ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

VƢƠNG THẾ ANH

QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG
TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ
VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH SƠN TÂY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

Hà Nội – 2018


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

VƢƠNG THẾ ANH

QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG
TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƢ
VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH SƠN TÂY
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN THỊ THU HOÀI

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến tất cả bạn bè, gia đình,
những người luôn kịp thời động viên và tạo điều kiện giúp tơi vượt qua những
khó khăn trong học tập cũng như trong cuộc sống để tơi hồn thành bài luận
văn của mình.
Hà Nội, ngày

tháng 11 năm 2018

Tác giả luận văn

Vƣơng Thế Anh


MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIÊT TẮT ................................................................... i
DANH MỤC CÁC BẢNG................................................................................ ii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ ................................................................................... iii
LỜI MỞ ĐẦU ................................................................................................... 1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ
LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN
HÀNG THƢƠNG MẠI .................................................................................... 4
1.1. Tổng quan các cơng trình nghiên cứu có liên quan ............................... 4
1.2. Cơ sở lí luận về rủi ro tín dụng và quản lí rủi ro tín dụng tại ngân hàng
thƣơng mại .................................................................................................... 6
1.2.1 Rủi ro tín dụng, phân loại rủi ro và nguyên nhân rủi ro tín dụng
của ngân hàng thương mại ....................................................................... 6
1.2.2 Quản lí rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại ........................ 11
1.2.3 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lí rủi ro tín dụng ................. 14
1.3 Kinh nghiệm về quản lí rủi ro tín dụng tại một số ngân hàng thƣơng
mại ............................................................................................................... 17

ngân hàng TMCP Đầu tƣ và phát triển Việt Nam – chi nhánh Sơn Tây .... 41
3.3.1 Thành tựu ....................................................................................... 41
3.3.2. Hạn chế ......................................................................................... 49
3.3.3. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế ..................................... 52
CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO
TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG BIDV - CHI NHÁNH SƠN TÂY .............. 59
4.1. Định hƣớng về công tác quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP
Đầu tƣ và phát triển Việt Nam - chi nhánh Sơn Tây .................................. 59


4.2. Giải pháp tăng cƣờng cơng tác quản lí rủi ro tín dụng tại ngân hàng
TMCP Đầu tƣ và phát triển Việt Nam – chi nhánh Sơn Tây ...................... 60
4.2.1. Nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ giám sát rủi ro tín
dụng ......................................................................................................... 60
4.2.2. Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng và kiểm sốt
nội bộ. ..................................................................................................... 61
4.2.3. Thực hiện đúng quy trình tín dụng, giám sát chặt chẽ hồ sơ vay
vốn việc sử dụng vốn vay của khách hàng. ............................................. 62
4.2.4. Cung cấp thông tin, cơ sở dữ liệu về hoạt động tín dụng một cách
đầy đủ, rõ ràng, chính xác và thường xuyên cập nhật............................ 63
KẾT LUẬN ..................................................................................................... 65
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................... 66


DANH MỤC CÁC TỪ VIÊT TẮT

STT
1

Ký hiệu

6

NHNN

Ngân hàng Nhà nước

7

NHTM

Ngân hàng thương mại

8

SLKH

Số lượng khách hàng

i


DANH MỤC CÁC BẢNG

STT

Bảng

Nội dung

1


7

Bảng 3.7

Phân loại nợ BIDV đối với doanh nghiệp

36

8

Bảng 3.8

Ma trận xếp hạng khách hàng cá nhân

37

Số liệu huy động vốn chi nhánh giai đoạn 2014 –
2017
So sánh tốc độ tăng trưởng của BIDV chi nhánh
Sơn Tây và BIDV toàn hệ thống
Số liệu cho vay chi nhánh giai đoạn 2014 – 2017
So sánh tốc độ tăng trưởng dư nợ BIDV Sơn Tây
và BIDV Việt Nam

Trang
26

26
27

13

Bảng 3.13 Nợ ngoại bảng, VAMC tại chi nhánh

48

14

Bảng 3.14 Dự phòng tại chi nhánh

48

15

Bảng 3.15

Thu hồi nợ xấu tại chi nhánh giai đoạn 2014 –
2017

ii

49


DANH MỤC BIỂU ĐỒ

STT

Biểu đồ



Biểu đồ 3.4 Chấm điểm của hệ thống xếp hạng tín dụng nội
bộ cho KHDN

5

Biểu đồ 3.5 Chấm điểm của hệ thống xếp hạng tín dụng nội
bộ cho đơn vị kinh doanh có quy mô nhỏ

6

Biểu đồ 3.6 Chấm điểm hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ
cho cá nhân

iii

34

36

37


LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Hoạt động tín dụng là hoạt động chiếm phần lớn trong đa dạng các hoạt
động của ngân hàng góp phần đem lại lợi nhuận từ những khoản cho vay.
Thông qua hoạt động tín dụng mà ngân hàng thực hiện được chức năng,
nhiệm vụ và vai trò của bên cung cấp vốn cho các tổ chức, doanh nghiệp. Tuy

kết. Là một trong những ngân hàng lớn tại Việt Nam, ngân hàng TMCP Đầu tư
và phát triển Việt Nam nói chung, chi nhánh Sơn Tây nói riêng, hoạt động tín
dụng tham gia trong nhiều lĩnh vực như thương mại, công nghiệp, xây dựng….
nhằm đáp ứng nhu cầu tín dụng của đa dạng các doanh nghiệp. Tuy nhiên, vấn
đề quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh Sơn Tây cịn gặp nhiều khó khăn và bất
cập. Thêm vào đó, việc phát triển cơng tác quản lý rủi ro tín dụng là rất quan
trọng và cấp thiết để giúp chi nhánh phát triển bền vững.
Xuất phát từ những lý do trên, đề tài: “Quản lí rủi ro tín dụng tại Ngân
hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sơn Tây” được
chọn làm đề tài luận văn tốt nghiệp.
Câu hỏi nghiên cứu của đề tài là: Thực trạng quản lí rủi ro tín dụng tại
Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sơn Tây hiện
nay như thế nào? Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi
nhánh Sơn Tây cần làm gì để hồn thiện cơng tác quản lí rủi ro tín dụng
trong thời gian tới ?
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1 Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở đánh giá về thực trạng rủi ro tín dụng tại tại BIDV Sơn Tây,
đề tài đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hoạt động quản lý rủi ro tín
dụng tại BIDV Sơn Tây.

2


2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu giải quyết 3 nhiệm vụ cơ bản sau:
- Hệ thống hóa các cơ sở lý luận liên quan đến quản lý rủi ro tín dụng
của ngân hàng thương mại.
- Phân tích và làm rõ về thực trạng rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP
Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Sơn Tây, từ đó đánh giá những

Quản lí rủi ro tín dụng là vấn đề nhận được sự quan tâm của nhiều nhà
nghiên cứu cũng như các lãnh đạo ngân hàng. Đã có nhiều cơng trình nghiên
cứu, thảo luận khoa học xung quanh vấn đề quản lí rủi ro nói chung và quản
lý rủi ro tín dụng tại NHTM nói riêng, cụ thể:
- “Luận cứ khoa học về xác định mơ hình quản lý rủi ro tín dụng tại hệ
thống ngân hàng thương mại Việt Nam”, luận án tiến sĩ kinh tế của tác giả Lê
Thị Huyền Diệu (2010), Học viện ngân hàng. Luận án phân tích việc áp dụng
các mơ hình quản lý rủi ro của các ngân hàng thương mại Việt Nam trên 3 nội
dung: mơ hình tổ chức quản lý rủi ro, mơ hình đo lường rủi ro và mơ hình
kiểm sốt rủi ro. Luận án cũng chỉ ra trên thực tế, mỗi ngân hàng có đặc điểm
riêng về cơ cấu tổ chức, quy mô vốn, lĩnh vực ưu tiên hoạt động, hình thức sở
hữu, trình độ cơng nghệ và nhân lực... do đó, các giải pháp trong luận án có
thể chưa phù hợp với một ngân hàng cụ thể.
- Luận án tiến sĩ “Quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Công
thương Việt Nam”, tác giả Nguyễn Đức Tú (2012), Đại học Kinh tế quốc dân.
Luận án làm rõ nội dung quản lý rủi ro tín dụng bao gồm: nhận biết rủi ro tín
dụng, đo lường rủi ro tín dụng, ứng phó rủi ro tín dụng và kiểm sốt rủi ro tín
dụng. Tác giả đã đánh giá những kết quả đạt được như chất lượng nợ, cơ cấu
nợ, hệ thống khuôn khổ, cơ chế, hệ thống xếp hạng tín dụng...Trong luận án,
tác giả cũng trình bày những định hướng cơng tác quản lý rủi ro tín dụng và
các giải pháp tăng cường quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng.

4


- Luận án tiến sĩ kinh tế “Nâng cao chất lượng tín dụng tại Ngân hàng
TMCP Ngoại thương Việt Nam trong quá trình hội nhập” của tác giả Nguyễn
Thị Thu Đông (2012), Trường Đại học kinh tế quốc dân. Trong nội dung luận
án, tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận về chất lượng tín dụng, các chỉ tiêu đánh
giá chất lượng tín dụng và kinh nghiệm nâng cao chất lượng tín dụng của các

giả kiến nghị các giải pháp nhằm hồn thiện nâng cao chất lượng kiểm sốt rủi ro
tín dụng của Ngân hàng. Trong đó, tác giả tập trung vào các giải pháp mà tại Chi
nhánh VIB Đắk Lắk có thể thực hiện được, nhằm đạt được mục tiêu kinh doanh
và gia tăng sức cạnh tranh với các NHTM trong và ngồi nước.
Nhìn chung các nghiên cứu trên đây đã góp phần quan trọng đưa ra
những lý luận cơ bản về quản lý rủi ro tín dụng trong thời gian qua. Tuy nhiên
các nghiên cứu đề cập trên đây vẫn còn các khoảng trống trong nghiên cứu về
quản lý rủi ro tín dụng mà điển hình là quản lý rủi ro tín dụng đối với Ngân
hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam - chi nhánh Sơn Tây.
Vì vậy, đề tài “Quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Đầu tư và
Phát triển Việt Nam - chi nhánh Sơn Tây” được nghiên cứu dưới góc độ quản
lí kinh tế là đề tài khơng trùng lặp nhằm phát triển và bổ sung cơ sở lý luận và
thực tiễn cho hoạt động quản lí rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại.
1.2. Cơ sở lí luận về rủi ro tín dụng và quản lí rủi ro tín dụng tại ngân
hàng thƣơng mại
1.2.1 Rủi ro tín dụng, phân loại rủi ro và nguyên nhân rủi ro tín dụng của
ngân hàng thương mại
1.2.1.1. Rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại
Có nhiều khái niệm về rủi ro tín dụng được ghi nhận trong các tài liệu
nghiên cứu của các học giả trong và ngoài nước, có thể dẫn ra như sau:
Quan điểm của Timmothy W.Koch: “Rủi ro tín dụng là sự thay đổi tiềm
ẩn của thu nhập thuần và thị giá của vốn xuất phát từ việc vốn vay khơng
được thanh tốn hay thanh tốn trễ hạn”

6


Theo Khoản 1 Điều 2 Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21 tháng
01 năm 2013 quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích
lập dự phịng rủi ro và việc sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro trong hoạt động

- Căn cứ phạm vi của rủi ro tín dụng, có thể phân rủi ro tín dụng thành
rủi ro cá biệt và rủi ro hệ thống. Trong thực tiễn hoạt động tín dụng, cách
phân loại rủi ro tín dụng theo phạm vi rủi ro sẽ giúp cho ngân hàng đưa ra các
giải pháp quản lý rủi ro phù hợp và hữu hiệu nhất.
+ Rủi ro tín dụng cá biệt: là rủi ro tín dụng xảy ra đối với một khoản
vay của một khách hàng cụ thể, thuộc một nhóm ngành cụ thể.
+ Rủi ro tín dụng hệ thống: là rủi ro tín dụng xảy ra khơng chỉ đối với một
ngân hàng mà mang tính chất hệ thống, lan truyền đến cả khu vực ngân hàng.
- Căn cứ vào quy mô ảnh hưởng của rủi ro tín dụng đến hoạt động của ngân
hàng, rủi ro tín dụng được chia thành rủi ro khoản vay và rủi ro danh mục.
+ Rủi ro khoản vay: Là rủi ro được đánh giá đối với mỗi khoản vay.
+ Rủi ro danh mục: Là rủi ro được đánh giá đối với một danh mục các
khoản vay có tính chất tương đồng (đối tượng khách hàng, đối tượng cho vay
hay tính chất khoản vay…).
1.2.1.3. Nguyên nhân của rủi ro tín dụng
Các ngun nhân khách quan:
Ngun nhân từ mơi trường kinh tế
Khi nền kinh tế tăng trưởng và ổn định thì hoạt động tín dụng sẽ tăng
trưởng và ít rủi ro hơn. Ngược lại, khi nền kinh tế suy thối và khủng hoảng
thì hoạt động tín dụng gặp khó khăn và rủi ro cao.
Nguyên nhân từ phía khách hàng vay vốn
 Năng lực quản trị, điều hành của khách hàng
Nhiều khách hàng vay sẵn sàng mạo hiểm với kỳ vọng thu được lợi
nhuận cao, để đạt được mục đích của mình họ sẵn sàng tìm mọi thủ đoạn ứng
phó với ngân hàng, như cung cấp thông tin sai sự thật, mua chuộc…

8


 Sử dụng vốn sai mục đích, khơng có thiện chí trong việc trả nợ vay

 Sự hợp tác giữa các ngân hàng thương mại quá lỏng lẻo, vai trò
CIC chưa thực sự hiệu quả
Các ngân hàng cần phải hợp tác chặt chẽ với nhau nhằm hạn chế rủi ro
do nhu cầu quản lý rủi ro đối với cùng một khách hàng khi khách hàng này
vay tiền tại nhiều ngân hàng.
1.2.1.4. Nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng
− Rủi ro tín dụng của các ngân hàng thương mại Việt Nam chịu sự tác
động từ tăng trưởng kinh tế gắn liền với sự bùng nổ thị trường bất động sản.
Kinh tế tăng trưởng cùng với thị trường bất động sản bùng nổ khiến cho tâm
lý cho vay dễ dàng, nguy cơ rủi ro tín dụng gia tăng khi mà dòng tiền của nền
kinh tế chảy vào thị trường bất động sản, thị trường có đặc điểm thanh khoản
thấp và sự biến động giá cả bất thường.
− Biến động tăng tỷ giá ảnh hưởng tích cực đến RRTD của các NHTM
Việt Nam.
− Một ngân hàng có năng lực tài chính mạnh sẽ có đủ điều kiện để đảm
bảo an tồn hoạt động của mình. Những ngân hàng có quy mơ tài sản và vốn
nhỏ thường có nguy cơ mạo hiểm, chấp nhận rủi ro hơn ngân hàng lớn.
− Sự mở rộng mạng lưới hoạt động nhanh ảnh hưởng gia tăng tiềm ẩn
rủi ro tín dụng ngân hàng, khi nó làm gia tăng hiệu quả chi phí kém.
− Mặc dù tăng trưởng tín dụng ảnh hưởng ngược chiều rủi ro tín dụng
nhưng gián tiếp ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản của ngân hàng khi tỷ lệ
cho vay so tiền gửi vượt mức và một chính sách lãi suất cao để bù đắp thanh
khoản và chi phí đã ảnh hưởng mạnh đến khả năng trả nợ của khách hàng.
− Một tỷ lệ dự phòng chung cao sẽ ảnh hưởng hạn chế tư tưởng mạo hiểm
rủi ro của các nhà điều hành ngân hàng trong quá trình tăng trưởng tín dụng.

10


1.2.2 Quản lí rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại

chiến lược quản lí rủi ro và chính sách quản lí rủi ro tín dụng; Tổ chức nhận
diện, đo lường và báo cáo rủi ro tín dụng và Kiểm sốt và xử lí rủi ro.
Thứ nhất: Xây dựng chiến lược quản lý rủi ro tín dụng và chính sách
quản lí rủi ro tín dụng
- Xây dựng chiến lược quản lí rủi ro: Ngân hàng cần xác định được tầm
nhìn, mục tiêu, sứ mệnh của ngân hàng để từ đó đưa ra “khẩu vị rủi ro” - mức độ
rủi ro có thể chấp nhận được - để từ đó hoạch định chiến lược quản lý rủi ro phù
hợp. Chiến lược quản lý rủi ro phải trả lời được giải quyết được các vấn đề quan
trọng: Thái độ của ngân hàng đối với rủi ro tín dụng; Mức độ chấp nhận rủi ro
tín dụng của ngân hàng; Năng lực quản lý rủi ro tín dụng của ngân hàng.
- Xây dựng chính sách quản lí rủi ro tín dụng: Để thực thi Chiến lược
quản lí rủi ro, trong từng thời kỳ, Ban điều hành đưa ra các chính sách quản lí
rủi ro tín dụng là cơ sở để hình thành nên quy trình tín dụng với những hướng
dẫn nghiệp vụ chi tiết, các bước cụ thể trong q trình cấp tín dụng.
+ Mức ủy quyền phán quyết là hạn mức tín dụng tối đa mà hội sở chính
giao cho chi nhánh được tồn quyền quyết định.
+ Giới hạn rủi ro là mức rủi ro tối đa mà ngân hàng có thể chịu đựng
được để đảm bảo đạt được mức lợi nhuận tương ứng.
+ Quản lí danh mục cho vay
Trên cơ sở danh mục cho vay, ngân hàng tiến hành phân loại nợ để
phân loại các khoản nợ vào các nhóm nợ trong hạn, nợ cần đặc biệt lưu ý, nợ
dưới chuẩn, nợ nghi ngờ và nợ có khả năng mất vốn.
Thứ hai: Nhận biết, phân tích, đánh giá và đo lường rủi ro tín dụng
Để nhận biết rủi ro cần xem xét đến các dấu hiệu của rủi ro tín dụng,
trên cơ sở đó để phân tích rủi ro, đánh giá và nhận biết rõ bản chất của rủi ro
tín dụng, các nhân tố ảnh hưởng và mức độ tác động các nhân tố đó đến rủi ro
tín dụng của ngân hàng.

12


13


phịng, chống và kiểm sốt các rủi ro có thể phát sinh trong hoạt động ngân
hàng (ii) đảm bảo toàn bộ các hoạt động, các bộ phận và từng cá nhân trong
ngân hàng đều tuân thủ các quy định của pháp luật, tuân thủ và thực hiện các
chiến lược, chính sách, quy trình và quyết định của các cấp thẩm quyền, đảm
bảo mục tiêu an toàn và hiệu quả trong hoạt động của ngân hàng.
1.2.3 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lí rủi ro tín dụng
1.2.3.1 Các tiêu chí trực tiếp đánh giá quản lí rủi ro tín dụng:
* Nợ quá hạn
Nợ quá hạn là chỉ tiêu cơ bản phản ánh cơng tác quản lí rủi ro tín dụng.
Nợ quá hạn sẽ phát sinh khi đến thời hạn trả nợ theo cam kết, người vay
khơng có khả năng trả được nợ một phần hay toàn bộ khoản vay cho người
cho vay. Tùy theo thời gian quá hạn, khoản nợ này sẽ được xác định là nợ đủ
tiêu chuẩn, nợ cần chú ý, nợ dưới tiêu chuẩn, nợ nghi ngờ, hoặc là nợ có khả
năng mất vốn .Nợ quá hạn được phản ánh qua 2 chỉ tiêu sau:

Nếu ngân hàng có chỉ tiêu nợ quá hạn và số khách hàng có nợ q hạn
lớn thì ngân hàng đó đang có mức rủi ro cao và ngược lại.
* Nợ xấu
Nợ xấu chính là các khoản tiền cho khách hàng vay, mà khó hoặc
khơng thể thu hồi được do doanh nghiệp đó làm ăn thua lỗ hoặc phá sản, nợ
phải trả tăng, doanh nghiệp mất khả năng thanh toán. Nợ xấu sẽ phản ánh một
cách rõ nét chất lượng tín dụng của ngân hàng thông qua việc đánh giá cả thời
hạn quá hạn của khoản vay và tiêu chí đánh giá rủi ro của khoản vay. Nợ xấu
là các khoản nợ thuộc các nhóm 3, 4 và 5 quy định tại Điều 10 Thông tư số

14