Bài 9
CÁCH MẠNG XHCN THÁNG MƯỜI NGA NĂM 1917
VÀ CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ CÁCH MẠNG (1917 - 1921)
I. Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917
1. Nước Nga trước cách mạng
- Chính trị: Nga là nước quân chủ chuyên chế, tàn tích chế độ phong kiến đã kìm hãm CNTB ở Nga.
- Xã hội: Năm 1914, Nga Hoàng đẩy nhân dân vào cuộc chiến tranh đế quốc, gây hậu quả nghiêm trọng cho đất nước.
=> Nước Nga thành khâu yếu nhất trong sợi dây chuyền của CNĐQ.
2. Từ cách mạng tháng Hai đến cách mạng tháng Mười
Thời gian Sự kiện Kết quả, ý nghĩa
2/1917 Cách mạng DCTS kiểu mới Chế độ quân chủ sụp đổ, 2 ch/q tồn tại
241917 - Luận cương tháng 4 của
Lênin
Chuyển từ DCTS sang CM XHCN.
24/10/1917 K/n vũ trang ở Pêtơrôgrát chiếm các vị trí then chốt
25/10/1917 Tấn công cung điện mùa
Đông
C/phủ lâm thời TS bị lật đổ
II. Cuộc đấu tranh xây dựng và bảo vệ chính quyền xô viết
1. Xây dựng chính quyền Xô viết
- 25/10/1917, Đại hội Xô viết toàn Nga lần thứ hai: thành lập chính quyền Xô viết.
- Chính sách của chính quyền:
+ Thông qua sắc lệnh hòa bình và sắc lệnh ruộng đất.
+ Thủ tiêu tàn tích phong kiến, đem lại các quyền tự do dân chủ cho nhân dân
+ Thành lập Hồng quân
+ Quốc hữu hóa các nhà máy, xí nghiệp của tư sản, xây dựng nền kinh tế XHCN.
2. Bảo vệ chính quyền Xô viết
+ Ký hòa ước Brét-lit-tốp với Đức.
+ Thực hiện chính sách cộng sản thời chiến.
- Kết quả: Cuối 1920 nhà nước Xô viết được bảo vệ, giữ vững.
CMTS thời cận đại: Xây dựng CNTB.
Bài 10
LIÊN XÔ XÂY DỰNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI (1921 - 1941)
I. Chính sách kinh tế mới và công cuộc khôi phục kinh tế (1921-1925)
1. Chính sách kinh tế mới
* Hoàn cảnh lịch sử:
- Nền kinh tế tàn phá nặng nề.
- Tình hình chính trị không ổn định. Các lực lượng phản cách mạng chống phá gây bạo loạn khắp nơi.
- Chính sách cộng sản thời chiến kìm hãm nền kinh tế, nhân dân bất bình.
- 3/1921 Đảng (B) thông qua NEP của Lênin.
* Nội dung chính sách kinh tế mới (NEP)
- Nông nghiệp: Ban hành thuế nông nghiệp.
- Công nghiệp: Cho phép tư nhân xây dựng những xí nghiệp nhỏ. Khuyến khích nước ngoài vào đầu tư kinh doanh ở
nước Nga. Nhà nước nắm các mạch máu kinh tế.
- Tự do buôn bán, mở lại chợ. Phát hành đồng rúp.
* Kết quả, ý nghĩa:
+ Kinh tế nước Nga khôi phục căn bản. động viên nhân dân phấn khởi sản xuất và hoàn thành công cuộc khôi phục
kinh tế.
+ Để lại nhiều kinh nghiệm đối với công cuộc xây dựng CNXH ở một số nước trên thế giới.
Bổ xung chính sách kinh tế mới:
1. Chính sách kinh tế mới.
* Hoàn cảnh lịch sử:
-Sau 7 năm chiến tranh liên miên, nền kinh tế quốc dân bị tàn phá nghiêm trọng.
- Tình hình chính trị không ổn định. Các lực lượng phản cách mạng điên cuồng chống phá gây bạo loạn
ở nhiều nơi.
- Chính sách cộng sản thời chiến đã lạc hậu kìm hãm nền kinh tế, khiên nhân dân bất bình.
® Nước Nga Xô viết lâm vào khủng hoảng.
- Tháng 3.1921 Đảng Bônsêvích thông qua Chính sách kinh tế mới (NEP).
-* Nội dung
+ Nông nghiệp: Thay chế độ trưng thu lương thực bằng thuế lương thực.
Tiêu chí so sánh Chính sách cộng sản thời chiến Chính sách kinh tế mới
Hoàn cảnh
Ra đời khi nước Nga Xô Viết bị
thù trong giặc ngoài tấn công ,
cần tập trung mọi nguồn lực của
đất nước cho cuộc nội chiến
Ra đời khi nội chiến đã kết thúc ,
đất nước bước vào giai đoạn khôi
phục và khi chính sách CSTC bắt
đầu gây ra những tiêu cực đối với
nền kinh tế
Nội dung
*Về chính sách nông nghiệp
- Cho tổ chức trưng thu lương
thực thừa của nông dân , Nhà
nước độc quyền lương thực và
lúa mỳ để cung cấp cho quân đội
và thành thị.
*Về chính sách công nghiệp
- Cho quốc hữu hoá các xí
nghiệp từ lớn đến nhỏ
*Về thương nghiệp
- Cấm buôn bán trao đổi trên thị
trường , nhà nước trực tiếp phân
phối sản phẩm tới người tiêu
dùng thông qua chế độ tem
phiếu
*Về chính sách nông nghiệp
- Thực hiện chế độ thu thuế lương
thực , nông dân được quyền sử
+ Do hậu quả của chiến tranh CTTG thứ nhất.
+ Thắng lợi CM tháng Mười Nga
- Một số phong trào tiêu biểu:
+ Thành lập các nước cộng hòa Xô-viết ở Hung 3/1919, Ba-vi-e ở Đức 4/1919...
+ Cuộc tổng bãi công của công nhân Anh 5/1919.
- Kết quả: Nhiều ĐCS ra đời ở các nước.
b. Quốc tế cộng sản:
- Hoàn cảnh:
+ Nhiều ĐCS ra đời ở nhiều nước.
+ Sự phát triển nhanh chóng của PTCMTG.
+ 3/1919, Đại hội thành lập Quốc tế Cộng sản ở Matxcơva...
- Hoạt động: từ 1919 - 1943, QTCS tiến hành 7 lần đại hội, vạch ra đường lối đúng đắn kịp thời cho từng thời kỳ phát
triển của cách mạng thế giới.
- Vai trò: Công lao to lớn trong việc thống nhất và phát triển phong trào CMTG.
3. Cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933 và hậu quả của nó
- Nguyên nhân: Cung vượt quá cầu, sự mất cân bằng về kinh tế trong nội bộ của từng nước, sự phát triển không đều
giữa các nước TB.
- 10/1929, khủng hoảng nổ ra ở Mĩ rồi lan ra toàn bộ thế giới tư bản...
- Hậu quả:
+ Tàn phá kinh tế các nước tư bản, gây hậu quả nghiêm trọng về chính trị-xã hội
+ Hàng chục triệu công nhân thất nghiệp, nông dân mất ruộng đất, sống trong cảnh đói khổ.
+ Nhiều cuộc đấu tranh, biểu tình diễn ra liên tục.
+ Về quan hệ quốc tế: Hình thành hai khối đế quốc đối lập: Mĩ, Anh, Pháp >< Đức, Italia, Nhật Bản => ráo riết chạy
đua vũ trang, báo hiệu nguy cơ của một cuộc CTTG mới.
Bài 12
NƯỚC ĐỨC GIỮA HAI CUỘC CHIẾN TRANH THẾ GIỚI (1918 - 1939)
II. Nước Đức trong những năm 1929-1939
1. Khủng hoảng kinh tế và quá trình Đảng Quốc xã lên cầm quyền
- Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới đã giáng một đòn nặng nề làm cho kinh tế, chính trị, xã hội của Đức khủng hoảng
trầm trọng.
Mỹ duy trì chế độ dân chủ tư sản.
- Đối ngoại:
+ Thực hiện chính sách “láng giềng thân thiện”;
+ 11/1933 công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với Liên Xô;
+ Trung lập với các cuộc xung đột quân sự bên ngoài nước Mĩ.