Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM
Nguyễn Văn Minh
38

BÀI 5: CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÂN LẬP VI SINH VẬT

I. KHÁI NIỆM

Phân lập vi sinh vật là quá trình tách riêng các loài vi sinh vật từ
quần thể ban đầu và đưa về dạng thuần khiết. Đây là một khâu có ý
nghĩa rất quan trọng trong việc nghiên cứu và ứng dụng vi sinh vật.
Vi sinh vật ở dạng thuần khiết là giống vi sinh vật được tạo ra từ 1
tế bào ban đầu.
Trong thiên nhiên hoặc trong các vật phẩm nghiên cứu, vi
sinh vật
thường tồn tại ở dạng hỗn hợp gồm nhiều loài khác nhau.
Muốn nghiên cứu về hình thái, sinh lý, lý hoá hoặc sử dụng vào thực
tiễn một loài nào đó thì cần phải đưa chúng về dạng thuần khiết.
Nguyên tắc: Tách rời các tế bào vi sinh vật; Nuôi cấy các tế bào
trên
trong môi trường dinh dưỡng đặc trưng để cho khuẩn lạc riêng
rẽ, cách biệt nhau.

II. PHƯƠNG PHÁP PHÂN LẬP VI SINH VẬT THUẦN KHIẾT.

Với hầu hết các loại mẫu nghiên cứu, quá trình phân lập vi sinh
vật ở dạng thuần khiết gồm các bước cơ bản sau:
- Tạo ra các khuẩn lạc riêng rẽ từ quần thể vi

thuật pha loãng nêu trên cho đến khi tất cả các khuẩn lạc xuất hiện
trên môi trường đều đồng nhất. Mức độ thuần khiết của chủng có thể
được kiểm tra như sau:
- Việc tạo hộp ria từ một khuẩn lạc đơn của chủng thuần chỉ tạo
ra một loại khuẩn lạc duy nhất trên bề mặt môi trường có hình
thái giống với khuẩn lạc của chủng ban đầu.
-
Mỗi khuẩn lạc đơn chỉ chứa một loại tế bào có hình thái giống
nhau trong quan sát dưới kính hiển vi.
Trong thao tác tạo khuẩn lạc đơn cần lưu ý hạn chế thấp nhất
nguy cơ bị nhiễm bằng cách thực hiện nghiêm túc các yêu cầu của thao
tác vô trùng.
b. Phương pháp tạo khuẩn lạc đơn.
Có nhiều kỹ thuật ria khác nhau để thực hiện hộp ria và tạo
khuẩn lạc đơn. Một số kỹ thuật ria thường dùng: kỹ thuật ria chữ T , kỹ
thuật ria bốn góc , kỹ thuật ria tia ,kỹ thuật ria liên tục.
Thao tác kỹ thuật tạo khuẩn lạc đơn đối với vi sinh vật hiếu khí
được thực hiện như sau:
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
For evaluation only.
Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM
Nguyễn Văn Minh
40

Ø Kỹ thuật hộp ria:
Khử trùng bề mặt bàn và tay bằng cồn 70
0

và thời gian thích hợp.
- Xem kết quả minh họa bên dưới.
Chú ý:
- Đốt que cấy, hơ miệng ống nghiệm và nút bông, hơ mép đĩa
trước và sau khi thao tác.
- Trong suốt quá trình cấy, miệng đĩa petri luôn ở gần ngọn
lửa. Tránh nhiễm vi sinh vật từ không khí vào.
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
For evaluation only.
Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM
Nguyễn Văn Minh
41

- Khi cấy, cầm ở góc cuối que bằng 3 ngón tay (cái, trỏ, giữa ),
lướt nhẹ trên mặt thạch. Nếu tỳ quá mạnh sẽ làm vỡ mặt
thạch.
- Nếu dự đoán được số lượng vi khuẩn có trong dịch mẫu là
nhiều, thì sau mỗi đường cấy đốt lại que cấy để làm giảm
thiểu số lượng vi khuẩn ở đường ria kế tiếp. Nếu không sẽ
khó tách biệt các khuẩn lạc. (c)
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
For evaluation only.
Thực tập vi sinh cơ sở - Trường Đại học Mở Tp. HCM
Nguyễn Văn Minh

cấy.
- Đậy nắp đĩa pêtri, để đông tự nhiên.
Thao tác kỹ thuật tạo khuẩn lạc đơn đối với vi sinh vật kỵ khí được thực
hiện như sau:
Phân lập các vi sinh vật kị khí trên môi trường đặc ở đĩa pêtri.
- Dùng môi trường đặc trong ống nghiệm đem chưng cách thuỷ để
Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
For evaluation only.