Chỉ đạo võ thuật

Khi phim võ Việt Nam xuất hiện, có phim quá tệ, cũng có phim hay đến
đến... bất ngờ. Người xem mù mờ về vai trò chỉ đạo võ thuật, người trong nghề
cũng chẳng ai quan tâm đến lĩnh vực "sống còn" này....

Nhìn sang nước bạn mà thèm…

Cascadeur Việt Nam giỏi tay nghề nhưng vai trò chỉ đạo võ thuật (CĐVT,
còn được gọi là đạo diễn hành động) lại có vài trò cực kỳ... mờ nhạt nếu so với
những nền điện ảnh khác. Tại Ấn Độ, Hồng Kong… khi đến cảnh hành động, đạo
diễn phim liền rút lui nhường lại toàn quyền cho chỉ đạo võ thuật là chuyện bình
thường vì (CĐVT) này hoàn toàn chịu trách nhiệm từ ý tưởng đến dàn dựng các
cảnh quay hành động này.
Trơớc đây NSƯT Lý Huỳnh người đầu tiên tại Việt Nam dám để chức danh
(CĐVT) và đã làm khá tốt qua những bộ phim: Thănng Long Đệ Nhất Kiếm,
Thanh Gươm Để Lại, Võ Sĩ Bất Đắc Dĩ.... và sau này là Lê Tiến Dũng, Quốc
Thịnh, Hải “Long An” do hạn chế nhiều thứ nên đành phải vừa làm vừa rút tỉa
kinh nghiệm.
Thực tế phim trường cho thấy một vài CĐVT do thiếu kinh nghiệm đã gây
không ít tai nạn nguy hiểm cho các cascadeur. Ngoài ra, dù được giao phân công
tuyển cascadeur, dựng bài đi chăng nữa, những CĐVT của Việt Nam vẫn phải
nhất nhất “tuân” theo lời đạo diễn (đôi khi có những quyết định khiến giới
cascadeur tức anh ách).

Đơn cử trong bộ phim “Duyên trần thoát tục” gần đây, theo kịch bản sẽ chỉ
có 1 người cháy, nhưng để tăng thêm mức độ gian ác của ông vua “đốt người giải
sầu”, CĐVT Lữ Đắc Long đã đảm bảo an toàn và lấy giá hữu nghị với nhà sản
xuất của phim để dựng cảnh 5 người cháy một lúc (nếu làm được sẽ lập kỷ lục
Việt Nam).
Bàn bạc mọi thứ xong xuôi, anh liên hệ họa sĩ thiết kế của phim may 10 bộ

phim hành động của Việt Nam phát triển bởi kinh phí của nó quá cao, gần như là
giấc mơ xa vời đối với các nhà làm phim trong nước ở thời điểm hiện tại (chi phí 2
triệu USD, tương đương 32 tỉ đồng, tính theo cách phân chia 50/50 giữa nhà làm
phim và rạp thì sẽ thấy rõ khả năng thu hồi vốn ở Việt Nam là… không tưởng).

Hiện tại, mong muốn của những CĐVT là các nhà sản xuất quan tâm và
đầu tư xác đáng hơn, đồng thời nhận được sự đồng cảm, thông hiểu từ các đạo
diễn trong nước. Có như thế, các CĐVT mới tự tin và có hứng thú với công việc
để sáng tạo ra những cảnh hành động thực sự gay cấn, lôi cuốn người xem.
Hiện nay, cũng đã có nhiều đạo diễn nhận thức được vai trò của CĐVT khi
giao hẳn cho họ toàn quyền trong các cảnh quay hành động. Thậm chí, những đạo
diễn như Tường Phương, Phương Nam, Cảnh Đôn, Xuân Cường… còn rất biết
cách khai thác tối đa khả năng và óc sáng tạo của các cascadeur. Chứ không như
trước đây đã có trường hợp đạo diễn không am tường nên làm hành động theo
kiểu “người thật, việc thật”, đến mức cho diễn viên đánh nhau bằng… kiếm thật,
kết quả làm người xem... “khóc dở, mếu dở”.

Chỉ đam mê võ thuật thôi chưa đủ

Ngẫm ra, các đạo diễn không tin tưởng CĐVT cũng có lý do của mình. Đạo
diễn Lý Huỳnh cho biết: “Mỗi CĐVT phải là những “võ sư điện ảnh”, bởi có xuất
thân từ võ thuật họ mới suy nghĩ, vận dụng để sáng tác ra các chiêu thức võ thuật,
lựa từng pha hành động cụ thể phù hợp với nội dung trong phim.
Trách nhiệm của một CĐVT là rất lớn: Tự mình lên kịch bản, thực hiện và
dựng những pha hành động trong phim. CĐVT phải nắm vững mạch phim mới có
được những pha hành động phù hợp (đánh nhau ngoài đường có thể màu mè chứ
trong vũ trường thì không cần đẹp, đòn thế phải đơn giản, thậm chí thô, hùng hục,
ồn ào và đổ bể càng nhiều càng tốt) để lột tả được phong thái, tính cách của nhân
vật.
Bên cạnh đó, họ còn phải tự viết kịch bản võ thuật, soạn sẵn bài diễn, tuyển