MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KẾ TOÁN DOANH THU BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH
KẾT QUẢ BÁN HÀNG TẠI CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT.
1.1 Khái niệm về doanh thu bán hàng và xác định kết quả bán hàng:
1.1.1 Khái niệm về doanh thu bán hàng, các khoản làm giảm trừ doanh
thu bán hàng.
Như chúng ta đã biết bán hàng ( hay còn gọi là tiêu thụ ) là việc chuyển
quyền sở hữu về hàng hoá, thành phẩm, dịch vụ, lao vụ... cho khách hàng, doanh
nghiệp thu được tiền hoặc được quyền thu tiền. Số tiền mà doanh nghiệp thu được
hoặc được khách hàng chấp nhận thanh toán gọi là doanh thu bán hàng. Nói cách
khác, doanh thu bán hàng là tổng giá trị sản phẩm, hàng hoá, lao vụ, dịch vụ đã
thực hiện được trong kỳ.
Hiện nay, sự cạnh tranh về hàng hoá sản phẩm... trên thị trường đang diễn
ra một cách gay gắt, quyết liệt. Để đẩy mạnh cho hàng sản xuất ra, thu hồi nhanh
chóng tiền hàng, doanh nghiệp cần có chế độ khuyến khích đối với khách hàng, có
các biện pháp phù hợp kích thích lượng hàng bán ra. Cụ thể là: Nếu hàng hoá của
doanh nghiệp kém phẩm chất thì khách hàng có quyền yêu cầu doanh nghiệp giảm
giá bán, bớt giá bán... Các khoản như vậy buộc doanh nghiệp phải sẵn sàng chấp
nhận nếu muốn có mối quan hệ lâu dài với khách hàng.
- Bớt giá là số tiền doanh nghiệp trả chi khách hàng trong những trường hợp
khách hàng mua hàng vơí khối lượng lớn theo thoả thuận.
- Giảm giá bán hàng là số tiền doânh nghiệp phải trả lại cho khách hàng
trong trường hợp hoá đơn bán hàng viết theo giá bình thường, hàng đã được xác
định là bán nhưng do chất lượng kém, khách hàng yêu cầu giảm giá và doanh
nghiệp đã chấp nhận.
- Trị giá hàng bán bị trả lại là số tiền doanh nghiệp phải trả lại cho khách
hàng trong trường hợp hàng đã xác định là bán nhưng do chất lượng hàng quá kém
so với yêu cầu, khách hàng trả lại số hàng đó.
- Ngoài các khoản trên các khoản khác cũng làm giảm trừ doanh thu bán
hàng như thuế tiêu thụ đặc biệt (thuế xuất khẩu nếu có).
Tổng doanh thu bán hàng khi đã trừ đi các khoản giảm trừ: bớt giá, giảm
giá, hàng bán bị trả lại, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất khẩu... chỉ còn lại doanh

bán hoặc giao nhận hàng tay ba. Ngưòi nhận hàng sau khi ký vào chứng từ bán
hàng của doanh nghiệp thì hàng được xác định là bán.
- Đối với phương thức bán buôn: Việc bán hàng có thể thanh toán ngay trực
tiếp hoặc chưa thanh toán thì thời điểm ghi chép đó đưọc xác nhận khi nhận tiền
mặt, nhận được giấy báo Có của ngân hàng hoặc giấy chấp nhận thanh toán của
khách hàng.
Việc xác định dúng đắn thời điểm ghi chép bán hàng sẽ là cho công tác
quản lý hoạt động bán hàng của doanh nghiệp sẽ được tốt hơn, tránh tình trạng ứ
đọng vốn, tăng nhanh vòng quay của đồng vốn.
1.4 Phương pháp xác định một số khoản doanh thu bán hàng đặc thù và
phương pháp xác định kết quả bán hàng.
1.4.1 Phương pháp xác định một số khoản doanh thu bán hàng đặc thù
Theo phương pháp xác định doanh thu bán hàng thông thường thì doanh
thu bán hàng bao gồm cả thuế GTGT hay chưa có thuế GTGT tuỳ thuộc vào mặt
hàng có thuộc diện chịu thuế GTGT hay tuỳ thuộc vào phương pháp tính thuế
GTGT của doanh nghiệp. Phương pháp xác định doanh thu bán hàng còn phải phụ
thuộc vào từng cách thức, phương thức bán hàng cụ thể, phụ thuộc vào từng điều
kiện, từng tình huống mà xác định sao cho phù hợp với chính sách chế độ.
- Đối với hàng bán theo phương thức trả góp: Doanh thu bán hàng là giá bán
trả một lần, không bao bồm lãi trả chậm.
- Đối với sản phẩm hàng hoá dùng để trao đổi lấy hàng hoá dịch vụ khác thì
doanh thu được tính theo giá bán của sản phẩm hàng hoá dịch vụ cùng loại hoặc
tương đương tại thời điểm trao đổi.
- Đối với sản phẩm hàng hoá dịch vụ doanh nghiệp sản xuất ra để biếu tặng,
tiêu dùng nội bộ thì doanh nghiệp được tính theo giá thành sản xuất ( hoặc giá
vốn ) của sản phẩm hàng hoá dịch vụ đó.
- Đối với hoạt động bán hàng đại lý: Doanh thu là khoản thu về hoa hồng
đại lý ( doanh nghiệp thương mại )
Ngoài ra còn một số phương pháp xác định kết quả doanh thu bán hàng
khác tuỳ thuộc vào từng phương thức bán hàng, từng loại ngành, nghề kinh doanh

Như vậy việc xác định kết quả kinh doanh bán hàng và xác định kết quả
bán hàng phần nào đó có mối quan hệ mật thiết với nhau. Nó có ý nghĩa rất lứn đối
với việc hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng và của toàn bộ
nền kinh tế quốc dân nói chung.
1.6 Tổ chức kế toán tổng hợp và chi tiết doanh thu bán hàng - xác định
kết quả bán hàng.
1.6.1 Nhiệm vụ của kế toán doanh thu bán hàng - xác định kết quả bán
hàng.
Kế toán bán hàng - xác định kết quả bán hàng có nhiệm vụ chủ yếu như
sau:
- Ghi chép đầy đủ kịp thời doanh thu hàng bán ra trên thị trường và cả
doanh thu hàng bán nội bộ trong doanh nghiệp, tính toán đúng đắn trị giá vốn hàng
bán. chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác
nhằm xác định đúng đắn kết quả bán hàng.
- Xác định kết quả bán hàng một cách chính xác theo đúng chính sách chế
độ của nhà nước ban hành.
- Cung cấp các thông tin chính xác, trung thực đầy đủ, kịp thời về doanh
thu bán hàng, xác định kết quả bán hàng phục vụ cho các báo cáo kế toán liên
quan.
Để làm tốt các nhiệm vụ kể trên, kế toán doanh thu bán hàng, xác định kết
quả bán hàng phải thực hiện tốt một số nội dung sau:
- Xác định đúng đắn thời điểm xác định doanh thu bán hàng.
- Tổ chức hệ thống chứng từ ghi chép ban đầu và trình tự luân chuyển
chứng từ hợp lý.
- Xác định, tập hợp, phân bổ, kết chuyển chính xác các chi phí thời kỳ ( chi
phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp ) hạch toán để tiến hành xác định kết
quả bán hàng.