MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG
PHÁP LUẬT VÀO HOẠT ĐỘNG KẾ TOÁN KIỂM TOÁN TẠI CÔNG TY
TNHH TƯ VẤN KẾ TOÁN VÀ KIỂM TOÁN VIỆT NAM
Để nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật vào hoạt động kế toán, kiểm toán tại
Công ty TNHH tư vấn kế toàn và kiểm toán Việt Nam phải triển khai rất nhiều giải
pháp khác nhau, cả về phía nhà nước; phía công ty kế toán, kiểm toán; kiểm toán
viên và phía các đối tượng được kiểm toán và được cung cấp dịch vụ.
I. Những vấn đề cần tiếp tục phải hoàn thiện trong khuôn khổ pháp lý
về kế toán, kiểm toán
Việt Nam là quốc gia có nền kinh tế đang chuyển đổi sang kinh tế thị trường
với những thành tựu tăng trưởng ngày càng cao. Trong những năm qua, hoạt động
kế toán, kiểm toán đã xác lập định hướng cải cách và phát triển trên cơ sở tiếp cận
và hoà nhập với thông lệ quốc tế phổ biến được nhiều quốc gia thừa nhận và áp
dụng. Đến nay, khuôn khổ pháp lý về kế toán, kiểm toán đã ban hành và công bố là
khá hoàn chỉnh, hài hoà ở mức độ khá cao với thông lệ quốc tế. Cùng với việc triển
khai thực hiện Luật kế toán có hiệu lực từ 01/01/2004, việc ban hành các Nghị định,
26 Chuẩn mực kế toán, 38 Chuẩn mực kiểm toán, Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp
và các Thông tư hướng dẫn kế toán để thực hiện các Chuẩn mực kế toán đã góp
phần làm trong sạch và lành mạnh hoá tình hình tài chính của các doanh nghiệp nói
chung, đáp ứng yêu cầu cấp thiết trong quá trình đổi mới, hội nhập và phát triển nền
kinh tế đất nước đã góp phần cho hoạt động kế toán, kiểm toán của Việt Nam phát
triển sẽ theo kịp các nước có nền kinh tế thị trường. Đồng thời tạo điều kiện về môi
trường pháp lý cho hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực ASEAN.
Tuy nhiên, trong những năm tới, khi Việt Nam gia nhập WTO cũng như tiếp
tục thực hiện chính sách hội nhập kinh tế ở mức độ cao hơn, ngành kế toán, kiểm
toán sẽ đứng trước nhiều cơ hội thuận lợi, đồng thời phải đối mặt với nhiều thách
thức, khó khăn. Do đó, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về kế toán, kiểm toán
là công việc hết sức cần thiết, góp phần tạo môi trường pháp lý lành mạnh và hỗ
trợ cho việc quản lý, kiểm tra, giám sát của Nhà nước về hoạt động kế toán, kiểm
toán bao gồm:
Thứ nhất: Tiếp tục rà soát, cập nhật và hoàn thiện nội dung của 26 Chuẩn

hiện nay và xu hướng đổi mới Chính sách tài chính. Vì vậy, cần phải có định
hướng rõ ràng, chiến lược tài chính làm cơ sở cho việc xây dựng hệ thống Chuẩn
mực kế toán.
Thứ tư: Hoàn thiện Chế độ kế toán cho các lĩnh vực đặc thù: Căn cứ Luật Kế
toán, các văn bản hướng dẫn Luật, các Chuẩn mực kế toán và chế độ ké toán doanh
nghiệp mới ban hành cần phải tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện và Chế độ kế toán
cho từng lĩnh vực đặc thù, cụ thể:
+ Ngân hàng và bảo hiểm là các ngành kinh tế quan trọng và phức tạp.
Từng quốc gia phải có hệ thống văn bản pháp luật riêng, đặc biệt là hệ thống kế
toán để thực hiện thống nhất, để kiểm soát, điều chỉnh, thúc đẩy hoạt động kinh
doanh bảo hiểm, ngân hàng phát triển và giúp Nhà nước quản lý toàn diện và kiểm
tra, giám sát thường xuyên mọi hoạt động của các lĩnh vực kinh tế đặc thù này.
+ Chế độ kế toán doanh nghiệp vừa và nhỏ ban hành theo Quyết định
1177/1996/QĐ-BTC ngày 23/12/1996 và sửa đổi, bổ sung theo Quyết định số
144/2001/QĐ-BTC ngày 21/12/2001 đến nay đã bộc lộ nhiều khiếm khuyết và
không còn đáp ứng được yêu cầu quản lý do khuôn khổ pháp lý mới về kế toán
được thiết lập, Luật thuế và cơ chế tài chính mới được bổ sung, sửa đổi. Do vậy,
trong thời gian tới, trên cơ sở Chế độ kế toán doanh nghiệp mới ban hành, Bộ Tài
chính đang khẩn trương nghiên cứu, ban hành lại Chế độ kế toán doanh nghiệp vừa
và nhỏ theo hướng đơn giản, gọn nhẹ, dễ hiểu, dễ làm cho phù hợp với đặc điểm tổ
chức hoạt động và trình độ quản lý của doanh nghiệp vừa và nhỏ.Ngoài ra còn phải
nghiên cứu, hoàn thiện Chế độ kế toán áp dụng cho các ngành đặc thù như dầu khí,
điện lực, hàng không, xây lắp, Chế độ kế toán hộ kinh doanh cá thể, tổ chức và văn
phòng đại diện nước ngoài... nhằm đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất.
Thứ năm: Về hệ thống kế toán Nhà nước, đến nay vẫn chưa có một cơ quan
hoặc tổ chức chuyên trách làm kế toán. Mỗi cơ quan, đơn vị còn áp dụng một chế
độ, phương pháp khác nhau. Việc quản lý và kế toán tài sản, vốn, quỹ, thu - chi
Ngân sách Nhà nước còn do nhiều cơ quan cùng đồng thời thực hiện. Do đó, số
liệu kế toán phản ánh chưa thống nhất, kịp thời đặc biệt là số liệu thu - chi Ngân
sách Nhà nước giữa các cấp ngân sách còn trùng lặp. Tài sản quốc gia chưa được

lượng dịch vụ kế toán, kiểm toán” để áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp có cung
cấp dịch vụ kế toán, kiểm toán và cá nhân hành nghề kế toán. Nhận thức rõ vai trò
của kiểm soát chất lượng, ngoài Chuẩn mực kiểm toán số 220 “Kiểm soát chất
lượng hoạt động kiểm toán”, Uỷ ban soạn thảo Chuẩn mực kiểm toán quốc tế đã
nghiên cứu và công bố Chuẩn mực quốc tế về kiểm soát chất lượng đối với các
công ty cung cấp dịch vụ kiểm toán và soát xét thông tin tài chính trong quá khứ,
các dịch vụ đảm bảo và các dịch vụ có liên quan (ISQC số 01 có hiệu lực từ ngày
15/6/2005). Do vậy “Quy chế kiểm soát chất lượng dịch vụ kế toán, kiểm toán” cần
được nghiên cứu, ban hành trên cơ sở Chuẩn mực quốc tế mới ban hành cho phù
hợp với điều kiện của Việt Nam.
Thứ tám: Về hành nghề kế toán ở Việt Nam mới chính thức có từ khi có
Luật kế toán năm 2003. Đến nay mới cấp được 49 Chứng chỉ hành nghề kế toán.