Chương 7
MÔ HÌNH TỔNG CUNG – TỔNG CẦU
Sự biến động của nền kinh tế là vấn đề mà các nhà kinh tế cũng như các nhà lập
chánh sách cần giải quyết. Thực tế cho thấy tăng trưởng kinh tế ở các nước thường
không đều đặn mà lại lên xuống theo chu kỳ. Suy thoái kinh tế, là hiện tượng thu nhập
giảm và thất nghiệp tăng, cũng xảy ra. Suy thoái kinh tế thường đi kèm với việc cắt
giảm thời gian làm việc làm cho nhiều lao động chỉ có việc làm bán thời gian và ít lao
động có việc làm đủ thời gian. Các nhà kinh tế gọi sự biến động lên xuống của sản
lượng và nhân dụng theo thời gian là chu kỳ kinh tế.
Mặc dù thuật ngữ chu kỳ kinh tế hàm ý rằng sự biến động của nền kinh tế là
thường xuyên và có thể dự đoán được nhưng cả hai không phải luôn xảy ra. Suy thoái
kinh tế cũng không phải là quá thường xuyên. Phần 3 của quyển sách này sẽ xây dựng
mô hình giải thích sự biến động của nền kinh tế trong ngắn hạn. Do GDP thực là chỉ
tiêu đo lường kết quả hoạt động của nền kinh tế một cách tốt nhất nên nó chính là tiêu
điểm của các mô hình trong chương này.
Cũng giống việc cố gắng ngăn ngừa lụt lội bằng các con đập, các nền kinh tế cố
gắng kiểm soát chu kỳ kinh tế bằng các chánh sách kinh tế phù hợp. Mô hình trong
chương này và các chương sau sẽ minh họa ảnh hưởng của chánh sách tài chánh và
chánh sách tiền tệ đến nền kinh tế trong ngắn hạn. Ta sẽ thấy các chánh sách này có
tác dụng làm bình ổn hay làm xấu đi các biến động kinh tế như thế nào.
I. NGẮN HẠN, DÀI HẠN VÀ MÔ HÌNH CƠ BẢN VỀ BIẾN ĐỘNG KINH TẾ
Tất cả các phân tích trước đây đều dựa trên lý thuyết kinh tế học cổ điển và sự bất lực
của chánh sách tiền tệ. Lý thuyết kinh tế học cổ điển chia các biến số kinh tế thành
các biến số thực (đo lường số lượng hay giá tương đối) và biến số danh nghĩa (đo
lường bằng tiền). Theo lý thuyết này, sự thay đổi của số cung tiền chỉ ảnh hưởng đến
các biến số danh nghĩa mà không ảnh hưởng đến các biến số thực. Kết quả của điều
này là ta có thể phân tích các yếu tố quyết định các biến số thực (GDP thực, lãi suất
thực, v.v.) mà không cần đến các biến số danh nghĩa (như số cung tiền hay giá).
Liệu các luận điểm của lý thuyết kinh tế học cổ điển có đúng với thực tế đang
diễn ra không? Câu trả lời cho câu hỏi này rất quan trọng trong việc tìm hiểu cơ chế
vận hành của nền kinh tế: Hầu hết các nhà kinh tế đều tin rằng lý thuyết kinh tế học

×
Y. Phương
trình định lượng tiền có thể được viết lại dưới dạng cung cầu tiền thực cân bằng:
M/P = (M/P)
d
= k
×
Y,
trong đó: k = 1/V. Phương trình định lượng cho thấy số cung tiền thực M/P bằng với
số cầu tiền thực (M/P)
d
và số cầu tiền thực tỷ lệ k nào đó của sản lượng thực Y.
Đối với một số cung tiền M nhất định, phương trình định lượng thể hiện mối
quan hệ tỷ lệ nghịch giữa giá P và sản lượng thực Y. Đồ thị 7.1 thể hiện mối quan hệ
giữa P và Y thỏa mãn phương trình định lượng tương ứng với một số cung tiền M cố
định. Theo định nghĩa, đường này chính là đường tổng cầu AD. Đường AD là dốc
xuống từ trái sang phải.
Trang 2
TỔNG CUNG – TỔNG CẦU
Ứng với một số cung tiền cố định nào đó, phương trình định lượng tiền ngụ ý
rằng giá trị sản lượng danh nghĩa P
×
Y là cố định. Vì vậy, nếu giá P tăng thì Y phải
giảm, nghĩa là đường tổng cầu AD phải dốc xuống.
Một cách để hiểu mối quan hệ tỷ lệ nghịch giữa P và Y là nghiên cứu mối quan
hệ giữa số cung tiền và giao dịch. Do giả định tốc độ chu chuyển tiền V cố định, số
cung tiền sẽ quyết định giá trị của tất cả các giao dịch trong nền kinh tế. Nếu giá tăng
thì mỗi giao dịch sẽ cần nhiều tiền hơn, do đó số lượng giao dịch và số lượng hàng
hóa được mua sẽ phải giảm đi.
Đồ thị 7.1. Đường tổng cầu AD

P
TỔNG CUNG – TỔNG CẦU
Đồ thị 7.2. Sự dịch chuyển sang trái của đường tổng cầu AD
Ngược lại, giả sử ngân hàng trung ương tăng số cung tiền. Phương trình định
lượng cho biết khi đó sẽ có sự gia tăng của sản lượng danh nghĩa P
×
Y. Ứng với mỗi
mức giá cố định, sản lượng sẽ cao hơn và ứng với mỗi mức sản lượng giá sẽ cao hơn.
Như biểu thị trong Đồ thị 7.3, khi đó đường tổng cầu sẽ dịch chuyển sang phải.
Đồ thị 7.3. Sự dịch chuyển sang phải của đường tổng cầu AD
Sự thay đổi trong số cung tiền là nguồn gốc của biến động trong tổng cầu. Tuy
nhiên, ngay cả nếu số cung tiền được giữ cố định đường tổng cầu vẫn có thể dịch
chuyển do sự thay đổi của tốc độ chu chuyển tiền. Khi nghiên cứu đường tổng cầu kỹ
hơn trong các chương sau, ta sẽ biết các nguyên nhân khác nữa của sự dịch chuyển
của đường tổng cầu.
III. TỔNG CUNG AS
Trang 4
AD
1
Y
P
AD
2
AD
2
Y
P
AD
1
TỔNG CUNG – TỔNG CẦU

P