DUY TRÌ VÀ MỞ RỘNG THỊ TRƯỜNG TIÊU THỤ LÀ NHÂN TỐ CƠ
BẢN TẠO ĐIỀU KIỆN CHO DOANH NGHIỆP TỒN TẠI VÀ PHÁT TRIỂN
TRONG CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG
I QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VỀ THỊ TRƯỜNG
1 Các khái niệm về thị trường
Thị trường ra đời gắn liền với nền sản xuất hàng hoá, nó là môi trường để
tiến hành các hoạt động giao dịch mang tính chất thương mại của mọi Doanh
nghiệp công nghiệp. Trong một Xã hội phát triển, thị trường không nhất thiết chỉ là
địa điểm cụ thể gặp gỡ trực tiếp giữa người mua và người bán mà Doanh nghiệp và
khách hàng có thể chỉ dao dịch thoả thuận với nhau thông qua các phương tiện
thông tin viễn thông hiện đại. Cùng với sự phát triển của sản xuất hàng hoá, khái
niệm về thị trường ngày càng chở nên phong phú. Có một số khái niệm phổ biến về
thị trường như sau:
- Theo Các Mác hễ ở đâu và khi nào có sự phân công lao động Xã hội và có sản
xuất hàng hoá thì ở đó và khi ấy sẽ có thị trường. Thị trường chẳng qua là sự biểu
hiện của phân công lao động Xã hội và do đó có thể phát triển vô cùng tận
- Theo David Beg thì thị trường là tập hợp các sự thoả mãn thông qua đó người bán
và người mua tiếp xúc với nhau để chao đổi hàng hoá và dịch vụ
- Theo quan điểm của Marketing hiện đại: Thị trường bao gồm những khách hàng
tiềm ẩn cùng có một nhu cầu hay mong muốn cụ thể; sẵn sàng có khả năng tham
gia chao đổi để thoả mãn nhu cầu và mong muốn đó
- Theo quan điểm chung thì thị trường bao gồm toàn bộ các hoạt động chao đổi hàng
hoá được diễn ra trong sự thống nhất hữu cơ với các mối quan hệ do chúng phát
sinh và gắn liền với một không gian nhất định
2 Vai trò và chức năng của thị trường
2.1 Vai trò của thị trường
Thị trường có vai trò quan trọng đối với sản xuất hàng hoá, kinh doanh và
quản lý kinh tế
Bất kỳ quá trình sản xuất hàng hoá nào cũng đều qua khâu lưu thông và phải
qua thị trường. Như vậy thị trường là khâu tất yếu của sản xuất hàng hoá. Thị
trường chỉ mất khi sản xuất hàng hoá không còn. Như vậy, không thể coi phạm trù

Xã hội sủa hàng hoá đã được hoàn thành. Bởi vì bản thân việc tiêu dùng sản phẩm
và các chi phí tiêu dùng cũng khẳng định trên thị trường hàng hoá đã được bán
Thị trường thừa nhận tổng khối lượng hàng hoá đưa ra thị trường, cơ cấu của
cung cầu, quan hệ cung cầu đối với từng hàng hoá, thừa nhân giá trị sử dụng và giá
trị của hàng hoá, chuyển giá trị sử dụng và giá trị cá biệt thành giá trị sử dụng và
giá trị Xã hội, thừa nhận các giá trị mua và bán ...
Thị trường không phải chỉ thừa nhận thụ động các kết quả của quá trình tái
sản xuất, quá trình mua bán mà thông qua sự hoạt động của các quy luật kinh tế
trên thị trường và thị trường còn kiểm nghiệm quá trình tái sản xuất, quá trình mua
bán đó
b Chức năng thực hiện
Hoạt động mua bán là hoạt động lớn nhất, bao trùm cả thị trường. Thực hiện
hoạt động này là cơ sở quan trọng có tính chất quyết định đối với việc thực hiện
các quan hệ và hoạt động khác
Thị trường thực hiện bao gồm: Hành vi trao đổi hàng hoá, thực hiện tổng số
cung và tổng số cầu trên thị trường thực hiện cân bằng cung – cầu từng thứ hàng
hoá, thực hiện giá trị ( thông qua giá cả ) thực hiện trao đổi giá trị. Thông qua chức
năng thực hiện của thị trường, các hàng hoá hình thành nên các giá trị chao đổi của
mình. Giá trị trao đổi là cơ sở vô cùng quan trọng để hình thành nên cơ cấu sản
phẩm, các quan hệ tỷ lệ và kinh tế trên thị trường
c Chức năng điều tiết, kích thích
Chức năng điều tiết và kích thích thể hiện ở chỗ: Thông qua nhu cầu của thị
trường người sản xuất tự động di chuyển tư liệu sản xuất, vốn và lao động từ ngành
này sang ngành khác, từ sản suất sản phẩm này sang sản xuất sản phẩm khác để thu
lợi nhuận cao hơn
Thông qua các hoạt động của các quy luật kinh tế thị trường, người sản suất
có lợi thế trong cạnh tranh sẽ tận dụng khả năng của mình để phát triển sản xuất
Thông qua sự hoạt động của các qui luật kinh tế trên thị trường người tiêu
dùng buộc phải cân nhắc, tính toán giá thành tiêu dùng của mình. Do đó thị trường
có vai trò to lớn đối với việc hướng dẫn người tiêu dùng

-Thị trường cạnh tranh không hoàn hảo: Trên thị trường có nhiều người mua
và người bán cùng một loại hàng hoá, sản phẩm nhưng chúng không đồng nhất.
Điều này có nghĩa là loại hàng hoá sản phẩm đó có nhiều kiểu dáng, mẫu mã, bao
bì, nhãn mác, kích thước... khác nhau
Giá cả hàng hoá được ấn định một cách linh hoạt theo hình thức tiêu thụ trên
thị trường
-Thị trường độc quyền: Trên thị trường chỉ có một hoặc một nhóm người liên
kết với nhau cùng sản suất ra một loại hàng hoá. Họ có thể kiểm soát hoàn toàn số
lượng dự định bán ra thị trường cũng như giá cả của chúng
3.3 Phân loại theo mục đích sử dụng của hàng hoá
-Thị trường tư liệu sản suất: Đối tượng hàng hoá lưu thông trên thị trường là
các loại tư liệu sản xuất như nguyên vật liệu, năng lượng, động lực, máy móc, thiết
bị
-Thị trường tư liệu tiêu dùng: Đối tượng hàng hoá lưu thông trên thị trường là các
vật phẩm tiêu dùng phục vụ trực tiếp nhu cầu tiêu dùng của dân cư như: Quần áo,
các loại thức ăn chế biến, đồ dùng dân dụng ...
3.4 Phân loại theo quá trình tái sản xuất của Doanh nghiệp
-Thị trường đầu vào: Là nơi Doanh nghiệp thực hiện các giao dịch nhằm
mua các yếu tố đầu vào cần thiết cho sản xuất. Có bao nhiêu yếu tố đầu vào thì có
bấy nhiêu thị trường đầu vào (Thị trường lao động, thị trường tài chính chính- tiền
tệ, thị trường khoa học- công nghệ, thị trường bất động sản...)
-Thị trường đầu ra: Là nơi Doanh nghiệp tiến hành các giao dịch nhằm bán các sản
phẩm đầu ra của mình. Tuỳ theo tính chất sử dụng sản phẩm hàng hoá của Doanh
nghiệp mà thị trường đầu ra là thị trường tư liệu sản suất hay tư liệu tiêu dùng
4 Các yếu tố hợp thành thị trường
Thị trường ra đời và phát triển gắn liền với nền sản suất hàng hoá, sự phân
công lao động Xã hội và việc sử dụng đồng tiền làm đồng tiền làm thước đo trong
quá trình trao đổi hàng hoá và dịch vụ. Từ đó ta thấy thị trường muốn tồn tại và
phát triển phải có đủ các các điêù kiện sau;
- Phải có khách hàng tức là phải có người mua hàng hoá và dịch vụ

đến nhu cầu có khả năng thanh toán. Doanh nghiệp có thể chế tạo nhiều loại hàng
hoá với những đặc tính cực kì hoàn mĩ, rút cục họ cũng chẳng bán được bao nhiêu
nếu không bám sát vào nhu cầu của thị trường. Hơn nữa, nếu chi phí suất của nó là
quá lớn , giá quá cao thì người ta không thể mua được mặc dù người ta rất thích
dùng nó. Do vậy mong muốn hay nhu cầu tiềm năng không thể biến thành nhu cầu
thực, thành sức mua của hàng hoá
Chừng nào nhà kinh doanh đoán biết được khách hàng cần những loại hàng
hoá nào với những đặc điểm gì là đặc trưng quan trọng nhất? Để tạo ra nó người ta
phải tốn chi phí bao nhiêu? Tương ứng với nó là mức giá nào?... thì khi đó họ mới
thực sự mới nắm bắt được nhu cầu của khách hàng và mới hi vọng đem lại hiệu
quả cao trong kinh doanh
4.3 Giá cả thị trường
Về mặt giá trị, giá cả là biểu hiện bằng tiền mà người mua phải trả cho người
bán để có được giá trị sử dụng của của một loại hàng hoá hay dịch vụ nào đó. Giá
cả trên thị trường thường được xác định bằng sự gặp gỡ giữa cung và cầu. Nó phản
ánh việc đáp ứng nhu cầu của thị trường về hàng hoá và dịch vụ, luôn luôn gắn liền
với việc sử dụng các nguồn lực có hạn của Xã hội và phải được trả giá
Đối với người tiêu dùng, giá cả hàng hoá luôn luôn được coi là yếu tố đầu
tiên để họ đánh giá phần lợi thu được và chi phí phải bỏ ra để sở hữu và tiêu dùng
hàng hoá đó. Vì vậy, những quyết định về giá luôn giữ vai trò quan trọng và phức
tạp nhất mà Doanh nghiệp phải đối mặt. Thông thường thị trường xác định giá trần
của hàng hoá, mặc dù vậy trong một thị trường Doanh nghiệp có thể thay đổi giá
cả, khi đó Doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến mối quan hệ giữa giá cả và nhu
cầu, tốc độ co dãn của cầu đối với giá
5 Các nhân tố ảnh hưởng tới thị trường
5.1 Nhân tố vĩ mô
• Nhân khẩu học
Nhân khẩu học nghiên cứu dân cư theo các quan điểm con người, qui mô
và tốc độ tăng dân số, mật độ, sự di chuyển dân cư, trình độ học vấn... Thị trường
vốn do con người hợp thành. Mục tiêu hoạt động sản suất kinh doanh cũng xuất

Sự thiếu hụt nguồn nguyên liệu thô, sự gia tăng chi phí năng lượng, sự cạn
kiệt của các nguyên liệu không phục hồi như dầu mỏ, than đá, các loại khoáng sản
khác ngày càng chở nên quan trọng. Xu thế chung đòi hỏi các Doanh nghiệp phải
tìm kiếm, nghiên cứu sử dụng các nguồn nguyên liệu khác để thay thế
Hoạt động công nghiệp hầu như bao giờ cũng gây tổn hại cho môi trường.
Các nhà chức trách đang lên tiếng kêu gọi mọi người cùng suy nghĩ về cách loại
trừ các chất thải độc hại phát sinh trong quá trình sản suất và trong quá trình sử
dụng sản phẩm. Ngày nay, ý thức bảo vệ môi trường của người dân đang lên cao
nên đòi hỏi các doanh nghiệp phải tạo ra những sản phẩm có độ an toàn cao về sinh
học và môi trường, mặc dù giá cả có thể tăng thêm nhưng người tiêu dùng vẫn
chấp nhận. Thị trường về các sản phẩm mang nhiều chất độc hại tới môi trường
qua đó bị thu hẹp và thị trường công nghệ xử lý các chất thải được mở rộng hơn
• Công nghệ kĩ thuật
Khoa học kĩ thuật và khoa học ứng dụng là lực lượng mang đầy kịch tính
nhất. Nó chứa đựng trong đó các bí quyết dẫn đến thành công cho các Doanh
nghiệp. Hệ thống khoa học công nghệ đã sinh ra cả những điều kì diệu lẫn những
nỗi khủng khiếp cho nhân loại. Môi trường công nghệ gây tác động mạnh tới sức
sáng tạo sản phẩm và cơ hội tìm kiếm thị trường mới. Sự cạnh tranh về kĩ thuật
công nghệ mới không chỉ cho phép các Doanh nghiệp giành được thắng lợi mà còn
thay đổi bản chất của quá trình cạnh tranh, bởi vì chúng có ảnh hưởng đến chi phí
sản xuất và năng xuất lao động. Mỗi khi trên thị trường xuất hiện một công nghệ
mới sẽ làm mất đi vị trí vốn có của công nghệ cũ, máy photocopy đã gây thiệt hại
cho nền sản xuất giấy than, còn vô tuyến truyền hình lại gây thiệt hại cho ngành
chiếu phim
Ngày nay, khoa học kĩ thuật đang không ngừng phát triển và làm xuất hiện
những khả năng vô tận thị trường năng lượng mặt trời, thị trường máy vi tính các
loại, thị trường thuốc và dụng cụ y tế với tính năng thần kì chữa các loại bệnh hiểm
nghèo như ung thư, gan, phổi, thay đổi gen ADN... Do vậy các Doanh nghiệp cần
phải nắm bắt và hiểu rõ được bản chất của những thay đổi trong môi trường công
nghệ kĩ thuật cùng nhiều phương thức khác nhau. Mặt khác phải cảnh giác và kịp