Giáo án Kỹ thuật sấy nông sản thực phẩm Trang 107
CHƯƠNG IV: ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG VÀ BẢO QUẢN SẢN PHẨM SẤY

Yêu cầu đối với thực phẩm khô thường được xác định bởi những tiêu chuẩn của
người tiêu thụ và điều kiện vệ sinh công nghiệp, những yêu cầu đó được gọi là chất lượng
riêng của sản phẩm. Điều quan trọng đối với các cơ sở sản xuất là làm sao cho các
phươ
ng pháp kiểm tra, đánh giá chất lượng sản phẩm trong quá trình chế biến và bảo
quản sản phẩm sấy ở trong nhà máy, xí nghiệp không khác biệt so với phương pháp của
người tiêu thụ, bởi vì kết quả nghiên cứu và sự đánh giá chất lượng có thể phụ thuộc vào
các phương pháp kiểm tra.

4.1 TIÊUCHUẨN ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM SẤY
4.1.1 Hình dáng, kích thước và thể tích của sản phẩm
Các sản phẩm sấy thường ở dạng khô, dạng ngấm nước trở lại (sau khi ngâm) hay
dạng nấu chín đều phải đồng nhất về hình dáng và giống nhau về kích thước.
Hình dáng của sản phẩm phụ thuộc vào mục đích sử dụng. Ví dụ: cà rốt sấy khô
dùng cho các loại súp (canh) khác nhau: súp hổn hợ
p, nước canh có thể dùng ở dạng hạt,
dạng quân cờ, dạng sợi, nhưng nếu dùng làm gia vị thường dùng dạng bột.
Thể tích là đặc tính thứ ba xác định phạm vi sử dụng của sản phẩm sấy. Sản phẩm
khô giống nhau về hình dạng, kích thước nhưng có thể khác nhau về thể tích. Với hình
dạng và kích thước giống nhau, thì thể tích của sản phẩm sấy còn phụ thuộc vào loại
nguyên liệu, hàm lượng chất khô, phương pháp sấy (thể tích sản phẩm sấy thăng hoa
khác với sản phẩm sấy bằng phương pháp nhiệt ở áp suất thường) và điều kiện chế biến.
Sự xuất hiện các đặc tính khác nhau của sản phẩm sấy có thể làm thay đổi điều kiện đóng
gói sản phẩm. Ví dụ: trộn đều các thành phần theo khối lượng nhưng khác nhau về
thể
tích sẽ dẫn đến sự thay đổi về màu sắc của sản phẩm.
Những nhà máy lớn hiện đại, sản xuất các loại súp cô đặc đã được tự động hoá:
vận chuyển, cân, trộn, đóng gói...Muốn tự động hoá tốt, yêu cầu các thành phần khác

sản phẩm dạng bột có thể xác định nhờ các thiết bị đặc biệt hoặc bằng phương pháp phân
tích lý-hoá học.
Còn đối với dạng khô
ở dạng thái nhỏ, ngoài phần đánh giá màu sắc bằng cảm
quan, người ta còn sử dụng dụng cụ quang học để đo nồng độ dịch chiết ra từ sản phẩm
đó. Đối với hành thường dùng quan phổ ký đo tỷ trọng của dịch chiết bằng dung dịch
muối ăn với bước sóng 420 µm. Giá trị bước sóng xác định chỉ số quang học riêng.
Phương pháp này thường dùng khi phân tích s
ản phẩm khô có màu trắng và vàng...
Cần chú ý rằng màu trắng của sản phẩm như hành tây không ảnh hưởng mạnh tới
các đặc tính khác như màu của ớt bị hoặc cà rốt.
Việc kiểm tra màu sắc cần tiến hành đầy đủ từ nguyên liệu ban đầu trong quá
trình bảo quản, làm sạch nguyên liệu, chần làm nguội, sấy và bảo quản thành phẩm, cũng
như trước khi đem sử dụng.

4.1.3 Nồng độ vị, chất thơm và các chất khác
Mùi và vị của sản phẩm khô thường được đánh giá sau khi ngấm nước trở lại, nấu
chín và làm nguội đến nhiệt độ thường. Nguyên tắc cơ bản của người sản xuất, cũng như
người tiêu thụ sản phẩm là: chất lượng của sản phẩm đó phải được kiểm tra thường xuyên
sau khi đưa chúng về d
ạng thích hợp để sử dụng.
Điều quan trọng của việc kiểm tra là hệ thống nấu nhanh mà trên đó có thể cùng
một lúc có thể chuẩn bị hàng loạt mẫu. Trong các phòng thí nghiệm hiện đại, các mẫu
nấu chín được đưa lên xe đẩy chuyển đến nơi kiểm tra và đánh giá. Đôi khi việc đánh giá
được tiến hành trong phòng tối cách nhiệt, được điều hoà nhiệt độ và có thiết bị
điều
chỉnh ánh sáng, ở một vài xí nghiệp lớn sản xuất súp cô đặc thường xuyên hoạt động gồm
từ 100-200 người nội trợ để đánh giá chất lượng sản phẩm cảm quan. Nhà máy chỉ cho
Giáo án Kỹ thuật sấy nông sản thực phẩm Trang 109
sản xuất hàng loạt và đem bán ra thị trường, khi các chỉ tiêu sản phẩm không vượt quá

tính toán với các khố
i lượng cần thiết để trộn với các thành phần khác và khối
Giáo án Kỹ thuật sấy nông sản thực phẩm Trang 110
lượng gia vị. Công thức xác định nó như sau:
Khối lượng sản phẩm ngấm nước trở lại (để ráo nước)
Hệ số ngấm nước =
Khối lượng sản phẩm sấy khô

Đặc trưng chất lượng của mặt hàng tiêu dùng này là sản phẩm sấy khô phải đạt
những tiêu chuẩn đã quy định. Các sản phẩm này có thể khác nhau về khối lượng thời
gian thấm ướt, phương pháp chuẩn bị (ngâm bằng nước nguội hay nước nóng hoặc phối
hợp với cả hai). Ví dụ: tiêu chuẩn của Hungary yêu cầu việc lấy mẫu và tiến hành đo sau
24 h ngấm nước với 2g s
ản phẩm (kiểm tra) trong 50 ml nước cất hoặc sau khi nấu bằng
dung dịch nước muối nồng độ 1 %. Lượng sản phẩm nghiền nhỏ trong 50 ml dung dịch là
100g, lượng sản phẩm nghiền to là 20 g. Thời gian đun : khoai tây và mùi tàu là 10 phút,
hành 15 phút, và bắp cải 20 phút.
Về phương diện sử dụng sản phẩm thời gian ngấm nước là yếu tố rất quyết định
bởi vì biết được nó người ta có thể đề ra m
ọi thời gian chuẩn bị món ăn từ sản phẩm sấy
đó.
Mức độ ngấm nước cho người ta biết gia số khối lượng cần tăng để có được sản
phẩm sau khi cho vào nước và đun theo lời chỉ dẩn.
Sau thời gian thấm nước quy định thì độ sệt của sản phẩm phải thích hợp với
người tiêu thụ. Nghĩa là sản phẩm khô đã thấ
m nước không được cứng quá do quá lửa
hay quá mềm (nhũn).
Trên thực tế việc phân tích độ thấm ướt thường trùng với việc đun thử để kiểm tra
thời gian đun và để đạt được độ sánh cần thiết . Phương pháp xác định đại lượng này phụ
thuộc vào loại nguyên liệu đẻ tạo ra sản phẩm và kích thước của sản phẩm.

Thân và lá cần tây
Mùi tàu (lá)
Củ cải (bột)
Đậu cô ve
Cà rốt: miếng
Thanh
Hạt
Xa lát
Ớt bị: đỏ
Xanh
Thì là (lá)
Táo nghiền (bột)
5,3
5,2
6,1
-
6,0
-
5,2
8,0 6,9
-
6,2
7,1



5,4
-
6,1
6,6
4,7
4,8
6,4
-
5,6
-
7,5
5,2 5,1
-
6,2
6,2

4.1.6 Độ ẩm
Độ ẩm cuối cùng còn lại trong sản phẩm sấy là một đặc tính kỹ thuật quan trọng
đối với khả năng bảo quản và hiệu suất thành phẩm.
Vi sinh vật khác nhau có thể hoạt động ở các độ ẩm tương đối khác nhau của
không khí. Nấm men đòi hỏi lượng ẩm cao nhất . Nấm mốc đòi hỏi lượng ẩm thấp hơn.
Người ta
đã tìm thấy độ ẩm tối thiểu cần thiết cho sự phát triển của một số loài vi sinh vật