ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRIỆU LỆ QUỲNH

XÂY DỰNG HỆ THỐNG ĐỀ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT
VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG
ĐẠI CƢƠNG VỀ KIM LOẠI - HÓA HỌC 12

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM HÓA HỌC

HÀ NỘI – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TRIỆU LỆ QUỲNH

XÂY DỰNG HỆ THỐNG ĐỀ KIỂM TRA ĐÁNH

THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT
VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG
ĐẠI CƢƠNG VỀ KIM LOẠI - HÓA HỌC 12

LUẬN VĂN THẠC SỸ SƢ PHẠM HÓA HỌC
Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MƠN HĨA HỌC)
Mã số: 60 14 01 11




DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BT

Bài tập

BTHH

Bài tập hóa học

DH

Dạy học

DHHH

Dạy học hóa học

ĐC

Đối chứng

GD-ĐT

Giáo dục - Đào tạo

GQVĐ

Giải quyết vấn đề


Nhà xuất bản

PP

Phƣơng pháp

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

PTHH

Phƣơng trình hóa học

PTPƢ

Phƣơng trình phản ứng

SGK

Sách giáo khoa

STT

Số thứ tự

THPT

Trung học phổ thông

HS ............................................................................................................................. 26
Bảng 2.1 Các tiêu chí và mức độ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề .................... 44
Bảng 3.1 Các lớp thực nghiệm và đối chứng ............................................................ 89
Bảng 3.2 Kết quả các bài kiểm tra trƣờng THPT Quảng Hà ................................... 91
Bảng 3.3 Kết quả các bài kiểm tra trƣờng THPT Đầm Hà ...................................... 91
Bảng 3.4 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất luỹ tích bài KT số 1 tổng hợp
của trƣờng THPT Quảng Hà và THPT Đầm Hà ...................................................... 92
Bảng 3.5 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất luỹ tích bài KT số 2 tổng hợp
của trƣờng THPT Quảng Hà và THPT Đầm Hà ...................................................... 92
Bảng 3.6 Bảng phân phối tần số, tần suất và tần suất luỹ tích bài KT số 3 tổng hợp
của trƣờng THPT Quảng Hà và THPT Đầm Hà ...................................................... 94
Bảng 3.7 Bảng phân loại kết quả học tập của HS .................................................... 95
Bảng 3.8 Bảng tổng hợp các tham số đặc trƣng....................................................... 96
Bảng 3.9 So sánh điểm trung bình bài kiểm tra trƣờng THPT Quảng Hà ............... 97
Bảng 3.10 So sánh điểm trung bình bài kiểm tra trƣờng THPT Đầm Hà ................ 97
Bảng 3.11 Kết quả đánh giá của GV về sự phát triển NLGQVĐ của HS thông qua
bảng kiểm quan sát .................................................................................................... 97
Bảng 3.12 Kết quả đánh giá sự phát triển NLGQVĐ của HS thông qua phiếu tự
đánh giá ..................................................................................................................... 98

3


MỤC LỤC
Lời cảm ơn ................................................................................................................... i
Danh mục chữ viết tắt .................................................................................................ii
Mục lục ...................................................................................................................... iii
Danh mục bảng ........................................................................................................... 3
Danh mục hình ............................................................................................................ 4
MỞ ĐẦU ................................................................................................................. 1



1.4.3. Phân loại bài tập hóa học ................................................................................ 22
1.4.4. Bài tập phát triển năng lực .............................................................................. 22
1.5. Thực trạng việc kiểm tra, đánh giá trong dạy học hóa học ở trƣờng
THPT của Tỉnh Quảng Ninh ..................................................................................... 24
1.5.1. Mục tiêu điều tra ............................................................................................. 24
1.5.2. Nội dung, phƣơng pháp điều tra .................................................................... 25
1.5.3. Kết quả điều tra .............................................................................................. 25
Tiểu kết chƣơng 1 ................................................................................................... 28
Chƣơng 2. XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG HỆ THỐNG ĐỀ KIỂM TRA ĐÁNH
GIÁ THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN
ĐỀ CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG ĐẠI CƢƠNG VỀ KIM
LOẠI- HÓA HỌC 12 ............................................................................................. 29
2.1. Phân tích nội dung, cấu trúc chƣơng trình chƣơng “Đại cƣơng về kim loại” Hóa học 12 ............................................................................................................... 29
2.1.1. Mục tiêu chƣơng “Đại cƣơng về kim loại” - Hóa học 12 ............................. 29
2.1.2. Cấu trúc chƣơng trình chƣơng “Đại cƣơng về kim loại” - Hóa học 12 ........ 30
2.1.3. Một số điểm cần chú ý về nội dung và phƣơng pháp dạy học chƣơng “Đại
cƣơng về kim loại” - Hóa học 12 ........................................................................... 31
2.2. Lựa chọn, xây dựng các bài tập hóa học theo định hƣớng phát triển năng lực
giải quyết vấn đề cho HS để xây dựng các đề kiểm tra. ........................................... 33
2.2.1. Nguyên tắc và quy trình xây dựng BT theo định hƣớng phát triển NLGQVĐ33
2.2.2. Một số dạng bài tập theo định hƣớng phát triển NLGQVĐ .......................... 35
2.3. Nguyên tắc và quy trình xây dựng hệ thống đề kiểm tra đánh giá theo định
hƣớng phát triến năng lực giải quyết vấn đề của HS ............................................... 42
2.3.1. Nguyên tắc xây dựng đề kiểm tra đánh giá theo định hƣớng phát triến năng
lực của HS THPT .................................................................................................... 42
2.3.2. Quy trình xây dựng đề kiểm tra đánh giá theo định hƣớng phát triến năng lực
giải quyết vấn đề của HS THPT ................................................................................ 43
2.4. Thiết kế bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh ............. 44

3.3. Nội dung và kế hoạch thực nghiệm sƣ phạm .................................................... 89
3.3.1. Đối tƣợng thực nghiệm sƣ phạm ................................................................... 89
3.3.2. Chuẩn bị nội dung ........................................................................................ 90
3.3.3. Tổ chức thực nghiệm sƣ phạm ........................................................................ 90
3.4. Kết quả thực nghiệm và xử lý kết quả thực nghiệm. ........................................ 91
3.4.1. Phƣơng pháp xử lý số liệu kết quả thực nghiệm ........................................... 91
6


3.4.2. Kết quả bài kiểm tra và xử lí kết quả .............................................................. 91
3.5. Phân tích kết quả thực nghiệm ........................................................................... 99
3.5.1. Phân tích định lƣợng kết quả TNSP ................................................................ 99
3.5.2. Phân tích định tính kết quả TNSP ................................................................... 99
Tiểu kết chƣơng 3.................................................................................................... 100
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .............................................................................. 101
1. Kết luận ............................................................................................................... 101
2. Kiến nghị ............................................................................................................. 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................... 103
PHỤ LỤC ................................................................................................................ 106

7


DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Mơ hình, cấu trúc của năng lực hành động .................................................. 7
Hình 1.2 Mối quan hệ phát triển năng lực và mục tiêu giáo dục ................................ 8
Hình 1.3 cấu trúc của năng lực giải quyết vấn đề ..................................................... 11
Hình 2.1 Thí nghiệm natri tác dụng với các dung dịch muối ................................... 39
Hình 2.2 Thí nghiệm ăn mịn điện hóa ..................................................................... 59
Hình 2.3 Thí nghiệm natri tác dụng với dung dịch CuSO4.......................................................... 65

Chiến lƣợc Phát triển giáo dục giai đoạn 2011 – 2020 ban hành kèm theo Quyết
định 711/QĐ-TTg ngày 13/6/2012 của Thủ tƣớng Chính phủ chỉ rõ: "Tiếp tục đổi mới
PPDH và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hướng phát huy tính tích cực, tự
giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học của người học"; "Đổi mới kỳ thi tốt nghiệp
trung học phổ thông, kỳ thi tuyển sinh đại học, cao đẳng theo hướng đảm bảo thiết
thực, hiệu quả, khách quan và công bằng; kết hợp kết quả kiểm tra đánh giá trong quá
trình giáo dục với kết quả thi".
Nghị quyết số 44/NQ-CP, ngày 09/6/2014 Ban hành Chƣơng trình hành động
của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 năm 2013 Hội
nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ƣơng khóa XI về đổi mới căn bản, tồn diện
giáo dục và đào tạo, đáp ứng u cầu cơng nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện
kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế xác định “Đổi
mới hình thức, phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục theo hướng
đánh giá năng lực của người học; kết hợp đánh giá cả quá trình với đánh giá cuối
kỳ học, cuối năm học theo mơ hình của các nước có nền giáo dục phát triển”...
1


Những quan điểm, định hƣớng nêu trên tạo tiền đề, cơ sở và môi trƣờng pháp
lý thuận lợi cho việc đổi mới giáo dục phổ thơng nói chung, đổi mới đồng bộ
PPDH, kiểm tra đánh giá theo định hƣớng năng lực ngƣời học.
Hiện nay, đồng thời với việc tích cực đổi mới nội dung, PPDH thì cơng tác
đổi mới trong kiểm tra, đánh giá cũng đã đƣợc chú trọng. Tuy nhiên, trên thực tế
kiểm tra đánh giá theo định hƣớng phát triển năng lực của học sinh (HS) là một điều
rất mới mẻ và ít ngƣời quan tâm tới.
Trong chƣơng trình hóa học 12, phần Hóa vơ cơ là phần trọng tâm và
chƣơng 5 “Đại cƣơng về kim loại” là chƣơng quan trọng của phần Hóa vơ cơ.
Với u cầu cấp thiết của giáo dục nƣớc nhà, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu
đề tài: “Xây dựng hệ thống đề kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng
lực giải quyết vấn để cho học sinh trong dạy học chương đại cương về kim loại Hóa học 12”.

Cacbon - Silic Hóa học 11 nhằm phát triển NL phát hiện và GQVĐ cho HS THPT,
Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục, trƣờng Đại học Giáo dục, ĐHQG Hà Nội.
- Lê Đức Duy (2014), Nội dung phương pháp kiểm tra đánh giá một số NL của HS
thông qua dạy học hóa học vơ cơ lớp 10 THPT, Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo
dục, Trƣờng ĐHSP Hà Nội,....
Các công trình khoa học trên đã nghiên cứu về năng lực, phát triển NLGQVĐ
cho HS thơng qua BTHH, PPDH hóa học và kiểm tra đánh giá các NL này bằng bộ
công cụ đo. Tuy nhiên việc xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi/bài tập để kiểm
tra đánh giá theo định hƣớng phát triển NLGQVĐ của HS thì chƣa đƣợc chú trọng
nhiều. Nhƣ vậy, việc lựa chọn đề tài của chúng tơi là cần thiết, có ý nghĩa khoa học
và thực tiễn trong việc đổi mới PPDH để nâng cao chất lƣợng dạy học hóa học ở
trƣờng THPT.
3. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu nội dung, phƣơng pháp kiểm tra đánh giá theo định hƣớng phát
triển NLGQVĐ của HS thông qua dạy học chƣơng “Đại cƣơng về kim loại” – Hóa
học 12.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về năng lực, phát triển NLGQVĐ cho HS và việc kiểm
tra đánh giá NL này trong dạy học hóa học ở trƣờng THPT.
- Điều tra, đánh giá thực trạng việc xây dựng và sử dụng đề kiểm tra đánh giá theo
định hƣớng phát triển NL ở một số trƣờng THPT hiện nay, đặc biệt là ở hai trƣờng
THPT Quảng Hà, THPT Đầm Hà thuộc tỉnh Quảng Ninh.
- Nghiên cứu nội dung, cấu trúc chƣơng trình sách giáo khoa (SGK) hóa học lớp 12,
đặc biệt là chƣơng “Đại cƣơng về kim loại”.
3


- Bƣớc đầu xây dựng tiêu chí kiểm tra đánh giá (công cụ đo) NLGQVĐ của HS
THPT.
- Xây dựng và sử dụng hệ thống các đề kiểm tra theo định hƣớng phát triển

8.2. Nhóm các phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
- Quan sát, trò chuyện, phỏng vấn, điều tra cơ bản,.. nhằm phát hiện những khó
khăn của việc kiểm tra đánh giá nói chung và đánh giá NL HS nói riêng
- TNSP nhằm đánh giá tính khả thi, hiệu quả và chất lƣợng của nội dung và phƣơng
pháp kiểm tra đánh giá kiến thức kĩ năng hóa học và ảnh hƣởng của nội dung và
phƣơng pháp kiểm tra đến việc phát triển NLGQVĐ của HS.
- Phƣơng pháp chuyên gia: Xin ý kiến chuyên gia trong lĩnh vực giáo dục học, phát
triển NL cho HS THPT; xin ý kiến GV dạy học hóa học trong sử dụng đề kiểm tra
theo định hƣớng phát triển NL.
8.3. Nhóm phƣơng pháp xử lí thơng tin
Áp dụng tốn thống kê để xử lí kết quả thực nghiệm sƣ phạm.
9. Những đóng góp của luận văn
- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lí luận của đề tài về các vấn đề: Nội dung – phƣơng
pháp kiểm tra đánh giá trong dạy học theo định hƣớng phát triển NL, kiểm tra đánh
giá NLGQVĐ của HS THPT.
- Xây dựng đƣợc hệ thống BTHH chƣơng “Đại cƣơng về kim loại” – Hóa học 12
theo định hƣớng phát triển NL của HS.
- Xây dựng đƣợc bộ công cụ đánh giá NLGQVĐ của HS THPT.
- Xây dựng hệ thống các đề kiểm tra đánh giá chƣơng “Đại cƣơng về kim loại” –
Hóa học 12 theo định hƣớng phát triển NLGQVĐ của HS THPT.
- Đề xuất đƣợc một số biện pháp sử dụng bộ đề kiểm tra đánh giá để phát triển
NLGQVĐ của HS THPT.
10. Câu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn
gồm 3 chƣơng:
Chƣơng 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn về kiểm tra đánh giá theo định hƣớng phát
triển năng lực giải quyết vấn đề của HS ở trƣờng THPT
Chƣơng 2. Xây dựng và sử dụng hệ thống đề kiểm tra đánh giá theo định hƣớng
phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho HS trong dạy học chƣơng đại cƣơng về
kim loại - Hóa học 12.

- Năng lực là sự kết hợp của tri thức, hiểu biết, khả năng, mong muốn...;
- Mục tiêu hình thành năng lực định hƣớng cho việc lựa chọn, đánh giá mức độ
quan trọng và cấu trúc hóa các nội dung và hoạt động dạy học về mặt phƣơng pháp;
- Năng lực mô tả việc giải quyết những nhiệm vụ trong các tình huống: ví dụ
nhƣ đọc một văn bản cụ thể... nắm vững và vận dụng đƣợc các phép tính cơ bản;

6


- Các năng lực chung cùng với các năng lực chuyên môn tạo thành cơ sở
chung trong việc giáo dục và dạy học;
- Mức độ đối với sự phát triển năng lực có thể đƣợc xác định trong các chuẩn:
Đến một thời điểm nhất định nào đó, HS có thể, cần phải đạt đƣợc những gì?
Nhƣ vậy, chúng tơi hiểu: “Năng lực là khả năng thực hiện thành công hoạt
động trong một bối cảnh nhất định nhờ sự huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng
và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,... Năng lực của cá
nhân được đánh giá qua phương thức và kết quả hoạt động của cá nhân đó khi giải
quyết các vấn đề của cuộc sống” [12, tr. 6].
1.1.2. Cấu trúc của năng lực
Có nhiều loại năng lực khác nhau. Khái niệm phát triển năng lực ở đây cũng đƣợc
hiểu đồng nghĩa với phát triển năng lực hành động. Việc mô tả cấu trúc và các thành
phần năng lực cũng khác nhau. Cấu trúc chung của năng lực hành động đƣợc mô tả là sự
kết hợp của 4 năng lực thành phần: Năng lực chuyên môn, năng lực phƣơng pháp, năng
lực xã hội, năng lực cá thể. Năng lực hành động là sự gặp gỡ của các năng lực. Hay các
thành phần năng lực gặp nhau tạo thành năng lực hành động [2]:
NL chuyên
môn

NL cá thể


đã đƣa ra. Ta có thể mơ tả bằng sơ đồ sau:

Các thành phần năng lực

Các mục tiêu giáo dục
theo UNESCO

Năng lực chuyên môn

Học để biết

Năng lực phƣơng pháp

Học để làm

Năng lực xã hội

Học để cùng chung sống

Năng lực cá thể

Học để tự khẳng định

Hình 1.2. Mối quan hệ phát triển năng lực và mục tiêu giáo dục
Mơ hình cấu trúc năng lực trên đây có thể cụ thể hố trong từng lĩnh vực
chun mơn, nghề nghiệp khác nhau. Ví dụ: Năng lực nghề nghiệp của GV bao
gồm những nhóm cơ bản sau: Năng lực dạy học; năng lực giáo dục; năng lực
8



(năng lực chuyên biệt) sau [10]: Năng lực sử dụng ngơn ngữ hóa học, năng lực thực

9


hành hóa học, năng lực tính tốn hóa học, NLGQVĐ thơng qua mơn Hóa học, năng
lực vận dụng kiến thức hoá học vào cuộc sống.
NL và các thành tố của NL khơng bất biến mà đƣợc hình thành và biến đổi
liên tục trong suốt cuộc sống của mỗi cá nhân và thể hiện qua các hoạt động, có thể
quan sát đƣợc ở những tình huống, hồn cảnh khác nhau. Nên có thể đo lƣờng và
đánh giá đƣợc.
1.2. Năng lực giải quyết vấn đề
1.2.1. Khái niệm năng lực giải quyết vấn đề
Theo [11], có hai cách tiếp cận về NLGQVĐ: Theo cách truyền thống,
NLGQVĐ đƣợc tiếp cận theo tiến trình GQVĐ và sự thay đổi nhận thức của chủ thể
sau khi GQVĐ. Theo cách hiện đại, NLGQVĐ đƣợc tiếp cận theo q trình xử lí
thơng tin nhấn mạnh đến các yếu tố: Vấn đề; khơng gian vấn đề.
Đến nay cũng có nhiều định nghĩa khác nhau về NLGQVĐ:
Theo PISA 2012, “GQVĐ là năng lực của một cá nhân tham gia vào quá trình
nhận thức để hiểu và giải quyết các tình huống có vấn đề mà phƣơng pháp của giải
pháp đó khơng phải ngay lập tực nhìn thấy rõ ràng. Nó bao gồm sự sẵn sàng tham
gia vào các tình huống tƣơng tự để đạt đƣợc tiềm năng của mình nhƣ một cơng cụ
có tính xây dựng và biết suy nghĩ”
NLGQVĐ có thể hiểu là NL trí tuệ của con ngƣời trƣớc những vấn đề, những
bài tốn cụ thể có mục tiêu và có tính định hƣớng cao địi hỏi phải huy động khả
năng tƣ duy tích cực và sáng tạo nhằm tìm ra lời giải cho vấn đề.
Trong luận văn này, chúng tôi sử dụng khái niệm NLGQVĐ nhƣ sau:
“NLGQVĐ là khả năng cá nhân sử dụng hiệu quả các quá trình nhận thức, hành
động, động cơ, xúc cảm để giải quyết những tình huống vấn đề mà ở đó khơng có
sẵn quy trình, thủ tục, giải pháp thơng thƣờng” [11, tr. 56].

Thu thập và xử
lí thơng tin

Lập kế hoạch
GQVĐ

Đánh giá về
giải pháp
GQVĐ

Phát hiện tình
huống/ vấn đề

Đề xuất giải
pháp GQVĐ

Phân tích kế
hoạch GQVĐ

Kết luận về
giải pháp
GQVĐ.

Phát biểu tình
huống/ vấn đề

Lựa chọn giải
pháp GQVĐ

Thực hiện kế

Theo quan điểm phát triển năng lực, việc đánh giá kết quả học tập không lấy
việc kiểm tra khả năng tái hiện kiến thức đã học làm trung tâm của việc đánh giá.
Đánh giá kết quả học tập theo năng lực cần chú trọng khả năng vận dụng sáng tạo
tri thức trong những tình huống ứng dụng khác nhau. Đánh giá theo năng lực là
đánh giá kiến thức, kỹ năng và thái độ trong bối cảnh có ý nghĩa.
Xét về bản chất thì khơng có mâu thuẫn giữa hai cách đánh giá, đánh giá năng
lực và đánh giá kiến thức, kĩ năng mà đánh giá năng lực đƣợc coi là bƣớc phát triển
cao hơn so với đánh giá kiến thức kĩ năng. Để chứng minh ngƣời học có năng lực ở
một mức độ nào đó, phải tạo cơ hội để họ đƣợc GQVĐ trong tình huống, bối cảnh
thực tiễn. Khi đó ngƣời học vừa phải vận dụng những kiến thức, kĩ năng đã đƣợc
học ở nhà trƣờng, vừa phải vận dụng những kinh nghiệm của bản thân thu đƣợc từ
những trải nghiệm bên ngoài nhà trƣờng (trong gia đình, cộng đồng và xã hội). Nhƣ
vậy thơng qua việc hồn thành một nhiệm vụ trong bối cảnh thực, đã đồng thời
đánh giá đƣợc khả năng nhận thức, kĩ năng thực hiện và những giá trị, tình cảm của
ngƣời học, chứ không chỉ đánh giá kiến thức, kĩ năng riêng rẽ. Mặt khác, đánh giá
năng lực không hồn tồn phải dựa vào chƣơng trình giáo dục mơn học nhƣ đánh
giá kiến thức, kĩ năng bởi năng lực là sự tổng hòa, kết tinh kiến thức, kĩ năng, thái
độ, tình cảm, giá trị, chuẩn mực đạo đức,… đƣợc hình thành từ nhiều lĩnh vực học
tập và từ sự phát triển tự nhiên về mặt xã hội của một con ngƣời.
Có thể tổng hợp một số dấu hiệu khác biệt cơ bản giữa đánh giá năng lực
ngƣời học và đánh giá kiến thức, kỹ năng của ngƣời học nhƣ sau [10]:

12


Bảng 1.1. So sánh sự khác biệt cơ bản giữa đánh giá năng lực và đánh giá
kiến thức, kĩ năng của người học
Tiêu chí

Đánh giá năng lực

hoạt động giáo dục và những - Quy chuẩn theo việc ngƣời
trải nghiệm của bản than học học có đạt đƣợc hay khơng một
sinh trong cuộc sống xã hội (tập nội dung đã đƣợc học.
trung vào năng lực thực hiện).

- Quy chuẩn theo các mức độ phát
triển năng lực của ngƣời học.
4. Công cụ
đánh giá

Nhiệm vụ, bài tập trong tình Câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ
huống, bối cảnh thực.
trong tình huống hàn lâm hoặc
tình huống thực.

5. Thời điểm
đánh giá

Đánh giá mọi thời điểm của quá Thƣờng diễn ra ở những thời
trình dạy học, chú trọng đến điểm nhất định trong quá trình
đánh giá trong khi học.
dạy học, đặc biệt là trƣớc và
sau khi dạy.

6. Kết quả
đánh giá

- Năng lực ngƣời học phụ thuộc - Năng lực ngƣời học phụ
vào độ khó của nhiệm vụ hoặc thuộc vào số lƣợng câu hỏi,
bài tập đã hoàn thành.

việc học tập và tạo ra khả năng nâng cao chất lƣợng kiến thức của HS. Nếu kiểm tra
một cách có hệ thống GV có thể nắm đƣợc một cách khá chắc chắn mức độ kiến
thức và kĩ năng của HS và từ đó có thể biểu dƣơng, khuyến khích, giúp đỡ hay
trừng phạt từng ngƣời do đó góp phần ngăn chặn tình trạng học kém của HS và
nâng cao chất lƣợng học tập chung của các em [13, trang 221-222].

14


1.3.3.3. Phát hiện lệch lạc
Việc kiểm tra đánh giá kiến thức HS ở trƣờng PT trong đa số trƣờng hợp là
một bộ phận hữu cơ của bài học. Vì vậy, việc kiểm tra đánh giá cịn nhằm mục đích
phát hiện, củng cố, đào sâu và làm chính xác thêm kiến thức, đồng thời có liên hệ
chặt chẽ và phục vụ trực tiếp cho việc học bài mới. Trƣớc hết điều đó liên quan tới
nhiều HS đƣợc kiểm tra, bởi khi chuẩn bị và trả lời, HS cần phải sắp xếp hệ thống
kiến thức của mình và làm cho chúng chính xác thêm. Sự nhắc lại kiến thức cũ, sửa
những kiến thức thiếu chính xác của HS có tác dụng hồn thiện kiến thức không
phải chỉ cho HS đang trả lời những câu hỏi của GV mà còn cho tất cả các HS khác
khi nghe những câu trả lời ấy của bạn mình.
Phát hiện ra thiếu sót, lệch lạc trong kiến thức, kĩ năng của HS, tìm ra nguyên
nhân của những thiếu sót ấy là rất quan trọng.
1.3.3.4. Uốn nắn lệch lạc, điều chỉnh kế hoạch dạy học
Dựa vào kết quả kiểm tra kiến thức của HS trong lớp, GV có thể đánh giá
hiệu quả của phƣơng pháp dạy học nào đó và chất lƣợng cơng tác nói chung của bản
thân, nhờ đó GV đề ra đƣợc những bổ khuyết cần thiết. đồng thời việc kiểm tra
đánh giá cũng sẽ cung cấp cho nhà trƣờng những tài liệu để đánh giá tình hình dạy
học hố học ở trong nhà trƣờng và kết quả học tập từng thời gian của mỗi HS.
Kết quả kiểm tra đánh giá còn giúp các bậc phụ huynh biết đƣợc tình hình học
tập của con em mình và có sự phối hợp cần thiết với nhà trƣờng giúp đỡ con em
mình học tập tốt hơn.