Nh ng c u trúc ch a DNAữ ấ ứ
trong t bào ế
1. Nh ng đo n DNA ch a thông tin diữ ạ ứ
truy nề
Đ iạ phân tử DNA là do
polynucleotide t oạ thành, đ cượ chia
làm nhi u đo n. M i đo n là m t đ n về ạ ỗ ạ ộ ơ ị
ch c năng, g i là gen. Gen đ c đ nhứ ọ ượ ị
nghĩa trong di truy n h c:ề ọ
+ Mendel là ng i đ u tiên nêu lên kháiườ ầ
ni m “nhân t di truy n”ệ ố ề
+ J. Morgan c th hóa khái ni m vụ ể ệ ề
gen: gen n m trên nhi m s c th chi mằ ễ ắ ể ế
m t locus nh t đ nh. Gen là đ n v ch cộ ấ ị ơ ị ứ
năng xác đ nh m t tính tr ng.ị ộ ạ
+ Sau khi h c thuy t trung tâm ra đ i:ọ ế ờ
gen là đo n DNA trên nhi m s c thạ ễ ắ ể
không nh ng mã hóa cho các lo i proteinữ ạ
mà c các lo i RNA. ả ạ
+ Cu i nh ng năm 70, sau khi phát hi nố ữ ệ
ra gen gián đo n: gen là m t đo n DNAạ ộ ạ
đ m b o cho vi c t o ra m t polypeptidả ả ệ ạ ộ
nó bao g m c vùng tr c và sau vùngồ ả ướ
mã hóa cho protein và c nh ng đo nả ữ ạ
không mã hóa xen gi a các đo n mã hóa.ữ ạ
Hi n nay có th đ nh nghiã t ng quátệ ể ị ổ
nh sau: gen là đ n v ch c năng c sư ơ ị ứ ơ ở
c a b máy di truy n chi m m t locusủ ộ ề ế ộ
nh t đ nh trên NST và xác đ nh m t tínhấ ị ị ộ
tr ng nh t đ nh. Các gen là nh ng đo nạ ấ ị ữ ạ
v t ch t di truy n mã hóa cho nh ng s nậ ấ ề ữ ả

đ u c a th c khu n th . T t c th cầ ủ ự ẩ ể ấ ả ự
khu n th T s ch n ch a DNA v iẩ ể ố ẵ ứ ớ
m ch polynucleotide gi ng nhau, nên khiạ ố
tr n l n các DNA m ch đ nộ ẫ ạ ơ đã bị
bi nế tính c aủ chúng v iớ nhau thì các
m chạ đ nơ này có thể t o thành phânạ
t lai.ử Phân t DNAử c a T3,ủ T7 không
th hình thành phân t DNA lai v i DNAể ử ớ
c a T s ch n. Còn virus FX174 có ch aủ ố ẵ ứ
DNA s i đ n g m 5400 nucleotide v iợ ơ ồ ớ
kho ng 9 gen.ả
3. Nhi m s c th chính và plasmidễ ắ ể
c a vi khu nủ ẩ
DNA c a vi khu n làm thành th nhân,ủ ẩ ể
ti p xúc tr c ti p v i t bào ch t, khôngế ự ế ớ ế ấ
có màng nhân làm gi i h n. DNA c aớ ạ ủ
th nhân là DNA m ch vòng, xo n képể ạ ắ
Ví d :ụ DNA E.coli có đ ngườ kính
350 µm, g mồ 4.106 đôi nucleotide và
ch a kho ng 500 gen x p n i ti p nhauứ ả ế ố ế
thành chu i dài chi ph i t t c các ho tỗ ố ấ ả ạ
đ ng ch c năng c a s s ng.ộ ứ ủ ự ố
Plasmid cũng là phân t DNA m ch kép,ử ạ
d ng vòng bên c nh th nhân. Kh iạ ở ạ ể ố
l ng phân t trung bình kho ng 1%ượ ử ả
DNA c a th nhân.ủ ể
Các plasmid có th g n t m th i ho cể ắ ạ ờ ặ
vĩnh vi n trên NST chính c a viễ ở ủ
khu n. Có th tham gia s t nhân đôi vàẩ ể ự ự
tham gia ti p h p khác nh là m t ph nế ợ ư ộ ầ