Đảng, chính sách,
pháp luật của Nhà nước, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, đại biểu dân
cử và cán bộ, công chức nhà nước, tập hợp ý kiến, kiến nghị của nhân dân để
phản ánh, kiến nghị với Đảng và Nhà nước. Có thể nói vấn đề giám sát và phản
biện xã hội là trách nhiệm vô cùng to lớn đối với dân, với Đảng, thông qua hoạt
động giám sát, sẽ góp phần nâng cao vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và
các tổ chức chính trị - xã hội trong việc xây dựng, tập hợp khối đại đoàn kết dân
tộc, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, nâng cao năng lực, sức chiến đấu của
Đảng, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân
dân, vì nhân dân…
Với trọng trách to lớn ấy, trong thời gian qua, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
và các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh đã luôn chủ động thực hiện vai trò giám sát
thông qua việc tham gia với Đoàn đại biểu Quốc hội, Thường trực Hội đồng
nhân dân, các ban của Hội đồng nhân dân tỉnh giám sát các lĩnh vực của đời
sống xã hội như: việc tuyển chọn bổ nhiệm Thẩm phán, Kiểm sát viên; giám sát
công tác xét đặc xá. Động viên nhân dân thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở;
củng cố tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động Ban Thanh tra nhân dân, Ban
giám sát đầu tư của cộng đồng ở xã, phường, thị trấn; tổng hợp kiến nghị của
nhân dân để phản ánh cho các cơ quan có thẩm quyền xem xét xử lý. Giám sát
công tác bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp; tổ chức các đoàn
giám sát việc chấp hành thực hiện pháp luật ở một số cơ quan, đơn vị; việc giải
quyết khiếu nại tố cáo của công dân… Qua đó, đã góp ý, kiến nghị cho các cơ
quan, tổ chức, cá nhân khắc phục các hạn chế thiếu sót trong công tác điều hành,

Quốc hội, Thường trực Hội đồng nhân dân, các ban của Hội đồng nhân dân tỉnh
giám sát việc chấp hành và thực hiện pháp luật trên các lĩnh vực của đời sống xã
hội; tham gia việc tuyển chọn bổ nhiệm Thẩm phán, Kiểm sát viên; giám sát
công tác xét đặc xá. Tổ chức các đoàn giám sát liên ngành giái sát các chuyên đề
ở một số cơ quan, đơn vị; Động viên nhân dân thực hiện tốt quy chế dân chủ ở
101


cơ sở; củng cố tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động ban thanh tra nhân
dân,ban giám sát đầu tư của cộng đồng ở xã, phường, thị trấn; tổng hợp kiến
nghị của nhân dân để phản ánh cho các cơ quan có thẩm quyền xem xét xử lý.
Giám sát công tác bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu hội đồng nhân dân các cấp;
tổ chức phản biện và góp ý vào dự thảo các văn bản của Đảng và Nhà nước, của
tỉnh Phú Yên… Qua đó, đã góp ý, kiến nghị cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân
khắc phục các hạn chế thiếu sót trong công tác điều hành, quản lý nhà nước và
việc chấp hành pháp luật ở địa phương, cũng như góp phần làm cho các chính
sách của Đảng và Nhà nước sát với thực tiễn cuộc sống hơn.
Tuy nhiên, hoạt động giám sát và phản biện của Mặt trận Tổ quốc và các
tổ chức chính trị - xã hội trong tỉnh, nhìn chung còn mang tính thụ động, hình
thức và kém hiệu quả. Vì vậy, chưa thực sự trở thành công cụ hữu hiệu để nhân
dân kiểm soát quyền lực của mình. Những hạn chế trong hoạt động giám sát và
phản biện xã hội do nhiều nguyên nhân trong đó có nguyên nhân cơ bản nhất là
do Đảng chưa tạo điều kiện tối ưu cho Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể thực
hiện chức năng giám sát và phản biện, nhà nước cũng chưa tích cực phối hợp
trong thực hiện giám sát và phản biện xã hội. Ngoài ra, còn phải kể đến một
nguyên nhân quan trọng nữa là bản thân Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính
trị - xã hội cũng còn thiếu về năng lực, điều kiện, bản lĩnh để thực hiện chức
năng giám sát và phản biện của mình.
Để thực hiện chức năng giám sát và phản biện mang lại hiệu quả thiết thực
đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, trước hết đòi hỏi Mặt trận Tổ quốc và các

trị, số 6, tr. 16-19.
3. Bộ Chính trị (2013), Quyết định số 217-QĐ/TW ban hành “Quy chế giám
sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể
chính trị - xã hội”.
4. Bộ Chính trị (2013), Quyết định số 218-QĐ/TW ban hành “Quy định Mặt
trận và các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng
Đảng, xây dựng chính quyền”.
5. Nguyễn Trọng Cảnh (2012), Thực hiện chức năng giám sát xã hội của Mặt
trận Tổ quốc tỉnh Phú Yên hiện nay, Luận văn thạc sĩ chính trị học.
6. Trương Quốc Chính (2013), Xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam theo
quan điểm macxit, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
7. Chính phủ (2005), Quyết định số 80/2005/QĐ-TTg về “Quy chế giám sát
đầu tư cộng đồng”.
8. Phạm Thế Dân (2015), Thực hiện phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc
Tỉnh Ninh Bình, Luận văn thạc sĩ.

104


9. Ngô Văn Dụ-Hồng Hà- Trần Xuân Gía (Đồng chủ biên) (2006), Tìm hiểu
một số thuật ngữ trong Văn kiện Đại hội X của Đảng, Nxb. Chính trị quốc
qia, Hà Nội.
10. Phạm Thế Duyệt (2006), "Phát huy vai trò Mặt trận Tổ quốc và các đoàn
thể nhân dân trong giai đoạn mới", Tạp chí Mặt trận, số 30.
11. Huỳnh Đảm (2011), “Phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam, góp phần thực hiện thắng lợi nghị quyết XI của
Đảng”, Tạp chí Cộng sản, số 829.
12. Nguyễn Hữu Đổng (2010), Đảng và các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ
thống chính trị Việt Nam hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
13. Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần

24. Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh Phú Yên (2016), báo cáo số 34/BC-BTV về kết
quả 3 năm thực hiện quyết định 217, 218 của Bộ chính trị (khóa XI)
25. Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh Phú Yên (2016), Báo cáo số 43/BC-BTV về giám
sát việc thực hiện Thông tư 49/2012/TT-BTC, ngày 20/3/2012 của Bộ Tài
chính về hướng dẫn việc hỗ trợ kinh phí hoạt động của chi Hội thuộc các tổ
chức chính trị - xã hội thuộc các xã đặc biệt khó khăn năm 2016.
26. Hội Nông dân tỉnh Phú Yên (2016), kế hoạch số 104-KH-HNDT, kế hoạch
phối hợp số 194-KH/HNDT-MTTQ-SNN-SCT về giám sát việc thực hiện
pháp luật về sản xuất, kinh doanh phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.
27. Hội Nông dân tỉnh Phú Yên (2013), báo cáo số 67/BC-HNDT về tổng kết
công tác Hội năm 2013.
28. Hội Nông dân tỉnh Phú Yên (2014), báo cáo số 176/BC-HNDT về tổng kết
công tác Hội năm 2014.
29. Hội Nông dân tỉnh Phú Yên (2015), báo cáo số 219/BC-HNDT về tổng kết
công tác Hội năm 2015.

106


30. Hội Nông dân tỉnh Phú Yên (2016), báo cáo số 295/BC-HNDT về tổng kết
công tác Hội năm 2016.
31. Hội Nông dân tỉnh Phú Yên (2016), báo cáo số 304/BC-HNDT về giám sát
việc thực hiện pháp luật về sản xuất, kinh doanh phân bón và thuốc bảo vệ
thực vật
32. Vũ Trọng Kim (2006), "Tăng cường mối quan hệ hữu cơ giữa Đảng, Nhà
nước, Mặt trận và các đoàn thể nhân dân, tạo cơ sở để thực hiện tốt quyền
làm chủ của nhân dân", Tạp chí Mặt trận, số 36.
33. Thanh Khiết (2015), “Tìm hiểu về công tác giám sát và phản biện xã hội
của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội”, cổng thông tin
điện tử tỉnh An Giang.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham
gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.
46. Mặt trận Tổ quốc tỉnh Phú Yên (2015), Kế hoạch số 76/KH-MTTQ-BTT về
giám sát và phản biện xã hội.
47. Mặt trận Tổ quốc tỉnh Phú Yên (2013), báo cáo số 460/BC-MTTQ-BTT về
tổng kết công tác Mặt trận năm 2013.
48. Mặt trận Tổ quốc tỉnh Phú Yên (2014), báo cáo số 139/BC-MTTQ-BTT về
tổng kết công tác Mặt trận năm 2014.
49. Mặt trận Tổ quốc tỉnh Phú Yên (2015), báo cáo số 208/BC-MTTQ-BTT về
tổng kết công tác Mặt trận năm 2015.
50. Mặt trận Tổ quốc tỉnh Phú Yên (2016), Báo cáo số 316/BC-MTTQ-BTT về
tổng kết công tác Mặt trận năm 2016.
51. Mặt trận Tổ quốc tỉnh Phú Yên (2016), Báo cáo số 305/BC-MTTQ-ĐGS về
quả giám sát Hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân tỉnh, huyện, thị xã,
thành phố năm 2016”

108


52. Trần Ngọc Nhẫn (2011 , “Giám sát và phản biện xã hội là cơ chế quan
trọng để Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát huy dân chủ, tham gia xây dựng
nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa”, Tạp chí Mặt trận, Số 2, tr 38- 40.
53. Dương Xuân Ngọc (2008), "Xây dựng xã hội dân sự ở Việt Nam", Tạp chí
Lý luận Chính trị. số 9.
54. Nguyễn Thị Hiền Oanh (2005), Vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối
với việc thực hiện quyền làm chủ của nhân dân ở nước ta hiện nay, Nxb Lý
luận chính trị, Hà Nội.
55. Phùng Hữu Phú (2008), “Những vấn đề lý luận và thực tiễn mới đặt ra
trong tình hình hình hiện nay”, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
56. Thang Văn Phúc, Nguyễn Minh Phương (đồng chủ biên) (2007), Đổi mới

68. Nguyễn Đức Thành (2012), Hoạt động giám sát và phản biện xã hội của
Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể - Nhìn từ thực tiễn tỉnh Nghệ An, Tạp chí
Mặt trận, số 108.
69. Đỗ Quang Tuấn (2006), Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với
Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trong thời kỳ mới, Nxb Chính
trị Quốc gia, Hà Nội.
70. Xuân Trường (2007), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia giám sát bầu cử
đại biểu Quốc hội, Tạp chí Mặt trận, Số 43.
71. Hồ Bá Thâm, Nguyễn Tôn Thị Tường Vân (chủ biên), Nguyễn Thị Hồng
Diễm (2009), Phản biện xã hội và phát huy dân chủ pháp quyền, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội,
72. Nguyễn Văn Thanh (2003), Thực hiện chức năng giám sát của Mặt trận Tổ
quốc đối với hoạt động của các cơ quan nhà nước ở nước ta hiện nay, Luận
văn Thạc sĩ chính trị học.

110


73. Bùi Thị Nguyệt Thu (2016), “Hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam – Thực tiễn và một số kiến nghị”, Tạp chí Dân chủ - pháp luật,
cơ quan ngôn luận của Bộ tư pháp.
74. Ủy ban Thường vụ Quốc Hội (2012), Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã,
phường, thị trấn năm 2007, sửa đổi bổ sung năm 2012.

111