3/15/2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

Tổng quan về môn học

KHOA KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ
BỘ MƠN KINH TẾ

1. Số tín chỉ: 02 (1-1-0)

MÔN HỌC

2. Số tiết : Tổng số: 30, trong đó: LT: 15; BT: 15.
3. Thuộc chương trình đào tạo ngành:

PHÂN TÍCH CHI PHÍ – LỢI ÍCH

- Mơn bắt buộc cho ngành: Cơ sở ngành Kinh tế

(COST-BENEFIT ANALYSIS_CBA)

- Môn tự chọn cho ngành:
4. Điều kiện ràng buộc môn học: Không
TS. Trương Đức Toàn
DĐ: 0916 839 569; Email: [email protected]

2

1


1

2

Chương 2: Cơ sở kinh tế phúc lợi của phân tích chi
phí lợi ích

3

1

3

Chương 3: Cơ sở kinh tế vi mơ trong phân tích chi
phí lợi ích

3

1

4

Chương 4: Nhận dạng chi phí lợi ích

3

1

5


khơng có giá thị trường

2

1

7

Chương 7: Yếu tố thời gian của chi phí và lợi ích

2

1

8

Chương 8: Đánh giá hiệu quả và phân tích rủi ro

2

2

Giáo trình và tài liệu tham khảo:
Giáo trình:
[1] Bộ mơn Kinh tế tài nguyên và môi trường, Nhập môn Phân tích Lợi ích
- Chi phí. Kiến thức căn bản cho sinh viên ngành Kinh tế; Kiến thức cần thiết
dùng để nghiên cứu kinh tế mơi trường và phân tích kinh tế dự án. NXB Đại
học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, 2003.
Tài liệu tham khảo:
[1] European Commission (2014). Guide to Cost-Benefit Analysis of


trên lớp.
Bài kiểm tra trên
lớp

1 lần lấy điểm

Bài tập lớn

1 lần lấy điểm

Thi cuối kz

1

- 45 phút
- 5 câu hỏi đúng/sai giải thích

- Tuần 6

20 %

- Tuần 6

10 %

GIỚI THIỆU VỀ PHÂN TÍCH CHI PHÍ
- LỢI ÍCH

- 1 bài tập


1. Phân tích lợi ích – chi phí là gì?
a. Sự cần thiết phải lựa chọn

1. Phân tích lợi ích – chi phí là gì?
a. Sự cần thiết phải lựa chọn

Một bệnh viện khác trong thành phố?
Một sân bay mới hay một đường bay khác ở nơi hiện có?
Một tuyến đường ở vị trí X hay vị trí Y?
Thêm nhiều nhà hơn hay tiếp tục sx nông nghiệp ở ngoại thành
Tăng nguồn điện từ dầu, than đá, gió hay từ năng lượng mặt
trời

Cơ sở lựa chọn
- Mỗi sự lựa chọn đều có một phạm vi kinh tế, các lợi ích mà
nó đem lại, các chi phí cần thiết của xã hội phải bỏ ra.
- Để lựa chọn cần so sánh những thuận lợi, bất lợi của từng
phương án, xác định các giá trị kinh tế liên quan, xếp hạng

Nguồn lực có hạn

các phương án dựa vào các tiêu chí…

3


3/15/2020

1. Phân tích lợi ích – chi phí là gì?

một khung phân tích có hệ thống cho việc thẩm định kinh tế
các dự án tư và công được đề xuất trên quan điểm xã hội nói
chung

 Phân tích lợi ích – chi phí là một phương pháp đánh giá để
cung cấp thông tin cho việc ra quyết định lựa chọn
 Phân tích lợi ích – chi phí quan tâm chủ yếu đến hiệu quả
kinh tế
 Phân tích lợi ích – chi phí xem xét tất cả các lợi ích và chi phí
(có giá thị trường và không có giá thị trường)
 Phân tích lợi ích – chi phí xem xét vấn đề trên quan điểm xã
hội nói chung

4


3/15/2020

1. Phân tích lợi ích – chi phí là gì?

1. Phân tích lợi ích – chi phí là gì?

b. Định nghĩa

b. Định nghĩa

CBA là một quy trình nhận dạng, đo
lường và so sánh các lợi ích và chi phí xã
hội của một dự án, một chương trình đầu
tư, hoặc một chính sách.

nhiễm, quản lý thủy sản, xây cơng viên.
• Vốn nhân lực: sức khỏe, giáo dục, kỹ năng …
• Vốn xã hội: chương trình cai nghiện, ngăn chặn tội
phạm, giảm thất nghiệp…

5


3/15/2020

1. Phân tích lợi ích – chi phí là gì?
b. Định nghĩa

Chương trình: Là tập hợp nhiều dự án được thực hiện
trong một giai đoạn xác định với một mục tiêu cụ thể.

2. Vai trị của phân tích
chi phí – lợi ích

Chính sách: là tập hợp các chủ trương và hành động về
phương diện nào đó của chính phủ nó bao gồm các mục
tiêu mà chính phủ muốn đạt được và cách làm để thực
hiện các mục tiêu đó.

2. Vai trị của phân tích chi phí – lợi ích (CBA)

2. Vai trị của phân tích chi phí – lợi ích (CBA)

- CBA áp dụng lý thuyết kinh tế để lựa chọn thông qua
Project Concept

quả kinh tế.

Quyết định

3. Phương pháp luận của phân tích chi phí – lợi ích
a. Cách tiếp cận khi phân tích

Một dự án đầu tư nhằm tạo ra “sự khác biệt”, và vai
trò của CBA là “đo lường” sự khác biệt.

Cách tiếp cận „trước & sau‟ dự án
Cách tiếp cận „có & khơng có‟ dự án
Chi phí của dự án được đo bằng „chi phí cơ hội‟

Lựa chọn dự án

Không lựa chọn dự án

Các nguồn lực được sử dụng
cho dự án

Các nguồn lực được sử dụng
cho mục đích khác

Giá trị đầu ra của dự án

Giá trị đầu ra từ việc sử dụng
các nguồn lực cho mục đích
khác



•
•
•

Phân tích khía cạnh tài chính chỉ đứng trên góc độ của
nhà đầu tư cịn phân tích kinh tế - xã hội phải đứng trên
góc độ của tồn bộ nền kinh tế và tồn bộ xã hội.
Trên góc độ người đầu tư, mục đích cụ thể có nhiều,
nhưng quy tụ lại là lợi nhuận.
Tuy nhiên, trên góc độ nền kinh tế và tồn bộ xã hội thì
sự đóng góp của dự án đối với nền kinh tế thông qua gia
tăng phúc lợi của toàn xã hội sẽ được quan tâm.

3. Phương pháp luận của phân tích chi phí – lợi ích

3. Phương pháp luận của phân tích chi phí – lợi ích

b. Các quan điểm khi phân tích

b. Các quan điểm khi phân tích

Khác nhau về mặt tính tốn
Thứ nhất, đối với thuế: đối với các nhà đầu tư, thuế phải nộp
là một khoản chi phí thì đây lại là một khoản thu nhập của
ngân sách quốc gia và cũng là khoản thu của nền kinh tế
Thứ hai, đối với các khoản vay nợ, khi trả nợ (cả gốc và lãi)
không được tính là một chi phí xã hội hay lợi ích xã hội do
đây chỉ là một khoản chuyển giao quyền sử dụng vốn từ
người này sang người khác mà thôi chứ không phải là khoản

- Chi phí: là tồn bộ các phí tổn hay thiệt hại mà xã hội phải
gánh chịu, hy sinh khi thực hiện một dự án, chương trình,
chính sách.
- Lợi ích: là sự đóng góp của dự án đầu tư cả về mặt kinh tế,
xã hội và môi trường, là tổng thể các lợi ích mà nền kinh tế
quốc dân và xã hội thu được khi dự án đầu tư được thực hiện.
- CBA dùng để thẩm định các dự án tư nhân trên quan điểm
xã hội, cũng như thẩm định các dự án công.

4. Các quan điểm trong phân tích chi phí – lợi ích
a. Phân biệt phân tích tài chính với phân tích kinh tế

4. Các quan điểm trong
phân tích chi phí – lợi ích

Phân tích tài chính dự án được thực hiện để đánh giá
xem dự án đó có khả năng sinh lợi cho đơn vị thực
hiện hay khơng
Phân tích kinh tế (phân tích lợi ích chi phí) là phân
tích mở rộng của phân tích tài chính được thực
hiện chủ yếu bởi Chính phủ hoặc các tổ chức quốc
tế để đánh giá xem dự án hay chính sách có đóng
góp cải thiện phúc lợi quốc gia hay cộng đồng hay
không

9


3/15/2020


g. Kiểm định ảnh hưởng của sự thay đổi trong giả định và dữ liệu
h. Đưa ra kiến nghị

5. Quy trình thực hiện phân tích chi phí – lợi ích

5. Quy trình thực hiện phân tích chi phí – lợi ích

a. Nhận dạng vấn đề và xác định các phương án giải quyết

b. Nhận dạng chi phí và lợi ích xã hội ròng của mỗi phương án

- Nhận dạng khoảng cách giữa tình trạng hiện tại và tình
trạng mong muốn.

- Nhận dạng một cách cẩn thận về các kết quả (chi phí +
lợi ích) xã hội thực.

- Sau đó, các dự án, chương trình, chính sách khác nhau
được xác định để làm thu hẹp khoảng cách này và giải
quyết vấn đề.

- Nguyên tắc chung là tính tất cả lợi ích và chi phí bất kể
ai là người nhận hoặc trả chúng. Cần nhận dạng những
ảnh hưởng về môi trường và những ảnh hưởng khác.

11


3/15/2020



thực, và một số khác có thể khơng có giá trị bằng tiền nào

2

B2

C2

B2-C2

…

…

…

…

t

Bt

Ct

Bt -Ct

cả. Có những phương pháp riêng để tìm ra giá trị kinh tế,
đo lường những kết quả khơng có giá.


lợi ích rịng tương đương ở một thời điểm chung. Khi thời

- Giai đoạn 2: Hiện giá của mỗi lợi ích rịng hàng năm được
cộng lại và cho ta con số tổng cộng.

12


3/15/2020

5. Quy trình thực hiện phân tích chi phí – lợi ích

5. Quy trình thực hiện phân tích chi phí – lợi ích

g. Kiểm định ảnh hưởng của sự thay đổi trong giả định và dữ liệu

h. Đưa ra kiến nghị

Rất hiếm khi tất cả các dữ liệu được ước tính đầy đủ và

Ở bước cuối cùng này, người phân tích chỉ ra một phương

thậm chí hiếm khi chúng được tính tốn một cách chính

án cụ thể nào đó có đáng lựa chọn hay khơng, phương án

xác. Vì vậy, địi hỏi phải có những giả định về dữ liệu và

nào hay một số phương án nào là đáng mong muốn nhất.


ĐƯA RA
ĐỀ NGHỊ

Nhiệm vụ của nhóm
chuyên gia

CHƯƠNG 2:
CƠ SỞ KINH TẾ PHÚC LỢI CỦA
PHÂN TÍCH CHI PHÍ LỢI ÍCH

Cần một nhóm đa ngành
51

13


3/15/2020

1. Mục tiêu của xã hội

NỘI DUNG
I. Mục tiêu của xã hội
II. Cơ sở đạo đức của phân tích chi phí - lợi ích
III. Tối ưu Pareto
IV. Cải thiện Pareto thực tế hay tiềm năng
V. Từ cải thiện cá nhân đến cải thiện xã hội

1. Mục tiêu của xã hội

Xã hội hướng đến rất nhiều mục tiêu như:

Tối ưu Pareto: là một tình trạng trong đó khơng ai có thể
giàu lên mà khơng làm người khác nghèo đi.
Tối ưu Pareto đạt được khi tất cả các khả năng làm tăng
phúc lợi đã được sử dụng hết. Xã hội đạt tình trạng kinh tế
tối ưu khi nó đạt được vị trí này.

15


3/15/2020

3. Tối ưu Pareto
Cải thiện Pareto: Một thay đổi thực tế làm ít nhất một người
giàu lên và khơng ai bị nghèo đi là một cải thiện Pareto thực tế.

Nguyên tắc cơ bản cho việc lựa chọn là cải thiện Pareto thực tế
Pareto quan tâm tới việc cải thiện cả phúc lợi kinh tế và công
bằng xã hội.
Cải thiện Pareto là nguyên tắc trợ giúp cho việc lựa chọn.

3. Tối ưu Pareto

3. Tối ưu Pareto

Pareto thực tế và Pareto tiềm năng
Các dự án thực tế thường làm ít nhất một người nghèo đi theo một
cách nào đó, tuy chỉ với lượng nhỏ nhưng dự án này vẫn không
thỏa mãn nguyên tắc cải thiện Pareto. Để thốt khỏi tình trạng hạn
chế này, nguyên tắc này được sửa đổi. Phân biệt giữa cải thiện thực
tế và tiềm năng.


3. Tối ưu Pareto

Ví dụ minh họa tối ưu Pareto

Ví dụ minh họa tối ưu Pareto

17


3/15/2020

3. Tối ưu Pareto

3. Tối ưu Pareto

Ví dụ minh họa tối ưu Pareto

Ví dụ minh họa tối ưu Pareto

3. Tối ưu Pareto

3. Tối ưu Pareto

Ví dụ minh họa tối ưu Pareto

Ví dụ minh họa tối ưu Pareto

18


Cải thiện Pareto tiềm năng

4. Cải thiện Pareto thực tế hay tiềm năng

4. Cải thiện Pareto thực tế hay tiềm năng

Cải thiện Pareto tiềm năng

Cải thiện Pareto tiềm năng

20


3/15/2020

4. Cải thiện Pareto thực tế hay tiềm năng

4. Cải thiện Pareto thực tế hay tiềm năng

Nguyên tắc lựa chọn

Nguyên tắc Kaldor-Hicks

4. Cải thiện Pareto thực tế hay tiềm năng

4. Cải thiện Pareto thực tế hay tiềm năng

Nguyên tắc Kaldor-Hicks

Lợi ích ròng và hiệu quả Pareto


Lợi ích rịng và hiệu quả Pareto

Tiêu chí quyết định

5. Từ cải thiện cá nhân đến cải thiện xã hội

5. Từ cải thiện cá nhân đến cải thiện xã hội

• Khái niệm tối ưu Pareto dựa trên cải thiện phúc lợi cá nhân.
• Việc đánh giá phúc lợi cá nhân dựa trên nguyên tắc độ thỏa
dụng (U).
• Một xã hội có n cá nhân, do đó cần tổng hợp phúc lợi của n
cá nhân đó.

• Có 2 cách tiếp cận: Phương pháp tổng hợp và phương pháp
xếp hạng

Phương pháp tổng hợp:
• Xã hội có n cá nhân và mỗi cá nhân sẽ nhận thêm (hoặc mất
đi) một lượng thỏa dụng từ một phương án nào đó. Hàm tổng
phúc lợi xã hội (W) là:
W = f(U1, U2, U3, …., Un)
=> Phương án nào có W lớn nhất sẽ là phương án được chọn

23


3/15/2020


3/15/2020

2. Phân tích chi phí – lợi ích dựa trên mơ hình cạnh tranh
Bản chất thị trường

2. Phân tích chi phí – lợi ích dựa trên mơ hình cạnh tranh
Bản chất thị trường

2. Phân tích chi phí – lợi ích dựa trên mơ hình cạnh tranh
Bản chất thị trường

2. Phân tích chi phí – lợi ích dựa trên mơ hình cạnh tranh
Thị trường cạnh tranh

25