ĐỊNH VỊ CÁC GEN KHÁNG RẦY NÂU BPH4 VÀ
BPH6 TRÊN NHIỄM SẮC THỂ LÚA

Lưu Thị Ngọc Huyền, Vũ Đức Quang
Viện Di truyền Nông nghiệp, Từ Liêm, Hà Nội
Thiều Văn Đường
Trường Cao đẳng Sư phạm Cần Thơ, Cần Thơ

MỞ ĐẦU

Rầy nâu là côn trùng gây hại lớn nhất đối với cây lúa ở
nước ta cũng như các nước trồng lúa khác. Sử dụng giống
lúa kháng rầy là biện pháp quan trọng được các nhà chọn
giống quan tâm. Việc sử dụng giống kháng một mặt làm
giảm thiệt hại năng suất, tiết kiệm chi phí phòng trừ, mặt
khác hạn chế được việc dùng thuốc hoá học gây ô nhiễm
môi trường và góp phần ổn định môi trường sinh thái. Do
vậy việc chọn tạo nhanh chóng những giống lúa vừa có
năng suất cao, chất lượng tốt, lại mang nhiều gen kháng là
công việc được quan tâm không chỉ ở Việt Nam mà còn ở
nhiều quốc gia khác. Với sự phát triển mạnh mẽ của công
nghệ chỉ thị phân tử, các nhà chọn giống bắt đầu quan tâm
nhiều hơn tới vấn đề “chọn giống nhờ chỉ thị phân tử”
(Marker-assisted selection) với ý đồ sử dụng các chỉ thị
phân tử liên kết với các gen mong muốn trong chọn tạo
giống mới. Như vậy việc tìm các chỉ thị phân tử liên kết
gần với gen quan tâm và lập bản đồ các gen đó trên nhiễm
sắc thể mang ý nghĩa lý thuyết và thực tiễn sâu sắc.

Đối với đặc tính kháng rầy, đến nay người ta đã tìm được
khoảng trên 10 gen kháng chính (major genes) và một số

TN1xGC9.

- Mồi SSR đặt từ hãng Genset của Mỹ.

- Hoá chất nhuộm bạc của hãng Promega.

- Các vật liệu hóa chất khác sử dụng trong nghiên cứu được
mua từ các hãng Sigma, Biorad (Mỹ), Pharmacia (Thụy
điển), Boehringer (Đức).

Phương pháp

- ADN của TN1, DG5, GC9 và các cá thể F2 được tách và
tinh sạch theo phương pháp CTAB (Phòng Thí nghiệm Di
truyền học, Trường ĐHTH Ghent, Bỉ).

- Kiểu gen kháng nhiễm rầy nâu của các cá thể F2 (kháng
đồng hợp, nhiễm đồng hợp và dị hợp) được xác định dựa
theo kết quả thử rầy trên các họ F3.

- Phân tích thể phân ly nhóm theo Michelmore và ctv
(1991).

- Kỹ thuật SSR được thực hiện theo phương pháp của
Phòng thí nghiệm Khoa học Thực vật và Thổ nhưỡng,
Trường ĐHTH Texas Tech, Hoa Kỳ.

- Sản phẩm phản ứng PCR được điện di trên gel
polyacrylamide 4,5%. Phát hiện băng ADN bằng phương
pháp nhuộm bạc.

RM273... dường như có liên kết với lôcut gen bph4 (2
nhóm kháng có băng ADN gần tương tự như DG5, còn 2
nhóm nhiễm có băng ADN gần tương tự như TN1). Còn tất
cả các chỉ thị còn lại trên các nhiễm sắc thể khác đều không