PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY TRÌNH
KIỂM TOÁN BÁN HÀNG THU TIỀN CỦA KIỂM TOÁN NỘI BỘ TẠI
TỔNG CÔNG TY SÔNG ĐÀ
1. Đánh giá công tác kiểm toán nội bộ nói chung và kiểm toán quy trình bán
hàng- thu tiền nói riêng tại Tổng công ty Sông Đà
1.1.Tổ chức và hoạt động kiểm toán nội bộ
Cùng với sự đổi mới và phát triển của nền kinh tế đất nước, hàng loạt các
Tổng công ty Nhà nước được thành lập và ngày càng hoạt động rộng khắp trên các
lĩnh vực. Xuất phát từ nhu cầu bảo đảm sự chính xác của các hồ sơ, số liệu, sự tuân
thủ các quy tắc, kiểm soát gian lận và sai sót, phục vụ nhu cầu quản trị nội bộ
doanh nghiệp đồng thời giúp các nhà quản lý đơn vị ra những quyết định chính
xác, kiểm toán nội bộ đã sớm hình thành và ngày càng phát triển khẳng định vị trí
và vai trò tích cực của mình trong đời sống kinh tế nói chung và đối với các doanh
nghiệp nói riêng. Với sự phát triển mạnh mẽ của ngành KTNB trên thế giới, KTNB
ở Việt Nam cũng đang dần trở thành một hoạt động quen thuộc và đóng vai trò
nhất định trong các công ty, Tổng công ty lớn và là một yêu cầu thiết yếu mà Bộ tài
chính đặt ra với các doanh nghiệp.
- Sau quyết định 832/TC/QĐ/CĐKT ngày 28 tháng 10 năm 1997 cùng với
sự ra đời của hàng loạt kiểm toán nội bộ tại các Tổng công ty, Tổng công ty Sông
Đà cũng thành lập phòng kiểm toán nội bộ. Đây là yêu cầu khách quan cho việc
đảm bảo chất lượng thông tin kinh tế, tài chính của bản thân Tổng công ty. Sau 7
năm hoạt động kiểm toán nội bộ Tổng công ty Sông Đà đã khẳng định được mình
là một nhân tố không thể thiếu trong sự phát triển chung của Tổng công ty.
Sau quyết định số 21, phòng kiểm toán nội bộ Tổng công ty Sông Đà đã tách
riêng thành Công ty kiểm toán và tư vấn dịch vụ kế toán với chức năng và nhiệm
vụ của mình đã thực hiện tốt nhiệm vụ do Tổng công ty giao.
Hàng năm tiến hành kiểm toán quyết toán các dự án đầu tư của các đơn vị
thành viên, các ban quản lý, ban điều hành của Tổng công ty. Trong quá trình hoạt
động kiểm toán nội bộ Tổng công ty Sông Đà đã góp phần quan trọng trong việc
giúp Ban giám đốc, Hội đồng quản trị nắm bắt rõ tình hình hoạt động sản xuất kinh
doanh của đơn vị, tham gia tư vấn, tham mưu, góp ý cho Bộ Tài chính và các cơ

lựa chọn nhân lực rất hợp lý, tất cả các KTV được thường xuyên thay nhau thiết lập
chương trình kiểm toán cụ thể đối với từng đơn vị thành viên. Điều này giúp cho tất
cả các KTV đều có thể tăng trình độ chuyên môn nghiệp vụ của mình.
Kế hoạch kiểm toán được gửi cho đơn vị khá chi tiết về mặt thời gian, tạo
điều kiện thuận lợi cho các đơn vị sẽ có sự chuẩn bị trước để công việc kiểm toán
không làm ảnh hưởng đến nhiều hoạt động của đơn vị. Tuy nhiên kế hoạch này cần
xác định thêm các bước công việc, quy định về trách nhiệm của KTV trong khi tiến
hành kiểm toán từng khoản mục của mình trong đề cương do chính KTV thực hiện.
Do Công ty chủ yếu tiến hành kiểm toán các đơn vị thành viên trong Tổng
công ty mà công việc này được thực hiện thường niên do đó việc thu thập thông tin
cơ sở của đơn vị được kiểm toán cũng gặp nhiều thuận lợi. Việc thu thập thông tin
cơ sở về đơn vị thường lấy từ các file kiểm toán năm trước và KTV chỉ xem xét
đến những thay đổi, chính sách chế độ mới mà thôi, do vậy tiết kiệm được thời
gian, việc lập kế hoạch diễn ra nhanh chóng.
Trong giai này, nhóm KTV đã tiếp cận với cuộc kiểm toán qua các chương
trình kiểm toán khoản mục cụ thể và phân chia nhiệm vụ, thời gian. Kế hoạch kiểm
toán có sự thống nhất giữa các KTV phần hành chịu trách nhiệm đảm nhận một phần
hành nhất định, và được duyệt cuối cùng thông qua trưởng đoàn kiểm toán.
Tuy nhiên trong giai đoạn này ở Tổng công ty Sông Đà việc đánh giá hệ
thống kiểm soát nội bộ đã được tiến hành thông qua việc soát xét các tài liệu nhưng
việc miêu tả hệ thống kiểm soát còn chưa khoa học, sự đánh giá do vậy ít nhiều
mang tính chủ quan. Việc đánh giá trọng yếu và rủi ro kiểm toán chưa thực sự
được thực hiện một cách hoàn chỉnh do các KTV nội bộ chưa có đủ khả năng cũng
như chưa có đủ phương tiện, thiết bị để đánh giá một cách chính xác và chất lượng
chưa cao. Hầu hết việc tiến hành đánh giá trọng yếu của các khoản mục phần hành
kiểm toán đều được thực hiện khi tiến hành kiểm toán và do nhận định của KTV..
Giai đoạn thực hiện kiểm toán
Quy trình kiểm toán bán hàng ở Tổng công ty Sông Đà về cơ bản KTV cũng
đã thực hiện các bước công việc tương tự như trong lý luận về quy trình kiểm toán
bán hàng- thu tiền.

Trong công việc này các KTV đã tiến hành chọn mẫu các nghiệp vụ phát
sinh và với mỗi mẫu được chọn sẽ tiến hành đối chiếu các số liệu để phát hiện ra
gian lận và sai sót. Một ưu điểm lớn nhất trong công việc này ở Công ty kiểm toán
đó là mỗi một công việc được tiến hành qua hai lần: một KTV tiến hành kiểm tra
chi tiết và ghi chép trên các giấy tờ làm việc; sau đó giấy tờ làm việc đó sẽ được
một KTV có trình độ nghiệp vụ cao hơn tiến hành soát xét, nếu có thiếu sót KTV
sẽ tiến hành điều chỉnh lại. Điều này sẽ hạn chế được một cách tối đa các rủi ro
kiểm toán.
+ Công việc chọn mẫu ở Công ty:
Trong quá trình tiến hành kiểm tra chi tiết việc xác định số mẫu kiểm tra còn
mang tính nhận định chủ quan, dựa vào khả năng xét đoán cũng như kinh nghiệm
của KTV. Việc xác định số mẫu chọn chủ yếu theo quy luật số lớn và thực hiện
kiểm toán đối với những mẫu có khả năng gian lận và sai sót nhiều hơn, công ty
chưa thực sự có một chương trình tính toán cụ thể. Điều này có thể dẫn đến những
sai sót nhỏ thường ít được phát hiện và nếu như vậy cũng có khả năng ảnh hưởng
đến Báo cáo tài chính.
+ Việc gửi thư xác nhận:
Theo quy định của Tổng công ty Sông Đà cho các đơn vị thành viên, hàng
quý hoặc 6 tháng các đơn vị này phải tiến hành đối chiếu công nợ với khách
hàng. KTV lấy đó làm bằng chứng cho việc đánh giá tính có thực của khoản
phải thu nên việc gửi thư xác nhận không được KTV sử dụng như một công cụ
hữu hiệu.
Giai đoạn kết thúc kiểm toán
Giai đoạn này được KTV thực hiện tương đối tốt. Quy trình kiểm toán bán
hàng-thu tiền chỉ là một phần trong kiểm toán Báo cáo tài chính, nên thông thường
KTV sẽ chú ý đến việc tổng hợp kết quả kiểm toán cho từng khoản mục “doanh
thu” và “phải thu khách hàng”, đưa ra các bút toán điều chỉnh chính xác và đánh
giá chung về các khoản mục này có được trình bày một cách trung thực hợp lý hay
không.
Ngoài ra KTV nội bộ còn đưa ra những kiến nghị chi tiết cho việc quản lý