Khi nhân viên tốt trở nên yếu kém
nên xử trí thế nào?

Câu hỏi luôn khiến các nhà quản lý đau đầu là nên xử trí thế nào trong trường
hợp một nhân viên có năng lực bỗng trở nên yếu kém và bộc lộ nhiều vấn đề. Không
thể tìm được một câu trả lời chung cho câu hỏi này, bởi mọi việc phụ thuộc vào trình
độ của mỗi nhà quản lý cũng như tuỳ từng trường hợp cụ thể.
Hãy giả sử rằng bạn có một nhân viên gần như hoàn hảo. Nhân viên này không
ngừng thể hiện tính sáng tạo trong công việc, có tinh thần hợp tác, rất thành công và
luôn có những đóng góp đáng kể vào nỗ lực chung của tập thể. Anh ta nhiệt tình
hướng dẫn và giúp đỡ các thành viên khác trong công ty, thường xuyên đề xuất những
giải pháp mới và luôn hoàn thành công việc theo đúng thời hạn đề ra, chưa kể thái độ,
tinh thần của nhân viên này rất lạc quan, tích cực và hoà đồng với tập thể.
Tuy nhiên, gần đây, bỗng dưng các ưu điểm trên biến mất. Nhân viên này
không còn tinh thần hợp tác nữa, làm việc kém hiệu quả, thiếu năng động, hay tỏ ra
cáu kỉnh, thậm chí rơi vào trạng thái chán nản. Công việc hoàn thành không đúng thời
hạn và mọi tính cách tốt đẹp trước kia dường như đã bị bao phủ bởi một đám mây mù.
Nếu trường hợp này xảy ra, sẽ không cần đến một chuyên gia tầm cỡ như
Sigmund Freud – cha đẻ của bộ môn phân tích tâm lý - mới có thể nói cho bạn biết
rằng nhân viên này vừa trải qua một sự kiện hay một cú sốc nào đó làm huỷ hoại sinh
lực, lòng nhiệt tình và hiệu suất công việc của họ. Tự bạn cảm thấy điều này và dường
như mọi người khác cũng nhận ra. Vậy thì bạn phải làm gì đây?
Trước hết, bạn cần hiểu rằng không có thay đổi nào mà không có nguồn gốc
liên quan đến một vài sự nhận thức nào đó, cả bên trong (nội tại cá nhân) lẫn bên ngoài
(từ cấp trên, đồng nghiệp, hay một người quan trọng nào đó…). Cách đơn giản nhất để
thấu hiểu được vấn đề của nhân viên là trực tiếp nói chuyện với họ.
Nhưng hãy khoan đã! Trước khi bạn nói chuyện với nhân viên đó, có lẽ bạn sẽ
muốn chuẩn bị đôi chút cho một cuộc thảo luận thẳng thắn bằng việc thu thập một vài
dữ liệu cần thiết. Đó có thể là bàn bạc với nhà quản lý trực tiếp của nhân viên hay lãnh
đạo nhómvề những vấn đề bạn quan tâm, tìm hiểu sâu hơn mức độ hiệu suất công việc
của nhân viên, xem xét lại các nhân tố công việc bao gồm chất lượng và tỷ lệ các sai

nên đề cập tới các kế hoạch trong tương lai gần cho sự nghiệp của nhân viên cũng như
con đường thăng tiến cá nhân của anh ta.
Sau đó, trong khi tiếp tục duy trì sự tiếp xúc qua ánh mắt, bạn có thể bắt đầu với
một trong hai hướng. Một là bạn có thể tỏ ra hoàn toàn thẳng thắn và nói rằng: “Mọi
việc đang trở nên tồi tệ (hay không được tốt, hay không nhất quán với thành tích trong
quá khứ…)”. Những lời nói này phải dựa trên một vài yếu tố cơ bản như lời nhận xét,
dữ liệu thực hiện công việc, số lần vắng mặt, hành vi không bình thường….
Hai là bạn có thể nói xa xôi hơn hơn và hỏi nhân viên: “Anh đánh giá công việc
(hay hành vi, thái độ, tâm trạng) của mình gần đây như thế nào?”. Nếu bạn sử dụng
cách thức tiếp cận này, bạn phải chuẩn bị nhận lời giải thích của nhân viên rằng: “Mọi
thứ vẫn tốt đẹp cả … có lẽ chỉ không hoàn hảo mà thôi, nhưng vẫn có thể chấp nhận
được”. Lúc đó, bạn cần sử dụng các thông tin, chứng cứ thu thập được để cho nhân
viên thấy “không phải mọi việc đều ổn”.
Bạn tin chắc rằng không phải tất cả đều tốt đẹp cả, nhưng đừng tỏ ra quá cứng
rắn. Việc thể hiện sự quyết đoán mạnh mẽ sẽ khiến nhân viên phủ nhận hoàn toàn hay
chỉ thừa nhận một phần rất nhỏ những vấn đề đang được đề cập đến. Nếu nhân viên cố
gắng phủ nhận thông tin bạn đưa ra về “chuyện gì đó không ổn”, thì bạn cũng đừng
dồn ép họ. Thay vào đó, bạn hãy đưa ra các dữ liệu chứng minh và nói chuyện với
nhân viên về kết quả làm việc gần đây của họ. Rất có thể nhân viên không muốn thừa
nhận với bạn là anh ta đang gặp phải những vấn đề nào đó (chẳng hạn liên quan đến
gia đình, các vấn đề về chất kích thích, rượu chè, vấn đề thiếu năng lực, sợ hãi và hồi
hộp…), nhưng mục tiêu của bạn không phải là buộc nhân viên thừa nhận vấn đề của
họ, mà là nhìn thẳng vào thực tế là anh ta đang đánh mất hiệu suất làm việc vốn có.
Thông thường, nhân viên sẽ thừa nhận rằng thời gian gần đây đúng là họ đang
làm việc không được hiệu quả như trước. Khi đó, bạn có thể bắt đầu đi vào bàn bạc về
các cách thức giúp nhân viên phục hồi hiệu suất làm việc, cũng như lấy lại tinh thần
tích cực của họ. Giải pháp có thể là những khoá đào tạo bổ sung hay sự giám sát chặt
chẽ hơn, có thể là những công cụ làm việc thích hợp hơn hay các yêu cầu hoàn thành
công việc sát sao hơn, lịch trình công việc và thời gian biểu làm việc của nhân viên
cần được chỉnh sửa lại để cho phép họ có được quãng thời gian thư giãn cần thiết, hoặc