LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHO VAY VÀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG
CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1. Ngân hàng và nghiệp vụ cho vay của ngân hàng
1.1.1. Khái quát về ngân hàng thương mại
Trên thế giới, nghề ngân hàng được hình thành từ rất sớm, hình thức sơ khai
của ngân hàng xuất hiện từ thời kỳ tiền tư bản, cùng với thời gian các hình thức
hoạt động của nó ngày càng được thay đổi cho phù hợp với sự phát triển của sản
xuất và trao đổi của hàng hoá. Khi mà nền sản xuất phát triển hàng hoá được tạo ra
nhiều làm nảy sinh quan hệ trao đổi hàng hoá. Khi quan hệ trao đổi hàng hoá phát
triển vượt ra khỏi ranh giới giữa các vùng sử dụng các loại đồng tiền khác nhau nó
làm nảy sinh khó khăn trong thanh toán giữa các đồng tiền khác nhau. Khi đó,
những thương gia giàu có và thông minh nhất đã nắm được cơ hội này và chuyển
sang nghề buôn tiền: Họ thực hiện các nghiệp vụ về nhận tiền gửi, thu đổi tiền và
bảo quản tiền (cho khách hàng) và có thu phí của người gửi. Cùng với việc nhận
tiền gửi các nhà ngân hàng dần dần còn thực hiện cả nghiệp vụ thanh toán cho
khách hàng (người gửi tiền), nghiệp vụ cho vay nảy sinh khi xuất hiện những
người có nhu cầu vay để mở rộng sản xuất kinh doanh trong khi các nhà ngân hàng
lại có sẵn trong két những khoản tiền lớn không sinh lời. Khi cho vay các nhà ngân
hàng được nhận các khoản trả tiền lãi từ người vay tiền. Chính vì các khoản thu
này đã khuyến khích các ngân hàng muốn nhận được nhiều tiền gửi để cho vay và
họ đã chuyển từ việc thu phí người gửi tiền sang việc miễn phí tiền gửi thậm chí
còn trả cho người gửi tiền một khoản tiền gọi là lãi tiền gửi. Khi mà tồn tại các
nghiệp vụ cho vay, thanh toán và nhận tiền gửi có thể nói ngân hàng đã được hình
thành.
1.1.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại (NHTM)
Khi nghiên cứu về NHTM các nhà kinh tế đã đưa ra rất nhiều quan điểm
khác nhau về NHTM. Có ý kién cho rằng: "NHTM là tổ chức tài chính nhận tiền
gửi và cho vay", có ý kiến lại cho rằng: "NHTM là trung gian tài chính có giấy
phép kinh doanh của chính phủ để cho vay tiền và mở tài khoản tiền gửi, kể cả các
khoản tiền gửi có thể dùng séc". Sở dĩ có nhiều quan điểm khác nhau về NHTM là
do các nghiệp vụ của ngân hàng rất đa dạng, các thao tác của từng nghiệp vụ ngân

Thông qua các nghiệp vụ này NHTM đã trở thành một trung gian tài chính
hoàn hảo. Nó đã điều chuyển vốn cho nền kinh tế từ nơi có vốn sang nơi cần vốn
thông qua đó thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh hơn và sâu hơn. Thông qua các
nghiệp vụ này ngân hàng làm cho tốc độ lưu thông tiền tệ tăng mạnh, nó góp phần
đẩy nhanh qt sản xuất kinh doanh và lưu thông hàng hoá. Bên cạnh đó nó còn tác
động tới lượng tiền mặt trong lưu thông cùng với chi phí lưu thông giảm một cách
đáng kể và tận dụng được những nguồn vốn nhàn rỗi một cách tối đa thông qua đó
còn thực thi được chính sách tiền tệ quốc gia.
Có thể nói hoạt động tín dụng là hoạt động quan trọng của NHTM (chủ yếu
hoạt động cho vay). Hoạt động này nó có liên quan mật thiết với các ngành, lĩnh
vực, đối tượng mà ngân hàng cấp tín dụng. Do vậy rủi ro trong hoạt động cho vay
của các NHTM là rủi ro tiềm ẩn từ tất cả các ngành nghề các lĩnh vực mà ngân
hàng cho vay. Chính vì vậy việc nghiên cứu rủi ro tín dụng hay rủi ro trong cho
vay là vấn đề cấp bách luôn được các NHTM quan tâm:
- Các hoạt động dịch vụ
Ngoài các nghiệp vụ cơ bản trên, NHTM còn thực hiện một số hoạt động
dịch vụ để đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng, nhằm thu hút khách hàng tới với
ngân hàng và để có thêm khoản thu khác ngoài thu từ lãi cho vay. Các dịch vụ của
ngân hàng như:
+Dịch vụ thanh toán hộ
+ Dịch vụ mua bán và môi giới chứng khoán
+ Dịch vụ tư vấn
+ Dịch vụ quản lý tài sản và các chứng từ có giá.
Có thể nói các nghiệp vụ của NHTM có mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong
quá trình vận hành của cả bộ máy. Nghiệp vụ huy động vốn là nghiệp vụ tạo tiền
đề cho các nghiệp vụ tín dụng, đầu tư. Thông qua nghiệp vụ tín dụng, đầu tư mang
lại thu nhập cho ngân hàng để tái tạo các nguồn vốn khác. Còn các dịch vụ khác
của ngân hàng nhằm thu hút khách hàng đến với ngân hàng tạo điều kiện cho việc
mở rộng huy động vốn và mở rộng thị trường kinh doanh của NHTM. Tuy nhiên
nghiệp vụ tín dụng vẫn là nghiệp vụ quan trọng nhất. Vì nghiệp vụ này nó quyết

đa tại thời điểm tính.
Hình thức cho vay này tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng về nhu cầu
vốn khi cần thiết sẽ được ngân hàng giải quyết cho vay một cách nhanh chóng giúp
khách hàng chớp được thời cơ trong kinh doanh. Ngân hàng dựa vào cơ sở kế