BÀI 5
THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
PGS.TS Lý Phương Duyên
Giảng viên trường Học viện tài chính

1


MỤC TIÊU BÀI HỌC

1. Phân tích được khái niệm và các đặc trưng cơ bản của thuế thu nhập doanh nghiệp.

2. Chỉ ra được đối tượng nộp thuế, các khoản thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp.

3. Vận dụng được cách tính số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.

4. Chỉ ra được các qui định về miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp.

5. Ứng dụng được các quy định về đăng ký, kê khai, nộp thuế, quyết toán thuế thu nhập
doanh nghiệp.
2


CẤU TRÚC NỘI DUNG

5.1.

Khái niệm, đặc điểm, vai trò của thuế thu nhập doanh nghiệp

5.2.


•

Là sắc thuế thuộc loại thuế trực thu;
Phụ thuộc vào kết quả sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp và nhà đầu tư;

•

Thường có thuế suất tỷ lệ.

6


5.1.3. VAI TRÒ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

Thuế thu nhập doanh nghiệp là khoản thu quan trọng
của ngân sách nhà nước.

Thuế thu nhập doanh nghiệp là công cụ quan trọng
của nhà nước trong việc điều tiết vĩ mô nền kinh tế.

Thuế thu nhập doanh nghiệp là một công cụ của Nhà
nước thực hiện chính sách cơng bằng xã hội.

7


5.2. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬT THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP HIỆN HÀNH
5.2.1.


•
•

Nghị định số 12/2015/NĐ-CP ngày 12/2/2015;
Thông tư số 78/2014/TT-BTC ngày 18/6/2014;

9


5.2.1. HỆ THỐNG CÁC VĂN BẢN HIỆN HÀNH VỀ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

•

Luật số 71/2014/QH13 sửa đổi, bổ sung một số
điều của các Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp;

•
•
•
•
•

Nghị định 91/2014/NĐ-CP ngày 01/10/2014;
Nghị định số 12/2015/NĐ-CP ngày 12/2/2015;
Thông tư số 119/2014/TT-BTC ngày 25/8/2014;
Thông tư số 151/2014/TT-BTC ngày 10/10/2014;
Thông tư số 96/2015/TT-BTC ngày 22/06/2015.

10


=

trong kỳ tính thuế

Phần trích lập quỹ
− khoa học & cơng
nghệ

×

Thuế suất
thuế TNDN

Trong đó:
Thu nhập
tính thuế

=

Thu nhập
chịu thuế

Thu nhập
chịu thuế trong kỳ =
tính thuế

−

Thu nhập được
miễn thuế

Là tồn bộ tiền bán hàng hóa, tiền cung ứng dịch vụ, bao gồm cả các khoản trợ giá, phụ thu, phụ trội mà cơ
sở kinh doanh được hưởng;

•

Thời điểm xác định doanh thu;



Hoạt động bán hàng hóa: là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu, quyền sử dụng hàng hóa cho
người mua;



Hoạt động cung ứng dịch vụ: là thời điểm hoàn thành việc cung ứng dịch vụ hoặc hoàn thành từng phần
việc cung ứng dịch vụ cho người mua.

•

Nếu cơ sở kinh doanh nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ thì doanh thu khơng bao gồm
thuế giá trị gia tăng;

•

Nếu cơ sở nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp trực tiếp thì doanh thu bao gồm cả thuế giá trị
gia tăng.

13



•

Đối với hàng hóa, dịch vụ bán theo phương thức trả góp, trả chậm là tiền bán hàng trả một lần, khơng bao
gồm lãi trả góp, trả chậm;

•

Đối với hàng hóa, dịch vụ dùng để trao đổi, biếu tặng, cho, tiêu dùng nội bộ (không bao gồm hàng hóa, dịch
vụ sử dụng để tiếp tục q trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp) xác định theo giá bán của sản
phẩm, hàng hóa, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương;

•
•

Đối với hoạt động gia cơng hàng hóa là số tiền thu về;
Đối với hàng hóa bán qua đại lý, ký gửi đúng giá hưởng hoa hồng:



•

Doanh nghiệp giao hàng là số tiền bán hàng hóa;
Doanh nghiệp làm đại lý, ký gửi là hoa hồng được hưởng.

Đối với hoạt động cho thuê tài sản là số tiền thuê trả từng kỳ. Nếu bên thuê trả trước nhiều kỳ thì phân bổ
cho số năm trả tiền trước hoặc được xác định theo doanh thu trả tiền một lần.
15


5.2.3. CÁCH TÍNH THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP (tiếp theo)


Đối với hoạt động vận tải là tồn bộ doanh thu vận chuyển hành khách, hàng hóa, hành lý.
Đối với hoạt động xây dựng, lắp đặt là giá trị công trình, hạng mục cơng trình hoặc khối lượng cơng trình
nghiệm thu.

•

Đối với hoạt động kinh doanh dưới hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh:





•

Nếu chia kết quả bằng doanh thu → doanh thu chia từng bên;
Nếu chia kết quả bằng sản phẩm → doanh thu sản phẩm từng bên;
Nếu chia kết quả bằng lợi nhuận trước thuế TNDN → số tiền bán hàng hóa, dịch vụ;
Nếu chia kết quả bằng lợi nhuận sau thuế TNDN → số tiền bán hàng hóa, dịch vụ.

Đối với hoạt động kinh doanh trị chơi có thưởng là số tiền thu từ hoạt động này trừ số tiền đã trả thưởng
cho khách hàng.
17


5.2.3. CÁCH TÍNH THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP (tiếp theo)
a. Doanh thu tính thu nhập chịu thuế

Ví dụ 3:
Cơng ty A chuyên kinh doanh máy khoan nhồi bê tông. Công ty ký hợp đồng với công ty B là

Khoản chi không liên quan đến sản xuất kinh doanh và khơng đủ hóa đơn chứng từ, trừ phần giá trị tổn
thất do thiên tai, dịch bệnh và các trường hợp bất khả kháng khác không được bồi thường.

2.

Khoản tiền phạt do vi phạm hành chính.

3.

Khoản chi được bù đắp bằng nguồn kinh phí khác.

4.

Phần chi phí quản lý kinh doanh do doanh nghiệp nước ngoài phân bổ cho cơ sở thường trú tại Việt Nam
vượt mức tính theo phương pháp phân bổ do pháp luật Việt Nam quy định.

5.

Phần chi vượt mức theo quy định của pháp luật về trích lập dự phịng.

6.

Phần chi vượt định mức tiêu hao nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu, năng lượng, hàng hóa đối với một số
nguyên liệu, vật liệu, nhiên liệu, năng lượng, hàng hóa đã được Nhà nước ban hành định mức.

20


5.2.3. CÁCH TÍNH THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP (tiếp theo)
c. Các khoản chi không được trừ

12. Chi tiền lương, tiền công và các khoản phụ cấp phải trả cho người lao động nhưng hết thời hạn nộp hồ sơ
quyết toán thuế năm thực tế chưa chi trừ trường hợp doanh nghiệp có trích lập quỹ dự phịng để bổ sung
vào quỹ tiền lương của năm sau liền kề. Mức dự phịng hàng năm do doanh nghiệp quyết định nhưng
khơng quá 17% quỹ tiền lương thực hiện.
13. Thuế GTGT đầu vào đã được khấu trừ hoặc hoàn thuế; thuế GTGT đầu vào của tài sản cố định là ô tô từ 9
chỗ ngồi trở xuống vượt mức quy định được khấu trừ; thuế thu nhập doanh nghiệp (trừ trường hợp doanh
nghiệp nộp thay thuế TNDN của nhà thầu nước ngoài theo hợp đồng); thuế thu nhập cá nhân (trừ trường
hợp doanh nghiệp ký hợp đồng lao động quy định tiền lương, tiền công trả cho người lao động không bao
gồm thuế thu nhập cá nhân).
22


5.2.3. CÁCH TÍNH THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP (tiếp theo)
c. Các khoản chi không được trừ
14. Khoản tài trợ, trừ khoản tài trợ cho giáo dục, y tế, khắc phục hậu quả thiên tai và làm nhà tình nghĩa cho
người nghèo theo quy định của pháp luật (chứng từ là các bảng kê...).
15. Phần chi trang phục bằng hiện vật cho người lao động khơng có hóa đơn, chứng từ; phần chi trang phục
bằng tiền cho người lao động vượt quá 05 triệu đồng/người/năm.
16. Phần trích nộp các quỹ bảo hiểm bắt buộc cho người lao động vượt mức quy định; phần trích nộp kinh phí
cơng đồn cho người lao động vượt mức quy định; phần chi vượt mức 01 triệu đồng/tháng/người để: Trích
nộp quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ có tính chất an sinh xã hội, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện cho người
lao động.
17. Các khoản chi khơng tương ứng với doanh thu tính thuế, trừ một số khoản chi theo quy định.

23


5.2.3. CÁCH TÍNH THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP (tiếp theo)
c. Các khoản chi khơng được trừ
Ví dụ 4:


Đáp án ví dụ 4:
Các khoản chi phí khơng được trừ là:

•
•
•
•

Lãi tiền vay vượt mức 150 % lãi suất cơ bản: = 150 triệu – 150 triệu × 8% × 150% / 13% = 11,54 triệu
Trích trước sử dụng khơng hết: 50 triệu – 30 triệu = 20 triệu
Chi bảo hiểm nhân thọ cho ban giám đốc: 40 triệu
Chi xây dựng hệ thống xử lý nước thải: 40 triệu

25